Home About Network of subjects Linked subjects heatmap Book indices included Search by subject Search by reference Browse subjects Browse texts

Tiresias: The Ancient Mediterranean Religions Source Database



2385
Cicero, Tusculan Disputations, 3.28-3.31
NaN
NaN
NaN
NaN


Intertexts (texts cited often on the same page as the searched text):

18 results
1. Homer, Iliad, 2.326-2.328 (8th cent. BCE - 7th cent. BCE)

2.326. /late in coming, late in fulfillment, the fame whereof shall never perish. Even as this serpent devoured the sparrow's little ones and the mother with them—the eight, and the mother that bare them was the ninth—so shall we war there for so many years, but in the tenth shall we take the broad-wayed city.' On this wise spake Calchas 2.327. /late in coming, late in fulfillment, the fame whereof shall never perish. Even as this serpent devoured the sparrow's little ones and the mother with them—the eight, and the mother that bare them was the ninth—so shall we war there for so many years, but in the tenth shall we take the broad-wayed city.' On this wise spake Calchas 2.328. /late in coming, late in fulfillment, the fame whereof shall never perish. Even as this serpent devoured the sparrow's little ones and the mother with them—the eight, and the mother that bare them was the ninth—so shall we war there for so many years, but in the tenth shall we take the broad-wayed city.' On this wise spake Calchas
2. Cicero, Academica, 2.135 (2nd cent. BCE - 1st cent. BCE)

3. Cicero, On Divination, 2.64 (2nd cent. BCE - 1st cent. BCE)

2.64. Hunc, ubi tam teneros volucris matremque peremit, Qui luci ediderat, genitor Saturnius idem Abdidit et duro formavit tegmine saxi. Nos autem timidi stantes mirabile monstrum Vidimus in mediis divom versarier aris. Tum Calchas haec est fidenti voce locutus: Quidnam torpentes subito obstipuistis, Achivi? Nobis haec portenta deum dedit ipse creator Tarda et sera nimis, sed fama ac laude perenni. Nam quot avis taetro mactatas dente videtis, Tot nos ad Troiam belli exanclabimus annos; Quae decumo cadet et poena satiabit Achivos. Edidit haec Calchas; quae iam matura videtis. Quae tandem ista auguratio est ex passeribus annorum potius quam aut mensuum aut dierum? 2.64. Now when the mother and her tender broodWere slain, the son of Saturn who had sentThe dragon forth, took it away; and thenDid change its form into enduring stone.In fear we stood and watched the monster strange,As midst the altars of the gods it moved.Then Calchas, full occurring, thus did speak:Why paralysed with sudden fear, O Greeks?These signs divine were sent by Jove himself.And though these tardy signs were long delayed,Their fame and glory will for ever live.The number of the birds ye saw destroyedBy horrid tooth, portends how many yearsof war we shall endure in front of Troy.The tenth year Troy will fall and then her fateWill satisfy the Greeks. Thus Calchas spokeAnd what he prophesied ye see fulfilled.
4. Cicero, On The Ends of Good And Evil, 3.35 (2nd cent. BCE - 1st cent. BCE)

3.35. Nec vero perturbationes animorum, quae vitam insipientium miseram acerbamque reddunt, quas Graeci pa/- qh appellant—poteram ego verbum ipsum interpretans morbos appellare, sed non conveniret conveniret A. Man. conveniet ABERN conveniat V ad omnia; quis enim misericordiam aut ipsam iracundiam morbum solet dicere? at illi dicunt pa/qos . sit igitur perturbatio, quae nomine ipso vitiosa declarari videtur nec eae perturbationes vi aliqua naturali moventur . secl. Mdv. omnesque eae eae ee RV he (h in ras. ) N hec BE; om. ( spatio parvo relicto ) A sunt genere quattuor, partibus plures, aegritudo, formido, libido, quamque Stoici communi nomine corporis et animi h(donh/n appellant, ego malo laetitiam appellare, quasi gestientis animi elationem voluptariam. perturbationes autem nulla naturae vi commoventur, omniaque ea sunt opiniones ac iudicia levitatis. itaque his sapiens semper vacabit. 3.35.  "Moreover the emotions of the mind, which harass and embitter the life of the foolish (the Greek term for these is pathos, and I might have rendered this literally and styled them 'diseases,' but the word 'disease' would not suit all instances; for example, no one speaks of pity, nor yet anger, as a disease, though the Greeks term these pathos. Let us then accept the term 'emotion,' the very sound of which seems to denote something vicious, and these emotions are not excited by any natural influence. The list of the emotions is divided into four classes, with numerous subdivisions, namely sorrow, fear, lust, and that mental emotion which the Stoics call by a name that also denotes a bodily feeling, hēdonē 'pleasure,' but which I prefer to style 'delight,' meaning the sensuous elation of the mind when in a state of exaltation), these emotions, I say, are not excited by any influence of nature; they are all of them mere fancies and frivolous opinions. Therefore the Wise Man will always be free from them.
5. Cicero, On Duties, 3.35 (2nd cent. BCE - 1st cent. BCE)

3.35. Cum igitur aliqua species utilitatis obiecta est, commoveri necesse est; sed si, cum animum attenderis, turpitudinem videas adiunctam ei rei, quae speciem utilitatis attulerit, tum non utilitas relinquenda est, sed intellegendum, ubi turpitude sit, ibi utilitatem esse non posse. Quodsi nihil est tam contra naturam quam turpitudo (recta enim et convenientia et constantia natura desiderat aspernaturque contraria) nihilque tam secundum naturam quam utilitas, certe in eadem re utilitas et turpitudo esse non potest. Itemque, si ad honestatem nati sumus eaque aut sola expetenda est, ut Zenoni visum est, aut certe omni pondere gravior habenda quam reliqua omnia, quod Aristoteli placet, necesse est, quod honestum sit, id esse aut solum aut summum bonum; quod autem bonum, id certe utile; ita, quicquid honestum, id utile. 3.35.  Now when we meet with expediency in some specious form or other, we cannot help being influenced by it. But if upon closer inspection one sees that there is some immorality connected with what presents the appearance of expediency, then one is not necessarily to sacrifice expediency but to recognize that there can be no expediency where there is immorality. But if there is nothing so repugt to Nature as immorality (for Nature demands right and harmony and consistency and abhors their opposites), and if nothing is so thoroughly in accord with Nature as expediency, then surely expediency and immorality cannot coexist in one and the same object. Again: if we are born for moral rectitude and if that is either the only thing worth seeking, as Zeno thought, or at least to be esteemed as infinitely outweighing everything else, as Aristotle holds, then it necessarily follows that the morally right is either the sole good or the supreme good. Now, that which is good is certainly expedient; consequently, that which is morally right is also expedient.
6. Cicero, Tusculan Disputations, 1.83, 1.103, 2.9, 2.14, 2.26, 3.21-3.26, 3.29-3.52, 3.55, 3.59, 3.61, 3.74-3.77, 3.80, 3.82, 4.11-4.14, 4.38-4.62, 4.64, 4.83-4.84 (2nd cent. BCE - 1st cent. BCE)

1.83. fit enim ad punctum temporis. Illud angit vel potius excruciat, discessus ab omnibus is quae sunt bona in vita . vide ne a malis nea malis K ( fuit m vel ni) dici verius possit. quid ego nunc lugeam vitam hominum? vere et iure possum; sed quid necesse est, cum id agam ne post mortem miseros nos putemus fore, etiam vitam efficere deplorando miseriorem? fecimus hoc in eo libro, in quo nosmet ipsos, quantum potuimus, consolati sumus. a malis igitur mors abducit, non a bonis, verum si sqq. Val. Max 8, 9 ext. 3 quaerimus. et quidem hoc ecquidem GRV h q dĕ (= haec quidem) K 1 (hoc quidem ss. 2 ) a Cyrenaico Hegesia he gesia R 1 sic copiose disputatur, ut is a rege Ptolomaeo ptolomeo K ptholomeo GV prohibitus esse dicatur illa in scholis dicere, quod quod V 2 s quo X multi is auditis mortem sibi ipsi consciscerent. -scerent in r. V c 1.103. cum enim de inmortalitate imm. R animorum disputavisset et iam moriendi tempus urgeret, rogatus a Critone, quem ad modum sepeliri se sepeliri V Plato Phaed. 115 c—e (libere) vellet, multam multa V 1 vero inquit operam, amici, frustra consumpsi; Critoni enim nostro non persuasi me hinc hic K 1 avolaturum neque mei mei Bentl. ( s ?) me quicquam relicturum. verum tamen, Crito, si me adsequi potueris aut sicubi ctus nactus KR 1 e corr. V rec n atus G 1 eris, ut tibi videbitur, videtur X videbitur s o(/pws a)/n soi fi/lon h)=| (cf. We.) sepelito. sed, mihi crede, nemo nemo vestrŭ G 1 (tum iterum scripsit nemo vestrŭ, sed ipse delevit) me vestrum, cum hinc excessero, consequetur. praeclare is is Hei. id (Socrates opponitur Diogeni) quidem, qui et amico permiserit et se ostenderit de hoc toto genere nihil laborare. 2.9. Itaque mihi semper Peripateticorum Academiaeque consuetudo de omnibus rebus in contrarias partis partes K 1 R 1?ecorr. disserendi non ob eam causam solum placuit, quod aliter non posset, quid in quaque re re add. in mg. K 2 veri simile esset, inveniri, invenire GK 1 (~i 2 aut c ) RV 1 (i V rec ) sed etiam quod esset ea maxuma dicendi exercitatio. qua qua G princeps usus est Aristoteles, deinde eum qui secuti sunt. nostra autem memoria Philo, quem nos frequenter audivimus, instituit alio tempore rhetorum praecepta tradere, alio philosophorum: ad quam nos consuetudinem a familiaribus nostris adducti in Tusculano, quod datum est temporis nobis, in eo consumpsimus. itaque cum ante meridiem dictioni operam dedissemus, sicut pridie feceramus, post meridiem meridie X (-di V me- ridi ach. G) meridiẽ K 2 R c? cf. de orat.2, 367 et Usener, Jahrb f. Phil. 117 p. 79 in Academiam descendimus. in qua disputationem habitam non quasi narrantes exponimus, exponemus V 2 sed eisdem ex eisdem K (exp. 2 aut 1) fere verbis, ut actum disputatumque est. Est igitur ambulantibus ad hunc modum mundum V 1 sermo ille nobis institutus et a tali et ali V 1 et tali V c quodam ductus ductus Crat. inductus cf. Brut. 21 exordio: 2.14. Dolorem existimo maxumum malorum omnium. Etiamne maius quam dedecus? decus X corr. K 2 R c V c Non audeo id dicere equidem, equidem Ha. quidem (id quidem dicere We. ) et me pudet tam cito de sententia esse deiectum. Magis esset esse X corr. K 2 R c? V c ) pudendum, si in sententia permaneres. quid enim minus est dignum minus est indignum K 1 minus te dignum V (te in r. V c ) quam tibi peius quicquam videri dedecore flagitio turpitudine? quae ut effugias, quis est non modo recusandus, sed non ultro adpetendus app. KV 2? subeundus excipiendus dolor? Ita prorsus existimo. non ultro ... 287,1 existimo Char. GL. I 211,24 (sed sub. et exc. d. est) non om. V 1 add. 2 quare ne sit sane sane om. K summum malum dolor, malum certe est. Videsne igitur, quantum breviter admonitus de doloris terrore deieceris? deiceris V 1 deieceris K sed alt. e del. 2 2.26. interea, unde isti versus? non enim adgnosco. adgnosco KR 1 (d exp. 2 ) V 1 (d eras. ) a n. G 1 Dicam hercle; etenim recte requiris. videsne abundare me otio? Quid tum? Fuisti saepe, credo, cum Athenis esses, in scholis philosophorum. Vero, ante vero V rec ac libenter quidem. Animadvertebas igitur, etsi tum nemo erat admodum copiosus, verum tamen versus ab is admisceri orationi. Ac ac hac G dyonisio X multos quidem a Dionysio Stoico. Probe dicis. sed is quasi dictata, nullo dilectu, nulla elegantia: delectu K nulla elegantia a e in r. V c eligantia KR c Philo et †proprium nrt sic G et proprium nr t V ( exp. 1 ) et proprium noster R etpũ nr K ( add. 1 au 2, propriŭ ss. 2 ) et proprio numero Sey. et pro nuntiabat numero ( cf. div. 2, 117 ) Po. et lecta poëmata et loco adiungebat. itaque postquam adamavi hanc quasi senilem declamationem, studiose equidem utor nostris poëtis; sed sicubi illi defecerunt—verti enim enim exp. V vet etlam Ha. multa de Graecis, ne quo ornamento in hoc genere disputationis careret Latina oratio. Sed videsne, poëtae quid mali adferant? 3.21. poëta ius suum tenuit et dixit audacius)—cadit igitur in eundem et misereri et invidere. non cadit ... 19 invidere nam qui dolet rebus alicuius adversis, idem alicuius etiam secundis dolet, olet V add. 1 aut 2 solet GK 1 ( corr. 2 ) R 1 ( dolet m. ant. ) ut Theophrastus interitum deplorans Callisthenis sodalis sui, rebus Alexandri prosperis angitur, itaque dicit Callisthenem incidisse in hominem summa potentia summaque fortuna, sed ignarum quem ad modum rebus secundis uti conveniret. atqui, quem ad modum misericordia aegritudo est ex alterius rebus adversis, sic invidentia aegritudo est ex alterius rebus secundis. in quem igitur cadit misereri, in eundem etiam invidere; atqui . . 328, 3 invidere non non nunc K 1 cadit autem invidere in sapientem: ergo ne misereri quidem. quodsi aegre ferre aegre ferre s V rec haec referre X sapiens soleret, misereri etiam soleret. abest ergo a a add. V c sapiente aegritudo. 3.22. Haec sic sic R c? V c si X dicuntur a Stoicis concludunturque contortius. sed latius aliquando aliquando cf. 323,22 aliquanto s male, cf. de orat. 1, 133 opt. gen. 23 dicenda sunt et diffusius; sententiis tamen utendum eorum potissimum, qui qui ex quā ut v. G 2 maxime forti et, ut ita dicam, virili utuntur ratione atque sententia. nam Peripatetici, familiares nostri, quibus nihil est uberius, nihil eruditius, nihil gravius, mediocritates vel perturbationum vel morborum animi mihi non sane probant. omne enim malum, etiam mediocre, mediocre iocre in r. G 2 malum malum Bouh. magnum alt. id om. H est; nos autem id agimus, ut id in sapiente nullum sit omnino. nam ut corpus, etiamsi mediocriter aegrum est, sanum non est, sic in animo ista mediocritas caret sanitate. itaque praeclare nostri, ut alia multa, molestiam sollicitudinem angorem propter similitudinem corporum aegrorum aegritudinem aegritudinem cf. Aug. civ. 14,17 ext. nominaverunt. 3.23. hoc propemodum verbo Graeci omnem animi perturbationem appellant; vocant enim pa/qos, Pa OOC G 1 patos H id est morbum, quicumque est motus in animo turbidus. nos melius: aegris enim corporibus simillima animi est aegritudo, at at ex aut G 2 aegrotationes X non similis aegrotationis est libido, non inmoderata laetitia, quae est voluptas animi elata et gestiens. genstiens hic et 331, 21 G 1 ipse etiam metus non est morbi admodum similis, quamquam aegritudini aegritudine X corr. V 1? B 1 est finitimus, sed proprie, ut aegrotatio in corpore, sic aegritudo in animo nomen habet sed... 329,1 nomen habet (nominavet L 1 ) Non, 443,23 non seiunctum a dolore. doloris huius igitur origo nobis explicanda est, id est causa efficiens aegritudinem in animo tamquam aegrotationem in corpore. nam ut medici causa morbi morbi verborum Non. inventa om. Non. del. R c inventa curationem esse inventam putant, nam ... 5 putant Non. 493,20 sic nos causa aegritudinis reperta medendi repertãedendi G 1 corr. 2 repertā medendi R ( - postea add. ) reperiemur V facultatem reperiemus. 3.24. Est igitur causa omnis in opinione, nec vero aegritudinis St. fr. 3, 385 solum, sed etiam reliquarum omnium perturbationum, quae sunt genere quattuor, partibus plures. nam cum omnis perturbatio sit animi motus vel rationis expers vel rationem aspers vel rationi non oboediens, isque motus aut boni aut mali opinione citetur bifariam, quattuor perturbationes aequaliter distributae sunt. nam duae sunt ex opinione boni; quarum altera, voluptas gestiens, id est praeter modum elata aelata G 1 R 1 laetitia, opinione praesentis magni alicuius boni, altera, cupiditas, quae recte vel libido dici potest, quae est inmoderata adpetitio opinati magni boni rationi non obtemperans, post obtemperans add. vel cupiditas recte vel libido dici potest X quae retinent sec. Dav. edd., in v. 17. 8 verba cupiditas — potest delentes. sed ut voluptatis sic cupi- ditatis nomen appositionis locum tenere debebat. de cupiditate autem praedicandam erat 'opinione futuri boni turbatur'; quod cum iam in enuntiato relativo expressum esset, anacoluthon natum est. ad boni 17 V c in mg. adscr. : et quidem magis significat nomen libidinis magnitudinem erroris. itaque in ea cupiditate quae flagrantissima est proprie plerumque nomen hoc ponitur si omnis appetitio opinati boni haec] ut H 3.25. —ergo haec duo genera, voluptas gestiens et libido, bonorum opinione turbantur, ut ut in at corr. V 2 duo reliqua, metus et et om. H s aegritudo, malorum. nam et metus est post metus add. V c s non male. opinio magni mali inpendentis inpendentes G 1 R 1 V 1 ( corr. G 2 R 1 V 1 ) et aegritudo est opinio magni mali praesentis, et quidem recens opinio talis mali, ut in eo rectum recte H videatur esse angi, id autem est, ut ut om. G 1 dolore V is qui doleat oportere opinetur se dolere. his autem perturbationibus, quas in quas in quasi in GKH quas in R vitam vitam Lb. vita ( cf. off. 3,34 ) homini H hominum stultitia quasi quasdam Furias inmittit atque incitat,, 3 omne ... 330, 4 incitat H omnibus viribus atque opibus repugdum est, si volumus hoc, quod datum est vitae, tranquille placideque traducere. Sed cetera alias; nunc aegritudinem, si possumus, depellamus. id enim sit sit (si V 1 )] est Bouh. sed cf. fin. 4,25 propositum, quandoquidem eam tu videri tibi in sapientem cadere dixisti, quod ego nullo modo existimo; taetra enim res est, misera, detestabilis, omni omne GRV ( corr. R 1 V 1 ) contentione, velis, ut ita dicam, remisque fugienda. 3.26. qualis enim tibi ille videtur Ta/ntalo progna/tus, Pelope na/tus, qui quondam a/ Enn. Thy. sc. 357 socru socru Bentl. coll. Non. 223, 30 al. socero Oe/nomao rege Hi/ppodameam hippodamiam R 2 ra/ptis ctus nactus KR c nactust Bentl. sed haec ab ipso Thyeste proferri videri Va. monet nu/ptiis—? Iovis iste quidem pronepos. Iovis ... pronepos poe- tae trib. Bentl. tamne ergo abiectus tamque fractus? Noli/te inquit hospite/s ad me adi/re, ilico illic oG 1 KV 1 (l exp. 2 ) i/stic, Enn. Thy.349 istic istinc vel isti s sed cf. Plaut. Mere. 912 Ne co/ntagio/ mea boni/s umbrave o/bsit. Tanta ante tanta ins. meo Bentl. stetis La. vis sce/leris in co/rpore hae/ret. tu te, tu te tune R 2 Thyesta, damnabis orbabisque luce propter vim sceleris alieni? quid? illum filium Solis nonne patris ipsius luce indignum putas? Refu/gere oculi, co/rpus macie exta/buit, Trag. inc. 189 extabunt R 1 V 1 G 2 extabant G 1 Lacrimae/ peredere u/more umorem RV 1 K c humo-rem GV 2 K 2 utmorem K 1 exangui/s genas, Situm i/nter oris situm inter oris La. ad Lucr. 2,118 situ nitoris GKRV 1 situ nitoris corr. V 2? praeterea nidoris V rec ut v. situ nigroris Va. op. ac. 1, 56 al. alii bárba paedore pedore hic X ( cf.p. 348, 25 ) hórrida atque atque (adque G 1 ) del. Bothe sed cf. La. ad Lucr. 2,118 Intónsa infuscat péctus inluvié inluviae GK (ill.) R 1 scabrum. haec mala, o stultissime Aeeta, aeota G eota KRV 1 (aeota V 2 ) ipse tibi addidisti; non inerant in is quae tibi casus invexerat, et quidem inveterato malo, cum tumor animi resedisset—est autem aegritudo, ut docebo, in opinione mali recentis est etiam aegr.... 6 recentis H recenti Ba. sed cf. 5 inveterate, p. 355, 8, Rabbow, Antike Schr. über Seelenheilung S. 153 —; sed maeres videlicet regni desiderio, non filiae. illam enim oderas, et iure fortasse; regno non aequo animo carebas. est autem inpudens impud. GKR e corr. luctus maerore se sed G conficientis, quod imperare non liceat liberis. 3.29. haec igitur praemeditatio futurorum malorum lenit eorum adventum, quae venientia longe ante videris. itaque apud Euripiden a Theseo dicta laudantur; licet Eurip. fr. 964 euripidĕ K thesseo GKR 1 enim, ut saepe facimus, in Latinum illa convertere: Nam qui hae/c audita a do/cto meminisse/m viro, Futu/ras mecum co/mmentabar mi/serias: Aut mo/rtem acerbam aut alt. aut add. G 2 exilii X e/xili maesta/m fugam Aut se/mper aliquam mo/lem meditaba/r mali, Ut, si/ qua invecta di/ritas casu/ foret, Ne me i/nparatum cu/ra lacerare/t repens. lacerare trepens G 1 R 1 3.30. quod autem Theseus a docto se audisse dicit, id de se ipso de ipso K 1 ( ex dese ipse) V 1 (se add. 1 ) Anax. A 33 loquitur Euripides. fuerat enim auditor Anaxagorae, quem ferunt nuntiata morte filii dixisse: sciebam me genuisse mortalem. quae vox declarat is esse haec acerba, quibus non fuerint cogitata. ergo id quidem non dubium, quin omnia, quae mala putentur, sint inprovisa graviora. itaque quamquam non haec una res efficit maximam aegritudinem, tamen, quoniam multum potest provisio animi et praeparatio ad minuendum dolorem, sint semper omnia homini humana meditata. et et ex e V c nimirum haec est illa praestans et divina sapientia, et perceptas penitus et pertractatas res humanas habere, nihil admirari, ammirari GR 1 V cum acciderit, nihil, ante quam evenerit, non evenire posse arbitrari. Quam ob rem o/mnis, cum secu/ndae res sunt ma/xume, tum ma/xume tum maxume add. K c maxime alt. loco GRV bis H Medita/ri secum opo/rtet, quo pacto a/dversam adversum KRH aerumna/m ferant. fuerant H ferat K 1 Peri/cla, pericula X damna pe/regre rediens se/mper secum co/gitet, pericla damna exilia peregre rediens semper cogitet Ter. codd. Aut fi/li filii p. X peccatum au/t uxoris mo/rtem aut morbum fi/liae, Commu/nia esse haec, ne/ quid horum umquam a/ccidat animo/ novum; c. e. haec, fieri posse, ut ne quid animo sit novom Ter. Quicqui/d praeter praeter propter K spem eve/niat, omne id de/putare esse i/n lucro. ergo .. 22 lucro H ... 22 Ter. Phormio 241–6 ergo hoc hoc ex haec G 2 Terentius a philosophia sumptum cum tam commode dixerit, nos, e quorum fontibus id haustum est, non et dicemus hoc melius et constantius sentiemus? 3.31. hic est enim ille voltus semper idem, quem dicitur Xanthippe praedicare solita in et in G ( exp. 2 ) viro suo fuisse Socrate: socrate V 2 B e corr. M socratem KRV 1 socratam G ( ss. 2 ) del. Ba. def. Va. opp. 2 p. 130 eodem semper se vidisse exeuntem et ante exeuntem add. V c illum domo et revertentem. Nec vero ea frons erat, quae M. Crassi quem crassi V 1 que crassi G 1 illius veteris, quem semel ait in omni vita risisse riesisse R 1 risisse, sed prius i in r. GV Luc. fr. 1300 Lucilius, sed tranquilla et serena; sic enim accepimus. iure autem erat semper idem voltus, cum mentis, a qua is fingitur, nulla fieret fieret R ( R c? ) fieret V (t a m. 2 ) fieri G 1 K mutatio. quare accipio equidem quidem G 1 a Cyrenaicis haec arma contra casus et eventus, quibus eorum advenientes impetus diuturna praemeditatione frangantur, frangatur R 1 simulque iudico malum illud opinionis esse, non naturae; si enim in re esset, esset s We. essent cur fierent provisa leviora? 3.32. Sed est, isdem de rebus quod dici possit subtilius, si prius Epicuri sententiam viderimus. qui censet Epic. fr. 444 necesse esse omnis in aegritudine esse, qui se in malis esse arbitrentur, sive illa ante provisa et expectata sint sive inveteraverint. nam neque vetustate minui mala nec fieri praemeditata leviora, stultamque etiam esse meditationem futuri mali aut fortasse ne futuri quidem: satis esse odiosum malum omne, cum venisset; cum venisset ex conv. K 2 qui autem semper cogitavisset accidere posse aliquid adversi, ei fieri illud sempiternum malum; si vero ne futurum quidem sit, sit ex si V c frustra suscipi miseriam voluntariam; voluntariam add. GR 1 in fine pag. ita semper angi aut accipiendo aut cogitando malo. 3.33. Levationem autem aegritudinis in duabus rebus ponit, avocatione a cogitanda molestia et revocatione revocationem GKV 1 ad contemplandas voluptates. parere pareri GR 1 ( corr. 1 ) V 1 ( corr. 2 ) enim censet animum rationi posse et, quo illa ducat, sequi. vetat igitur ratio intueri molestias, abstrahit ab acerbis cogitationibus, hebetem habetem V 1 aciem ad miserias contemplandas facit; facit add. V c ( ante aciem We. ft. rectius cf. docere 220,13 sed cf. off. 1, 12 extr. al. ) om. cett. a quibus cum cecinit cecidit X corr. 2 receptui, inpellit receptuimpellit VHK c (receptaimp. K 1 )G 2 (receptum pellit 1 ) receptū impellit R rursum et incitat ad conspiciendas totaque mente contrectandas contractandas K ( ex -tes 1 ) H varias voluptates, vetat... 335, 4 voluptates H quibus ille et praeteritarum memoria et spe consequentium sapientis vitam refertam putat. refert amputat G 1 R 1 V 1 Haec nostro more nos diximus, Epicurii epicurei R c K 2 dicunt suo; sed quae quae ex qui V 2 dicant, videamus, quo modo, neglegamus. 3.34. Principio male reprehendunt praemeditationem rerum futurarum. nihil est enim quod tam optundat optundat V (at in r. ) R c optundet GR 1 obtundet HK 1 (-at 2 ) elevetque aegritudinem quam perpetua in omni vita cogitatio nihil esse quod non accidere possit, quam meditatio condicionis conditionis X humanae, quam vitae lex commentatioque parendi, quae non hoc adfert, ut semper maereamus, sed ut numquam. neque enim, qui rerum naturam, qui vitae varietatem, qui inbecillitatem imb. KR c H generis humani cogitat, maeret, cum haec cogitat, sed tum vel vel om. H maxime sapientiae fungitur munere: utrumque enim consequitur, ut et considerandis rebus humanis proprio ad proprio in mg. adscr. non V rec philosophiae fruatur fruatur fungatur Man. ( sed phil. off. est 'id quod homini praestare potest ac debet philo- sophia' ) officio et adversis casibus triplici consolatione sanetur, sanentur X corr. K 2 R 2 V 2 primum quod nihil ei accidit nisi quod posse accidere diu cogitaverit, suppl. Po. cogitavit pro -erit Dav. quae cogitatio una maxime molestias omnis extenuat et diluit, deinde quod humana humane humana humane humane KV 1 (hu- mana add. 2 ) H humana G human e R ( del. c ) cf. Ps. Plut. cons. ad Ap. 118 c fe/rein ta\ a)nqrw/pina a)nqrwpi/nws ferenda intellegit, postremo quod videt malum nullum esse nisi culpam, culpam autem nullam esse, cum id, quod ab homine non potuerit praestari, praestari vel praecaveri R vet sed cf. ( etiam ad ea quae hic antecedunt ) epist. 6,1, 4 ( et 9,16,5 ) evenerit. nihil ... 336,2 evenerit H 3.35. Nam revocatio avocatio V 2 illa, quam adfert, adfret G 1 K 1 cum a contuendis nos malis avocat, nulla est. non est enim in nostra potestate fodicantibus is his W eis Non. opinemur] -mur in r. G 2 -ur in r. V 1? rebus, quas malas esse opinemur, dissimulatio vel oblivio: on... 6 oblivio Non. 66, 15 lacerant, vexant, stimulos admovent, ignis adhibent, respirare non sinunt, et tu oblivisci iubes, quod contra naturam est, qui, quod a natura add. Tr. quia natura X datum est, auxilium extorqueas inveterati doloris? est enim tarda illa quidem quidam V 1 medicina, sed tamen magna, quam adfert longinquitas et dies. Iubes me bona cogitare, oblivisci malorum. diceres aliquid, et magno quidem philosopho dignum, si ea bona esse sentires, quae essent homine dignissima. Pythagoras mihi si diceret aut Socrates aut Plato: 3.36. quid iaces aut quid maeres aut cur succumbis cedisque fortunae? quae quae om. G 1 pervellere te forsitan potuerit et pungere, non potuit certe vires frangere. magna vis est in virtutibus; eas excita, si forte dormiunt. iam tibi aderit princeps fortitudo, quae te animo tanto esse coget, ut omnia, quae possint homini evenire, contemnas et pro nihilo putes. aderit temperantia, quae est eadem moderatio, a me quidem paulo ante appellata frugalitas, quae te turpiter et nequiter facere nihil patietur. patiatur X ( cf. coget 21 dicet 28) quid est autem nequius aut turpius ecfeminato eff. G 1 e corr. R 2 V rec viro? ne iustitia quidem sinet te ista facere, cui minimum esse videtur in hac causa loci; loqui X corr. V c? quae tamen ita dicet dupliciter esse te iniustum, cum et alienum adpetas, appetas V 2 qui mortalis natus condicionem conditionem GKV postules inmortalium et graviter feras te, quod utendum acceperis, reddidisse. 3.37. prudentiae vero quid quod R 1 respondebis docenti virtutem sese esse contentam, quo modo ad bene vivendum, sic etiam ad beate? quae si extrinsecus religata pendeat et non et oriatur et ante oriatur om. KR a se et rursus ad se revertatur et omnia sua complexa nihil quaerat aliunde, non intellego, cur aut verbis tam vehementer orda aut re tantopere expetenda videatur —ad haec bona me me V ( eras. si) si revocas, Epicure, pareo, sequor, utor te ipso duce, obliviscor etiam malorum, ut iubes, eoque facilius, quod ea ne in malis quidem ponenda censeo. sed traducis cogitationes meas ad voluptates. quas? corporis, credo, aut quae propter corpus vel recordatione vel spe cogitentur. num quid est aliud? rectene interpretor interprecor K 1 V sententiam tuam? solent enim isti negare nos intellegere, quid dicat Epicurus. 3.38. hoc dicit, et hoc ille acriculus agriculus X corr. V c me audiente Athenis senex Zeno, istorum acutissimus, contendere et magna voce dicere solebat: eum esse Epic. fr. 446 beatum, qui praesentibus voluptatibus frueretur confideretque se fruiturum aut in omni aut in magna parte vitae dolore non interveniente, aut si interveniret, si summus foret, futurum brevem, sin productior, plus habiturum iucundi quam mali; haec cogitantem fore beatum, praesertim cum cum add. V c si s R 2 ( ft. rectius, sed cf. fin. 1, 41 ad ea cum accedit) om. X et ante perceptis bonis contentus esset et nec mortem nec deos extimesceret. add. Hei. habes formam Epicuri vitae beatae verbis Zenonis expressam, nihil ut possit negari. Quid ergo? 3.39. huiusne vitae propositio et cogitatio aut Thyestem levare poterit aut Aeetam, aetam X ( ex aetem K 1 ) oetam K 2 R c? cf. p. 331,3 de quo paulo ante dixi, aut Telamonem pulsum patria exulantem atque egentem? in quo haec admiratio fiebat: Hi/cine hicine BR 2 haecine X est ille Te/lamon, Telamo Turn. sed cf. Str. p. 64 modo quem glo/ria ad caelum e/xtulit, Quem a/spectabant, cui/us ob os Grai Graii s Graj La. Lucr. 3, 374. cf. epist. 9, 26 o/ra obverteba/nt sua? Trag. inc. 93 3.40. quodsi cui, ut ait idem, simul animus cum re concidit animus rem condidit X corr. V c s , a gravibus illis antiquis philosophis petenda medicina est, non est non V est si non X ab his voluptariis. quam enim isti bonorum copiam dicunt? fac sane esse summum bonum non dolere—quamquam id non vocatur voluptas, sed non necesse est nunc omnia—: idne est, quo traducti luctum levemus? sit sane summum malum dolere: dolore in dolere corr. G 2 K 2 V 2 in eo igitur qui non est, si malo careat, continuone fruitur summo bono? 3.41. Quid tergiversamur, Epicure, nec fatemur eam nos dicere voluptatem, quam tu idem, cum os perfricuisti, soles dicere? sunt haec tua verba necne? in eo quidem libro, qui continet Epic. p. te/lous fr. 67 p. 119, 16 omnem disciplinam tuam,—fungar enim iam interpretis munere, ne quis me putet fingere—dicis haec: nec equidem habeo, quod intellegam bonum illud, detrahens eas voluptates quae sapore percipiuntur, detrahens eas quae rebus percipiuntur veneriis, detrahens eas quae rebus percipiuntur venereis detrahens add. in mg. V c om. rell. cf. praef. et locos ab Usenero ad fr. 67 congestos eas quae auditu e e Sor. et ( cf. 23 ex formis) cantibus, detrahens eas etiam quae ex formis percipiuntur oculis detrahens eas supra oculis add. K 2 suavis motiones, sive quae aliae voluptates in toto homine gignuntur quolibet quelibet V 1 quodlibet K 1 sensu. nec vero ita dici potest, mentis laetitiam solam esse in bonis. laetantem enim mentem ita novi: spe eorum omnium, quae supra dixi, fore forte G 1 K 1 ut natura is natura is naturalis X natura iis s potiens dolore careat. 3.42. atque haec quidem his verbis, quivis ut intellegat, quam voluptatem norit Epicurus. deinde paulo infra: saepe quaesivi inquit Epic. ib. fr. 69 ex is qui appellabantur sapientes, quid haberent quod in bonis quid in boni GV (quod V 2 ) R 1 (in exp. 1 ) quidboni K 1 quid in bonis K 2 B quod in bono Gr. relinquerent, si illa detraxissent, nisi si vellent voces iis fundere: nihil ab is potui cognoscere. qui si virtutes ebullire volent et sapientias, sapientiam V 2 nihil aliud dicent nisi eam viam, vi am K viam V ( exp. 2 ) vim quae fiant ureae vol. Non. quae G qua efficiantur eae eae haec K voluptates quas supra dixi. qui si ... 7 dixi Non. 26, 19 quae secuntur, sequuntur GR in eadem sententia sunt, totusque liber, qui est alt. est om. X add. V 2 de summo bono, refertus est et verbis et sententiis talibus. 3.43. ad hancine igitur vitam Telamonem illum revocabis, ut leves aegritudinem, et si quem tuorum adflictum maerore videris, videbis R 1 huic ut huic V tu huic Str. p. 58 ( non male, sed v. 10 ut pro et Non. C A D A ) acipenserem accipenserem X ( cf. fat. fr. 5 ) accipienserem Non. V 2 ( pen) (acup. fin. 2,91 cf. 24. 5 ) potius quam aliquem Socraticum libellum dabis? et si... 12 dabis Non. 550, 18 hydrauli h gD PA l l fere X hydraulis V 2 hortabere ut audiat voces potius quam Platonis? expones, exponens X corr. V 2 quae spectet, spectat K florida et varia? fasciculum ad naris admovebis? incendes odores et sertis redimiri iubebis et rosa? si vero aliquid etiam—, tum plane luctum omnem absterseris. 3.44. haec Epicuro confitenda sunt aut ea, quae modo expressa ad verbum dixi, tollenda de libro vel totus liber potius abiciundus; est enim confertus voluptatibus. Quaerendum igitur, quem ad modum aegritudine privemus privemur X corr. K 2 R 2 V 3 eum qui ita dicat: Pol mi/hi fortuna ma/gis nunc defit qua/m quam quod G 1 genus. Enn. Thyest. sc. 354 Na/mque namque neque K regnum su/ppetebat mi, mihi X corr. Grotius u/t scias, quanto e/ loco, Qua/ntis opibus, qui/bus de rebus la/psa fortuna a/ccidat. occidat Ribb. sed cf. Th. l. l. I p. 290 quid? huic calix mulsi impingendus est, ut plorare desinat, quid? plorare se desinat Non. 545, 20 aut aliquid eius modi? ecce tibi ex altera parte ab eodem poëta; ex opibus summis opis egens, Hector, haector X tuae —huic subvenire debemus; quaerit enim auxilium: Qui/d petam prae/sidi praesidii X aut e/xequar quo/ve nunc Ennius Andr. sc. 85. 6 Au/xilio e/xili exilii X (exillii K 1 ) de hiatu cf. Plaut. Aul. 142 al. ( Jacobsohn, Quaest. Plaut. Gött. 1904 p. 21 ) au/t fugae fugae s Bentl. fuga fre/ta sim? A/rce et urbe o/rba sum. quo a/ccidam? accedam X (accedam' K) corr. s quo a/pplicem? Cui/ nec arae pa/triae domi stant, fra/ctae et disiectae/ iacent, Fa/na flamma de/flagrata, to/sti alti alii X corr. M 2 s stant pa/rietes De/formati atque a/biete crispa— scitis quae sequantur, et illa in primis: ilium primis X corr. Tr. illud in primis V c s cf. p. 260, 26 O pa/ter, o patria, o Pri/ami domus, Saeptum a/ltisono cardi/ne templum! Vidi e/go te adstante dstantem X ( def. Va. ) sed m eras. in V astante p. 260, 22 ope ba/rbarica Tecti/s caelatis la/queatis, Auro e/bore instructam re/gifice. regificem X sed m exp. K 1 B 3.45. o poëtam egregium! quamquam ab his cantoribus Euphorionis Euphorioneis V ei in r. 1autc contemnitur. sentit omnia repentina et necopinata esse graviora; exaggeratis igitur regiis regis X corr. s opibus, quae videbantur sempiternae fore, quid adiungit? Haec o/mnia vidi infla/mmari, Enn. ib. 92.97 cf. p.260, 22 sqq. Priamo/ vi vitam evi/tari, Iovis a/ram sanguine sanguine KR c Non. sanguinem GR 1 V tu/rpari. Iovis... turpari Non. 181, 1 3.46. praeclarum carmen! est enim et rebus et verbis et modis lugubre. Eripiamus huic aegritudinem. quo modo? conlocemus in culcita plumea, psaltriam adducamus, eripiamus ... 341, 1 adducamus Non. 542, 17 aducamus G 1 R 1 V 1 ( corr. G 2 R c V 2 ) demus damus X supra a scr. V c aut 1 hedycrum, hedrycrum G 1 R 1 V 1 aut c hedrycum R 1 V 1 aedricrum G od. add. Po. psaltriam adducamus, hedychri incendamus scut. Mdv., sed he- dychrum unguentum est non suffimentum, Diosc, 1.58 al. nihil add. Se neque G. Dittmann qui litteris ad me datis scutellam idem esse statuit atque scutram Plaut. Persa 89 Cato agr. 157, 11; sed cf. p. 339, 15; 431, 27 odorum incendamus scutellam, dulciculae potionis aliquid videamus dulciculae videamus Prisc. GL. II p. 105, 21 Anon. Class. auct. ed. Mai 8, 165 et cibi? haec tandem bona sunt, quibus aegritudines gravissumae detrahantur? tu enim paulo ante ne intellegere interrogandi signa pos. Po. cf. § 43. 4 quidem te te quidem, W corr. Lb. We. cl. v. 24, ac. 2, 140. fin. 2, 7. 20. 30. nat. deor. 1, 111 alia ulla ulla V 2 W multa X dicebas. revocari igitur oportere a oportere a s oportet ea X (o. eum a V 3 ) maerore ad cogitationem bonorum conveniret mihi cum Epicuro, si, quid esset bonum, conveniret. Dicet aliquis: quid ergo? tu Epicurum existimas Epic. fr. 440 existimas s existimabas ista voluisse, aut libidinosas eius fuisse sententias? ego vero minime; video enim ab eo dici multa severe, multa praeclare. itaque, ut saepe dixi, de acumine agitur eius, non de moribus; quamvis spernat spert X (sperant G 1 ) corr. V c aut 1 voluptates eas quas modo laudavit, ego tamen meminero quod quid G videatur ei summum bonum. non enim verbo solum posuit voluptatem, sed explanavit quid diceret: saporem inquit et corporum complexum et ludos Epic. fr. 67 atque cantus et formas eas quibus oculi iucunde moveantur. num fingo, num mentior? cupio refelli. quid enim laboro nisi ut veritas in omni quaestione explicetur? 3.47. 'at at ad V idem ait non crescere voluptatem dolore fr. 419 detracto, detractos G 1 V 1 esse V c s om. X summamque esse voluptatem nihil dolere. dolore V 1 ' paucis verbis tria magna peccata: unum, quod secum ipse pugnat. modo enim ne suspicari quidem se quicquam bonum, nisi sensus quasi titillarentur titilarentur R 1 VG 2 ( ex titul.) voluptate; nunc autem summam voluptatem esse dolore carere: potestne magis secum ipse pugnare? alterum peccatum, quod, cum in natura tria sint, sunt G 1 unum gaudere, alterum dolere, tertium nec gaudere prius gaudere om. K 1 nec dolere, hic primum et tertium putat idem esse nec distinguit a non dolendo voluptatem. tertium peccatum commune cum quibusdam, quod, cum virtus maxime expetatur maxime expetatur in r. V c eiusque adipiscendae causa philosophia quaesita sit, ille a a om. G 1 virtute summum bonum separavit. 3.48. 'at at ac R 1 laudat Epic. fr. 507 saepe virtutem'. et quidem C. Gracchus, sqq. grachus G 1 (gracchi 23) K cum largitiones maximas fecisset et effudisset effundisset X corr. K 1 V 1 aerarium, verbis tamen defendebat aerarium. quid verba audiam, cum facta videam? L. L. add. V c om. X ( ut p. 223, 13 M. ante Crassum) cf. Verr. 4, 195 Piso ille Frugi semper contra legem frumentariam dixerat. is lege lata consularis ad frumentum accipiundum accipiendum G 1 K venerat. animum animam X corr. R 1? K 2 advertit Gracchus in contione Pisonem stantem; quaerit audiente p. R., qui sibi constet, cum ea lege frumentum petat, quam dissuaserit. dissuas serat G 1 nolim inquit mea bona, Gracche, tibi viritim dividere libeat, sed, si facias, facies K partem petam. parumne parumne satis ss. V 2 declaravit vir gravis et sapiens lege Sempronia patrimonium publicum dissupari? lege orationes Gracchi, patronum aerarii esse dices. 3.49. negat Epicurus sqq. Epic. fr. 506. 584. 459 iucunde posse vivi, nisi cum virtute vivatur, negat ullam in sapientem vim esse fortunae, tenuem victum antefert copioso, negat ullum esse tempus, quo sapiens non beatus sit. omnia philosopho digna, sed cum voluptate pugtia. non istam dicit voluptatem . dicat quamlibet; nempe eam dicit, in qua virtutis nulla pars insit. age, si voluptatem non intellegimus, ne dolorem quidem? nego igitur eius eius om. R 1 esse, qui quid X d del. in RV dolore dolorem X corr. s autem illi summum malum metiatur, mentionem facere virtutis. 3.50. Et queruntur quidam Epicurei, viri optimi—nam nullum genus est minus malitiosum—, me studiose dicere contra Epicurum. ita credo, de honore aut de dignitate contendimus. mihi summum in animo bonum videtur, illi autem in corpore, videtur in corp. K 1 mihi in virtute, illi in voluptate. et illi pugt, et quidem vicinorum fidem implorant—multi autem sunt, qui statim convolent —; ego sum is qui dicam me non laborare, actum habiturum, quod egerint. 3.51. quid enim? de bello Punico agitur? de quo ipso cum aliud M. Catoni, aliud L. Lentulo videretur, nulla inter eos concertatio concertatio er in r. V concertio K umquam fuit. hi nimis iracunde agunt, praesertim cum ab is non sane animosa defendatur sententia, pro qua non in senatu, non in contione, contentione R 1 non apud exercitum neque ad ad apud V 2 censores dicere audeant. sed cum istis alias, et eo quidem animo, nullum ut certamen instituam, verum dicentibus facile cedam; tantum admonebo, si maxime verum sit ad corpus omnia referre sapientem sive, ut honestius dicam, nihil facere nisi quod expediat, sive omnia referre ad utilitatem suam, quoniam haec plausibilia non sunt, ut in sinu in sinu insignum vel in signum RG 1 K 1 in sinum K 1 e corr. G 2 V gaudeant, gloriose loqui desit. Otto, Sprichw. 1656 Cyrenaicorum restat sententia; 3.52. qui tum aegritudinem censent existere, si necopinato quid evenerit. est id quidem magnum, ut supra supra p. 332, 6 dixi; etiam Chrysippo Chrys. fr. eth. 417 crysippo X ita videri scio, quod provisum ante non sit, id ferire ferire fieri X corr. V c aut 1 vehementius; sed non sunt in hoc hic in hoc G ( exp. 2 ) omnia. quamquam hostium et ante hostium add. V 2 non male repens adventus advetus G 1 R 1 V 1 magis aliquanto aliquando X corr. V c aut 1 conturbat quam expectatus, et maris subita tempestas quam ante provisa terret provisitaret K 1 navigantes vehementius, et eius modi sunt pleraque. sed cum diligenter necopinatorum naturam consideres, nihil aliud reperias repperias G R 1 V nisi omnia videri subita maiora, et quidem ob duas causas, primum quod, quanta sint quae accidunt, post accidunt V c in mg. add. : et qualia, cum repente accidunt ( non inepte cf. p. 345, 21 ) considerandi spatium non datur, deinde, cum cum tum G videtur praecaveri potuisse, si provisum esset, quasi culpa contractum malum aegritudinem acriorem facit. 3.55. hoc enim fere tum habemus in promptu, promtu GR nihil oportere inopinatum videri. aut aut R, sed u del. R c qui sic VBM s videantur y non quia G 1 R 1, in mg. eodem signo addito quia recentia sunt, maiora videntur G 2 quia recentia sunt R vet (c ?) quia recentia sunt in textu habet K 1 maiora videntur add. K 2 ( item P) tolerabilius feret incommodum, qui cognoverit cognoverint X corr. R 2 V c necesse esse homini tale aliquid accidere? haec enim oratio de ipsa summa mali nihil detrahit, tantum modo adfert, nihil evenisse quod non opidum fuisset. neque tamen genus id orationis in consolando non valet, sed id haud sciam an plurimum. * ergo ista necopinata non habent tantam vim, ut aegritudo ex is omnis oriatur; feriunt enim fortasse gravius, non id efficiunt, ut ea, quae accidant maiora videantur: sic VBM s videantur y non quia G 1 R 1, in mg. eodem signo addito quia recentia sunt, maiora videntur G 2 quia recentia sunt R vet (c ?) quia recentia sunt in textu habet K 1 maiora videntur add. K 2 ( item P) quia recentia sunt, maiora videntur, non quia repentina. Ergo... 18 repentina verba ipsa sana sunt ( cf. Herm. XLI p. 324 ), sed non suo loco posita. a Cicerone ipso, ut argumentationem §§ 52–54 concluderent, in chiro- grapho postea adscripta, ab Attici librariis autem falso loco inserta esse videntur. (nam id efficiunt ... videantur, sed maiora videntur, quia recentia sunt, non quia repentina We. ut ea quae accidant, mala videantur ... non quia repentina, mala Se, Jb. d. ph. V. 24 p. 244 ) 3.59. hoc igitur efficitur, ut ex illo necopinato plaga maior sit, non, ut illi putant, ut, cum duobus pares casus evenerint, is modo aegritudine adficiatur, aff. KR cui ille necopinato casus evenerit. Itaque dicuntur non nulli in maerore, cum de hac communi hominum condicione audivissent, ea lege esse nos natos, ut nemo in perpetuum esse posset expers mali, gravius etiam tulisse. quocirca Carneades, ut video nostrum scribere Antiochum, anthiochum KR reprendere reprehendere KV c Chrysippum crysippum X Chr. fr. eth. 487 solebat laudantem Euripideum carmen illud: Eurip. Hypsip. fr. 757 ( S. Eur. ed. Arn. p. 62 ) Morta/lis nemo est que/m non non om. X add. K 2 V c attinga/t attingit W (attigit K) vix recte, cf. Mue. in Seyfferti Laelio p. 143 dolor Morbu/sque; multis multis Lb. multi su/nt humandi li/beri, Rursu/m creandi, mo/rsque mors quae GK (morsquę) R 1 V (s in r. c ) est finita o/mnibus. Quae ge/neri genere X corr. V 3 humano ango/rem nequicquam a/dferunt: adferant V 2 Redde/nda terrae est te/rra, tum tum tam Sey. nam Küh. vita o/mnibus Mete/nda ut fruges. si/c iubet Nece/ssitas. 3.61. Omnibus enim modis fulciendi sunt, qui ruunt nec cohaerere possunt propter magnitudinem aegritudinis. ex quo ipsam aegritudinem lu/phn a\gP HN fere X ( L ex A V) Chrysippus quasi Chrys. fr. eth. 485 solutionem totius hominis appellatam omnibus modis... 12 appellat putat. appellat amputat KR 1 V ( cf. H et praef. ) Quae tota poterit evelli explicata, ut ut aut V 1 principio dixi, dixi cf. p. 329, 2sqq. causa aegritudinis; est enim nulla alia nisi opinio et iudicium magni praesentis atque urgentis mali. est... 15 mali itaque et dolor corporis, cuius est morsus acerrumus, perferetur perferetur X ( cf. Po. comm. ad 1, 29 ) perfertur V c spe proposita boni, et acta aetas honeste ac splendide tantam adfert consolationem, ut eos qui ita vixerint aut non attingat aegritudo aegritudo del. Dav. aut perleviter pungat animi dolor. Sed ad hanc opinionem magni mali cum illa etiam opinio accessit oportere, rectum esse, rectū esse esse scr. V c ad officium pertinere ferre perferre V ( sed per in r. rec ) illud aegre quod acciderit, tum denique efficitur illa gravis aegritudinis perturbatio. tum ... 23 perturbatio om. H 3.74. Sed nimirum hoc maxume maxumum X me ss. B est exprimendum, exprimendum X ( con- fessio adversariis exprimenda est cf. Verr. 4, 112 Liv. 21, 18, 5 Lucan. 6, 599 manibus exprime verum ) experimentum ( et antea maxumum) edd. ( sed hoc uerbum Tullianum non est, illudque hanc—diuturna ratione conclusum, non ex experientia sumptum ) cum constet aegritudinem aegritudinem V -ne GKR vetustate tolli, tollit X sed ult. t eras. V hanc vim non esse in die diē V positam, sed in cogitatione diuturna. diurna X corr. B 1 s nam si et eadem res est et idem est homo, qui potest quicquam de dolore mutari, si neque de eo, propter quod dolet, quicquam est mutatum neque de eo, qui qui quod G 1 dolet? cogitatio igitur diuturna diurna X corr. B 1 s nihil esse in re mali dolori medetur, non ipsa diuturnitas. Hic mihi adferunt mediocritates. mediocritas X -tates V c Non. quae si naturales sunt, quid opus est consolatione? at hae mihi afferentur med.... 24 consolatione Non. 29, 27 natura enim ipsa terminabit modum; sin opinabiles, opinio tota tollatur. Satis dictum esse arbitror aegritudinem esse opinionem mali praesentis, satis arbitror dictum esse ... 355, 1 praesentis H in qua opinione illud insit, ut aegritudinem suscipere oporteat. 3.75. additur ad hanc definitionem a Zenone recte, ut illa opinio praesentis mali sit recens. hoc autem verbum sic interpretantur, ut non tantum illud recens esse velint, quod paulo ante acciderit, sed quam diu in illo opinato malo vis quaedam insit, ut ut s et X vigeat et habeat quandam viriditatem, tam diu appelletur appellatur K recens. ut Artemisia illa, Mausoli Cariae regis uxor, quae nobile illud Halicarnasi alicarnasi X fecit sepulcrum, quam diu vixit, vixit in luctu eodemque etiam confecta contabuit. huic erat illa opinio cotidie recens; quae tum denique non appellatur appellabatur X corr. V 2 recens, cum vetustate exaruit. Haec igitur officia sunt consolantium, tollere aegritudinem funditus aut sedare aut detrahere aut detr. V ( ss. 2 ) quam plurumum aut supprimere nec pati manare longius aut ad alia traducere. 3.76. sunt qui unum officium consolantis cons olantis R 1 consulantis GK 1 V 1 putent putent docere Lb. Cleanthes fr. 576 malum illud omnino non esse, ut Cleanthi placet; sunt qui non magnum malum, ut Peripatetici; sunt qui abducant a malis ad bona, ut Epicurus; sunt qui satis satis om. G 1 putent ostendere nihil inopinati inopiti GRV 1 (n exp. c ) opiti K accidisse, ut Cyrenaici lac. stat. Po. ut Cyrenaici pro nihil mali (nihil a mali V 1 ) Dav. cogitari potest: ut Cyr. atque hi quoque, si verum quaeris, efficere student ut non multum adesse videatur aut nihil mall. Chr. cf. § 52–59. 61 extr. Chrys. fr. eth. 486 nihil mali. Chrysippus autem caput esse censet in consolando detrahere detra in r. V c illam opinionem maerentis, qua se maerentis se X (mer. KR) qd add. V 2 maerentis si vel maerentl si s ( sed sec. Chr. omnes qui maerent in illa opinione sunt; non recte p. 275, 19 confert Va. Op. 1, 70 ) qua Po. officio fungi putet iusto atque debito. sunt etiam qui haec omnia genera consolandi colligant abducunt... 21 putant... 356, 2 colligunt X 356, 2 colligant V 2 abducant et putent Ern. ( obloq. Küh. Sey. cf. tamen nat. deor. 2, 82 al. ). inconcinnitatem modorum def. Gaffiot cf. ad p. 226, 23 —alius enim alio modo movetur—, ut fere nos in Consolatione omnia omnia bis scripsit, prius erasit G omnia exp. et in mg. scr. fecimus. omne genus consolandi V c in consolationem unam coniecimus; erat enim in tumore animus, et omnis in eo temptabatur curatio. sed sumendum tempus est non minus in animorum morbis quam in corporum; ut Prometheus ille Aeschyli, cui cum dictum esset: Atqui/, Prometheu, te ho/c tenere exi/stimo, Mede/ri posse ra/tionem ratione ratione G 1 RV 1 ( alterum exp. G 2 V 1 ratione rationem K 1 (ratione del. K 2 ) orationem Stephanus ( ft. recte cf. lo/goi ) iracu/ndiae, v. 377 respondit: Siquide/m qui qui et ss. V c tempesti/vam medicinam a/dmovens Non a/dgravescens adgr. ss. V c vo/lnus inlida/t manu. manus X s exp. V 3.77. Erit igitur in consolationibus prima medicina docere aut nullum malum esse aut admodum parvum, altera et prius et om. G 1 de communi condicione vitae et proprie, propriae G 1 KVH ( sim. 358, 6 ) si quid sit de ipsius qui maereat disputandum, tertia tertiam H summam esse stultitiam frustra confici maerore, cum intellegas nihil nil G posse profici. nam Cleanthes cleantes X (24 GK 1 ) Cl. fr. 577 quidem sapientem consolatur, qui consolatione non eget. nihil enim enim om. G 1 esse malum, quod turpe non sit, si lugenti persuaseris, non tu illi luctum, sed stultitiam detraxeris; erit... 21 detraxeris ( sine 18 nam... 19 eget) H alienum autem tempus docendi. et tamen non satis mihi videtur vidisse hoc Cleanthes, suscipi aliquando aegritudinem posse ex eo ipso, quod esse summum malum Cleanthes suscipi... 24 Cleanthes om. K Cleanthes del. Ba. sed cf. Va. Op. 2, 130. 409 ipse fateatur. quid enim dicemus, cum Socrates Aisch. Socr. fr. 10 D. Aug. civ. 14, 8 Alcibiadi persuasisset, ut accepimus, eum nihil hominis esse nec quicquam inter Alcibiadem summo loco natum et quemvis baiolum interesse, cum se Alcibiades adflictaret lacrimansque Socrati supplex esset, ut sibi virtutem traderet turpitudinemque depelleret, illam ante dep. add. V 2 —quid dicemus, Cleanthe? acleanthe V (356, 23 cl. in r. V 2 ) o cleanthe Str. p. 58 tum tum ( cf. 356, 23 aliquando)] num edd. aegritudinem X corr. K 1 R c V 1 in illa re, quae aegritudine Alcibiadem adficiebat, mali nihil fuisse? 3.80. Sed nescio quo pacto ab eo, quod erat a te a te ante K propositum, aberravit oratio. tu enim de sapiente quaesieras, cui aut malum videri nullum potest, quod vacet turpitudine, aut ita parvum malum, ut id obruatur sapientia vixque appareat, qui qui add. V 2 nihil opinione adfingat adsumatque ad aegritudinem nec id putet esse rectum, tum post rectum add. V c se quam maxume excruciari luctuque confici, quo pravius nihil esse possit. edocuit tamen ratio, ut mihi quidem videtur, cum hoc ipsum proprie non quaereretur hoc tempore, num num V x nunc X num quid We. sed cf. Mue. quod esset malum nisi quod idem dici turpe posset, tamen ut videremus, viderimus V 1 quicquid esset in aegritudine mali, id non naturale esse, sed voluntario iudicio et opinionis errore contractum. 3.82. et tamen, ut medici uti medici K ( er. n) toto corpore curando minimae etiam parti, si condoluit, medentur, sic philosophia cum universam aegritudinem sustulit, sustulit aegritudinem sustulit tamen si X (sustullit G 1 V 1 condoluit tamen si K 1 medenturaegr. sustulit add. c ) corr. Keil, Quaest. Tull. p. XVIII etiam, si quis error alicunde alicunde Ern. aliunde extitit, si paupertas momordit, si ignominia pupugit, pupigit G 1 R 1 V 1 si quid tenebrarum obfudit exilium, exsilium GV 1 aut eorum quae quaeque (quaeque G) modo X corr. s modo dixi si quid si quid sicut K extitit. etsi singularum rerum sunt propriae consolationes, de quibus audies tu quidem, cum voles. sed ad eundem fontem revertendum est, aegritudinem omnem procul abesse a sapiente, quod iis sit, quod frustra suscipiatur, quod non natura exoriatur, sed iudicio, sed opinione, sed quadam invitatione ad dolendum, cum id decreverimus ita fieri oportere. 4.11. sit igitur hic hic K 1 fons; utamur tamen in his perturbationibus describendis discrib. Mue. sed cf. Th. l. l. 5, 663 Stoicorum definitionibus et partitionibus, parti cipationibus R 1 particionibus GVH qui mihi videntur in hac quaestione versari acutissime. Est igitur Zenonis haec definitio, ut perturbatio Zeno fr. 205 sit, quod pa/qos pat OC K patos R ( p ex ) PL T w C H ille dicit, aversa a a om. V 1 ( add. c ) recta ratione contra naturam animi commotio. quidam brevius perturbationem esse adpetitum vehementiorem, sed vehementiorem eum volunt esse, qui longius discesserit a naturae constantia. partes autem perturbationum volunt ex duobus opinatis bonis nasci et ex duobus opinatis malis; ita esse quattuor, ex bonis libidinem et laetitiam, ut sit laetitia praesentium bonorum, libido futurorum, ex malis metum et aegritudinem nasci censent, metum futuris, aegritudinem praesentibus; quae enim venientia metuuntur, eadem adficiunt aegritudine aegritudinem K ( corr. 2 ) RH instantia. 4.12. laetitia autem et libido in bonorum opinione versantur, cum libido ad id, quod videtur bonum, inlecta inlecta s iniecta X et sqq. cf. Barlaami eth. sec. Stoicos 2, 11 qui hinc haud pauca adsumpsit. inflammata rapiatur, laetitia ut adepta iam aliquid concupitum ecferatur et gestiat. natura natura s V rec naturae X (-re K) enim omnes ea, Stoic. fr. 3, 438 quae bona videntur, secuntur fugiuntque contraria; quam ob rem simul obiecta species est speciei est H speci est KR ( add. c ) speciest GV cuiuspiam, quod bonum videatur, ad id adipiscendum impellit ipsa natura. id cum constanter prudenterque fit, eius modi adpetitionem Stoici bou/lhsin BO gL AHClN KR bo gL HC in G bo ga HCin V appellant, nos appellemus appellemus We. appellamus X (apell G) cf. v. 26, fin. 3, 20 voluntatem, eam eam iam V illi putant in solo esse sapiente; quam sic definiunt: voluntas est, quae quid cum ratione desiderat. quae autem ratione adversante adversante Po. ( cf. p.368, 6; 326, 3; St. fr. 3, 462 a)peiqw=s tw=| lo/gw| w)qou/menon e)pi\ plei=on adversa X (d del. H 1 ) a ratione aversa Or. incitata est vehementius, ea libido est vel cupiditas effrenata, quae in omnibus stultis invenitur. 4.13. itemque cum ita ita om. H movemur, ut in bono simus aliquo, dupliciter id contingit. nam cum ratione curatione K 1 (ũ 2 ) animus movetur placide atque constanter, tum illud gaudium dicitur; cum autem iiter et effuse animus exultat, tum illa laetitia gestiens vel nimia dici potest, quam ita definiunt: sine ratione animi elationem. quoniamque, quoniam quae X praeter K 1 (quae del. V rec ) ut bona natura adpetimus, app. KR 2? (H 367, 24) sic a malis natura declinamus, quae declinatio si cum del. Bentl. ratione fiet, cautio appelletur, appellatur K 1 V rec s eaque intellegatur in solo esse sapiente; quae autem sine ratione et cum exanimatione humili atque fracta, nominetur metus; est igitur metus a a Gr.(?) s om. X ratione aversa cautio. cautio Cic. dicere debebat: declinatio 4.14. praesentis autem mali sapientis adfectio nulla est, stultorum stultorum Dav. stulta autem aegritudo est, eaque eaque Ba. ea qua X (ea qu e M 1 ) adficiuntur in malis opinatis animosque demittunt et contrahunt rationi non obtemperantes. itaque haec prima definitio difin. V est, ut aegritudo sit animi adversante ratione contractio. itaque ... 6 contractio Non. 93, 1 sic quattuor perturbationes sunt, tres constantiae, quoniam cf. Aug. civ. 14, 8 aegritudini nulla constantia opponitur. Sed omnes perturbationes iudicio censent fieri et St. fr. 3, 380 et 393 opinione. itaque eas definiunt pressius, ut intellegatur, non modo quam vitiosae, vitiose GKR sed etiam quam in nostra sint potestate. est ergo ergo igitur H s aegritudo aegritudo om. G 1 add. 1 et 2 opinio recens mali praesentis, in quo demitti contrahique animo rectum esse videatur, laetitia opinio recens boni praesentis, in quo ecferri ecferri haec ferri VK c (eff. K 2 ) rectum esse videatur, laetitia...15 videatur om. G 1, add. G 2 in mg. inf. ( lemmata laetitia metus adscr. 1 cf. praef. ) metus opinio impendentis mali, quod intolerabile intollerabile V esse videatur, libido lubido K, in lib. corr. G 1 (libido etiam in mg. ) R 1 opinio venturi boni, quod sit ex usu iam praesens esse atque adesse. 4.38. atque idem eidem GRV 1 ita acrem in omnis partis aciem intendit, ut semper videat sedem sibi ac locum sine molestia atque angore vivendi, ut, quemcumque casum fortuna invexerit, hunc apte et quiete ferat. quod qui faciet, non aegritudine solum vacabit, sed etiam perturbationibus reliquis omnibus. his autem vacuus animus perfecte atque absolute obsolute K 1 R beatos adhibeant V (-ant in r. c ) efficit, idemque concitatus et abstractus ab integra certaque ratione non constantiam solum amittit, verum etiam sanitatem. Quocirca mollis et enervata putanda est Peripateticorum ratio et oratio, qui perturbari animos necesse dicunt esse, sed adhibent modum quendam, quem ultra progredi non oporteat. 4.39. modum tu adhibes vitio? an vitium nullum est non parere rationi? an ratio parum praecipit nec bonum illud esse, quod aut cupias ardenter aut aut B s V 3 ut X adeptus ecferas te insolenter, nec porro malum, quo aut oppressus iaceas aut, iaceas aut aut in r. V 1 ne opprimare, mente vix constes? eaque omnia aut nimis tristia tristitia V 1 aut nimis laeta errore fieri, qui si si del. Mue. ad Seyfferti Lael. p. 253. an si = sc. error secl.? error stultis extenuetur die, ut, cum res eadem maneat, aliter ferant maneat ... ferant s maneant... ferat X (eaedem maneant M s ) cf. p. 345, 2 inveterata aliter recentia, sapientis ne attingat quidem omnino? 4.40. Etenim quis erit tandem modus iste? quaeramus enim modum aegritudinis, in qua quo VB opere X operae plurimum ponitur. aegre tulisse P. Rupilium P. Rupilium Man. ex Fastis Cap. cf. Lael. 73 fratris repulsam prutilium X (p exp. in RV, primum u in r. in V) consulatus scriptum apud Fannium est. sed fr. 6 ( p. 88 P. ) tamen transisse videtur modum, quippe qui ob eam causam a vita recesserit; moderatius moderatus G 1 V 1 igitur ferre debuit. quid, si, cum id ferret modice, mors liberorum accessisset? nata esset aegritudo nova, sed ea modica. dist. Se. magna tamen facta esset accessio. quid, si deinde dolores graves corporis, si bonorum amissio, si caecitas, si exilium? si pro singulis malis aegritudines accederent, summa ea fieret, quae non sustineretur. sustineretur eretur in r. V c 4.41. Qui modum igitur vitio quaerit, similiter facit, ut si posse putet eum qui se e Leucata praecipitaverit sustinere se, cum velit. ut enim id non potest, sic animus perturbatus et incitatus nec cohibere neccoloco K se potest nec, quo loco n eqoloco G 1 necquiloco R 1 ( corr. 2 ) vult, insistere. omninoque, quae crescentia omnino quaeque cr. X (quaequae K) pernitiosa GRV perniciosa sunt, eadem sunt vitiosa nascentia; 4.42. aegritudo autem ceteraeque perturbationes amplificatae certe pestiferae sunt: igitur pestiferunt ig. K 1 etiam susceptae continuo in magna pestis parte versantur. etenim ipsae ipse GV se impellunt, ubi semel a ratione discessum est, ipsaque sibi imbecillitas inb. G indulget in altumque provehitur imprudens nec reperit repperit X locum consistendi. quam ob rem nihil interest, utrum moderatas perturbationes adprobent an moderatam iniustitiam, moderatam ignaviam, moderatam intemperantiam; qui enim vitiis modum apponit, is partem suscipit vitiorum; quod cum ipsum per se odiosum est, tum eo molestius, quia sunt in lubrico incitataque semel proclivi labuntur sustinerique sustineri quae X (qu e V) nullo modo possunt. Quid, quod idem Peripatetici perturbationes istas, quas nos nos V c s non X extirpandas putamus, non modo naturalis esse dicunt, sed etiam utiliter a natura datas? 4.43. quorum est talis oratio: primum multis verbis iracundiam laudant, cotem fortitudinis esse dicunt, multoque et imit. Lact. inst. 6, 14 in hostem et in inprobum et in probum V (im ss. 2 ) et inprobum GK (imp.) R (imp.) civem vehementioris vehementiores V (e ex i 2 ) iratorum impetus esse, levis autem ratiunculas eorum, qui ita cogitarent: proelium rectum est hoc fieri, convenit dimicare demicare K 1 pro legibus, pro libertate, pro patria; haec nullam habent habent Peripateticorum argumentatio- nem recta oratione C. referre pergit ut mox v. 13 vim, nisi ira excanduit fortitudo. noctu eqs. ( cf. p. 447, 26 fin. 3, 62. 64 al. ) nec vero de bellatoribus solum disputant: imperia severiora nulla esse putant sine aliqua acerbitate iracundiae; oratorem denique non modo accusantem, sed ne defendentem quidem probant sine aculeis iracundiae, quae etiamsi non adsit, tamen verbis atque motu simulandam arbitrantur, ut auditoris iram oratoris incendat actio. virum denique videri negant qui irasci nesciet, nesciet W (nesciat edd. plur. ) o(/stis ou)de/pote o0rgisqh/setai, tou=ton ou)d ' a)/ndra dokei=n ei/(nai/ fasin Cf. o( sofo\s o)rgisqh/setai, amaturum esse p. 398, 5 vincetur 427, 28 al. Hor. ars 35 eamque, quam lenitatem nos dicimus, vitioso lentitudinis vitiosolitudinis K nomine nomine in mg. G 1 appellant. eamque ... 13 appellant Non. 134, 4 4.44. Nec vero nevero G 1 solum hanc libidinem laudant—est enim ira, ut modo modo cf. p. 371, 7 321, 18 Lact. ira 17, 20 definivi, ulciscendi libido—, sed ipsum illud genus vel alt. vel om. KR libidinis vel cupiditatis ad summam utilitatem esse dicunt a natura datum; nihil enim quemquam nisi quod lubeat praeclare facere posse. noctu sqq. Val. Max. 8, 14 ext. 1 ambulabat in publico Themistocles, quod somnum capere non posset, posset: indicatur non externa ambulandi causa, sed ratio qua adductus adulescens inquietus consilium ambulandi ceperit (cum pro quod Sey. ) quaerentibusque respondebat Miltiadis militiadis ( alt. i del. V 3 ) trophaeis GR( corr. R 1 )V militia adstropheis K (tropea miliciadis Val. Max. ) tropaeis se e somno suscitari. suscitare X corr. V rec s cui non sunt auditae Demosthenis demostenis X dolore GR 1 V 1 vigiliae? qui dolere se aiebat, agebat K si quando opificum antelucana victus esset industria. philosophiae denique ipsius principes numquam in suis studiis tantos progressus sine flagranti cupiditate facere potuissent. ultimas terras lustrasse Pythagoran Democritum Platonem accepimus. ubi enim quicquid quiquid G 1 esset esse G 1 K quod disci dici GR 1 V 1 ( corr. R 1 V 1 ) posset, eo veniendum iudicaverunt. num num nam R 1 putamus haec fieri sine summo cupiditatis ardore potuisse? 4.45. Ipsam aegritudinem, quam nos ut taetram et inmanem beluam fugiendam fugienda X (-ā V c ) diximus, diximus p. 330, 10 non sine magna utilitate a natura dicunt constitutam, ut homines homines s omnes X castigationes V 1 castigationibus reprehensionibus ignominiis adfici se adfici se adficisse X ( corr. V 3 ) in delicto dolerent. impunitas enim peccatorum data videtur eis qui ignominiam et infamiam ferunt sine dolore; morderi est melius conscientia. ex quo est illud e vita ductum evicta d. V Afr. fr.409 ab Afranio: nam cum dissolutus filius: heu me miserum! eume K tum severus pater: dum modo doleat aliquid, doleat quidlubet. 4.46. Reliquas quoque partis aegritudinis utilis esse dicunt, misericordiam ad opem ferendam et calamitates calamitates post indignorum rep. X del. V 3 hominum indignorum sublevandas; ipsum illud aemulari obtrectare non esse inutile, cum aut se non idem videat consecutum, quod alium, aut alium idem, quod se; metum vero si qui quis GV rec sustulisset, omnem vitae diligentiam sublatam fore, quae summa esset in eis esse K qui leges, qui magistratus, qui leges qui magistratus in r. V c qui paupertatem, qui ignominiam, qui mortem, qui dolorem timerent. tenerent K Haec tamen ita disputant, ut resecanda esse fateantur, evelli penitus dicant nec posse nec opus esse et in omnibus fere rebus mediocritatem esse optumam existiment. existimant s quae cum exponunt, nihilne tibi videntur an aliquid dicere? Mihi vero dicere aliquid, itaque expecto, quid ad ista. ista ( eras. m) K Reperiam fortasse, sed illud ante: 4.47. videsne, quanta fuerit apud Academicos verecundia? plane enim dicunt, quod ad rem pertineat: Peripateticis Peripateticis haec igitur continent quae Academici ( qui verecunde nihil ipsi adfirmant ) dicunt Ciceroque ipse ut Aca- demicus amplectitur ( cf. p. 364, 4 ) respondetur a Stoicis; digladientur illi per me licet, cui nihil est necesse nisi, ubi sit illud, quod veri simillimum videatur, anquirere. quid est igitur quod occurrat in hac quaestione, e quo e quo B 2 s aequa X (e qua V rec ) possit attingi aliquid veri simile, quo longius mens humana progredi non potest? definitio perturbationis, qua quae KV 1 Zeno fr. 205 recte Zenonem usum puto. ita enim definit, ut perturbatio sit aversa a a GrB s om. X ratione contra naturam animi commotio, vel brevius, ut perturbatio sit adpetitus vehementior, vehementior vehementior semel in X autem intellegatur is qui procul absit a naturae constantia. 4.48. quid ad has definitiones possim possint ' Bern. 1 ' Bentl. sed ( ut p. 387, 20 sqq. ) C. ipse definitiones excutit; cf. v. 2–4 et p. 389, 25; 410, 3 dicere? atque atque Tregder atqui haec pleraque sunt prudenter acuteque disserentium, illa quidem ex rhetorum pompa: ardores animorum cotesque virtutum. an vero vir fortis, nisi stomachari coepit, non potest fortis esse? gladiatorium id quidem. id quidem ex idem K 1 quamquam in eis ipsis videmus saepe constantiam: conlocuntur, versus ign. conloquuntur G(?) congrediuntur, quaerunt quaerunt Schlen- ger, Phil. 12, 288 quaeruntur GVR 1 (a del. 1 ) queruntur K aliquid, postulant, ut magis placati quam irati esse videantur, sed in illo genere sit sane Pacideianus pacidianus X (plac. V) aliquis hoc animo, ut narrat Lucil. 153 Lucilius: Occidam illum equidem et vincam, si id quaeritis inquit, Verum illud credo fore: in os prius accipiam ipse Quam gladium in stomacho furi furi Ti. suria GRV sura K ( def. Ro b b. p. 100 ) furia Marx spurci Sey. ac pulmonibus sisto. pulmonibus isto VG 1 Odi hominem, iratus pugno, nec longius quicquam Nobis, nobis s vobis X ( ubis R 1? ) quam dextrae gladium dum accommodet accomodet V ( prius o in r. c ) alter; Usque adeo studio atque odio illius ecferor hęc feror K c ira; at at s V rec ac sine hac hac ac G gladiatoria iracundia videmus progredientem apud Homerum Aiacem multa cum hilaritate, H 211 7. cum depugnaturus esset cum Hectore; 4.49. cuius, ut arma sumpsit, ingressio laetitiam attulit attollit K sociis, terrorem autem autem add. G 2 hostibus, ut ipsum Hectorem, haect. KV (6 G) quem ad modum est apud Homerum, toto pectore trementem provocasse ad pugnam paeniteret. atque atque V hi conlocuti inter se, prius quam manum consererent, leniter et quiete nihil ne in ipsa quidem pugna iracunde rabioseve fecerunt. ego ne Torquatum quidem illum, qui hoc cognomen cognomen e corr. V rec B s cognovit nomen X invenit, iratum existimo Gallo torquem detraxisse, nec Marcellum apud Clastidium ideo fortem fuisse, quia fuerit iratus. 4.50. de Africano quidem, quia notior est nobis propter recentem memoriam, vel iurare possum non illum iracundia tum inflammatum fuisse, cum in acie M. Alliennium aciem alliennium KRG ( ex ali- 1 ) acie malliennium V Paelignum pelignum KV e corr. scuto protexerit gladiumque hosti in pectus infixerit. de L. Bruto fortasse dubitarim, an propter infinitum odium tyranni ecfrenatius effren. K 1 (hecfren. c ) e fren. V 1 in Arruntem arrunte X invaserit; video enim utrumque comminus comminus eqs. Ennii verba latere susp. Mue. adhuc G 1 ictu cecidisse contrario. quid igitur huc adhibetis iram? an fortitudo, nisi insanire coepit, impetus suos non habet? quid? Herculem, quem in caelum ista ipsa, quam vos iracundiam esse vultis, sustulit fortitudo, iratumne ratumne X corr. V 3 s censes conflixisse cum Erymanthio erymathio X (erim. V) corr. R 2 apro aut aut ut R 1 ( corr. c? ) K leone Nemeaeo? nemaeo X an etiam Theseus Marathonii tauri marathonii auri GV 1 ( corr. c ) marathonii auri R 1 marathoniit auri K cornua conprehendit comp. KR iratus? vide ne fortitudo minime sit rabiosa sitque iracundia tota levitatis. 4.51. Neque enim est ulla fortitudo, quae rationis est expers. contemnendae res humanae sunt, sunt B sint X neglegenda mors est, patibiles et dolores et labores putandi — haec 'contemnendae... 7 putandi' — haec dist. Po. ( cf. p. 307, 23 ) cum constituta sunt iudicio atque sententia, tum est robusta illa et stabilis fortitudo, nisi forte, quae vehementer acriter animose fiunt, iracunde fieri suspicamur. mihi ne mihi ne B mi nime X (minime V) Scipio quidem ille pontufex maxumus, qui hoc Stoicorum stoicicorum GV verum esse declaravit, numquam privatum esse sapientem, iratus videtur fuisse Ti. Ti ex tam K c Graccho gracho X tum, cum consulem languentem reliquit atque ipse privatus, ut si consul consul ĕet K (ĕ c ) esset, qui rem publicam salvam salvam s salva X esse vellent, vellent We. vellet hęc quid VK c se sequi iussit. 4.52. nescio, ecquid ipsi nos fortiter in re p. fecerimus: si quid fecimus, certe irati non fecimus. an est quicquam similius insaniae insaniae s insania X quam ira? quam bene Ennius initium dixit Enn. fr. inc. 18 insaniae. color, vox, oculi, spiritus, inpotentia dictorum ac factorum quam partem habent sanitatis? quid Achille Homerico foedius, quid Agamemnone in iurgio? nam Aiacem quidem ira ad furorem mortemque perduxit. non igitur desiderat fortitudo advocatam iracundiam; satis est instructa parata armata per sese. nam isto quidem modo isto modo quidem s corr. We. licet dicere utilem vinulentiam ad fortitudinem, utilem vinul.... 27 utilem om. V etiam dementiam, quod et insani et ebrii multa faciunt saepe vehementius. semper Aiax fortis, fortissimus tamen in furore; nam Trag. inc. 64 nam poetae tribuunt alii Fa/cinus fecit ma/ximum, cum Da/nais inclina/ntibus Summa/m rem perfeci/t perfecit s perficit X manu. manu Bentl. manus s manu sua restituit proelium Insaniens G. Hermann op. 7, 382 sed cf. Plasberg, Festschr. f. Vahlen 224, qui recte proel. r. ins. Ciceroni, non poetae tribuisse vid. proelium restituit insaniens: 4.53. dicamus igitur utilem insaniam? insaniem KR Tracta definitiones fortitudinis: intelleges eam stomacho non egere. fortitudo est igitur adfectio Sphaerus St. fr. 1, 628 cf. Chrys. 3, 285 animi legi summae legissumme K (summe V) optemp. G in perpetiendis rebus obtemperans vel conservatio stabilis iudicii in eis in eis ex meis V c rebus quae formidolosae videntur subeundis et repellendis vel scientia rerum formidolosarum contrariarumque contrariarumque alt. a ex u eff. rumque in r. scr. V c aut aut et Hei. perferendarum aut s ( sed omnino neglegenda est ou)de/tera vel a)dia/fora cf. fin. 4, 71 ) omnino neglegendarum conservans conservens V 1 earum rerum stabile iudicium vel brevius, ut Chrysippus chris. V (nam superiores definitiones erant Sphaeri, spheri X hominis in primis bene definientis, ut putant Stoici; sunt enim omnino omnes fere similes, sed declarant communis notiones alia magis alia)—quo modo igitur Chrysippus? chris. V fortitudo est inquit scientia rerum perferendarum vel adfectio animi in patiendo ac perferendo summae legi parens sine timore. quamvis licet insectemur istos, ut Carneades solebat, metuo ne soli soli add. K c philosophi sint. quae quae ex qui K 1 enim istarum definitionum non aperit notionem nostram, quam habemus omnes de fortitudine tectam atque involutam? qua aperta quis est qui aut bellatori aut imperatori aut oratori quaerat aliquid neque eos existumet sine rabie quicquam fortiter facere posse? 4.54. Quid? Stoici, qui omnes insipientes insanos esse dicunt, nonne ista conligunt? colligunt G 1 ( corr. 1 ) KcV rec ( ex colig.) remove perturbationes maxumeque maxumequae G 1 RV 1 videbantur K iracundiam: iam videbuntur monstra mostra R 1 nostra G dicere. nunc autem ita ita add. K c disserunt, sic se dicere omnes stultos insanire, ut male olere omne caenum. St. fr. 3, 665 cf. Aug. soliloq. 1, 11, 19 at non semper. commove: senties. sic iracundus non semper iratus est; lacesse: iam videbis furentem. Quid? ista bellatrix iracundia, cum domum rediit, qualis est cum uxore, cum liberis, cum familia? an tum quoque est utilis? est igitur aliquid quod quod add. V 1 perturbata mens melius possit facere quam constans? an quisquam potest sine perturbatione mentis irasci? bene igitur nostri, cum omnia essent in moribus moribus V c s morbus GR 1 V 1 morbis KR e corr. vitia, quod nullum erat iracundia foedius, iracundos solos solus V 1 morosos nominaverunt. 4.55. Oratorem vero irasci minime decet, simulare non dedecet. simulare n. dedecet om. V decet X an tibi irasci tum videmur, cum quid in causis acrius et vehementius dicimus? quid? cum iam rebus transactis et praeteritis orationes scribimus, num irati scribimus? ecquis ecquis s etquis X hoc animadvertit? Accius Atr. 233 animadvortet de orat. 3, 217 M (animum advertit L), quod hic quoque fort. restituendum vincite! —num aut egisse umquam iratum Aesopum aut scripsisse existimas existimamus KR iratum Accium? aguntur ista praeclare, et ab oratore quidem melius, si modo est orator, est orator melius G 1 quam ab ullo histrione, istrione X ( str. G 1 ) sed aguntur leniter et mente tranquilla. Libidinem vero laudare cuius est libidinis? lubid. GRK c Themistoclem mihi et Demosthenen demostenen X proferri G 1 profertis, additis Pythagoran Democritum Platonem. quid? vos studia libidinem libidine GK vocatis? quae vel optimarum rerum, ut ea sunt quae profertis, sedata tamen et et add. G 2 tranquilla esse debent. Iam aegritudinem laudare, unam rem maxime detestabilem, quorum est tandem philosophorum? at ad KR commode dixit Afranius: dum modo doleat aliquid, fr. 409 cf. p. 383, 13 doleat doleat lateat G 1 quidlibet. quidlibet hic X dixit enim de adulescente perdito ac dissoluto, nos autem de constanti viro ac sapienti sapienti ex -e V 1 quaerimus. et quidem ipsam illam iram centurio habeat aut signifer vel ceteri, de quibus dici non necesse est, ne rhetorum aperiamus mysteria. utile est enim uti motu utinmotu K 1 animi, qui uti ratione non potest. nos autem, ut testificor saepe, de sapiente quaerimus. quoque ( item post Afranii versum ) 4.56. At etiam etiam enim Sey. sed cf. p. 383, 14 aemulari utile est, obtrectare, obtrectari X misereri. cur misereare potius quam feras opem, si id facere possis? an sine misericordia liberales esse non possumus? non enim suscipere ipsi aegritudines propter alios debemus, sed alios, si possumus, levare aegritudine. obtrectare vero alteri aut illa vitiosa aemulatione, quae rivalitati similis est, aemulari quid habet utilitatis, cum sit aemulantis angi alieno bono quod ipse non habeat, obtrectantis opt. G autem angi alieno bono, quod id etiam alius habeat? qui qui s quis GKCRV quid K 1 (quis id M) app. V c id adprobari possit, aegritudinem suscipere pro experientia, si quid habere velis? nam nam B s non X solum habere velle summa dementia est. Mediocritates autem malorum quis laudare recte possit? 4.57. quis enim potest, in quo libido cupiditasve sit, non libidinosus et cupidus esse? in quo ira, non iracundus? in quo angor, non anxius? in quo timor, non timidus? libidinosum igitur et iracundum et anxium et timidum censemus esse sapientem? de cuius excellentia excelentia R 1 V 1 multa quidem dici quamvis fuse fuse om. V possunt B 1 e corr. s possit X lateque possunt, sed brevissime illo modo, sapientiam sapientia GV 1 sapientem K 1 esse dici ... 390, 1 esse in ras. eius- dem spatii K 1 ( ante ras. ult. verbum fuit cognitionemque cf. p. 390, 2 ) rerum divinarum et humanarum scientiam cognitionemque, quae cuiusque rei causa sit; ex quo efficitur, ut divina imitetur, humana omnia inferiora virtute ducat. in hanc tu igitur tamquam in mare, quod est ventis subiectum, perturbationem cadere cadere om. R 1 ( add. 2? ) tibi dixisti videri? quid est quod tantam gravitatem constantiamque perturbet? an inprovisum aliquid aut repentinum? quid potest accidere tale ei, ei ut v. K et GRV cui nihil, quod homini evenire possit, non praemeditatum sit ? nam quod aiunt nimia add. Bouhier ( cf. 3, 34 Phil. 11, 7 ) resecari oportere, naturalia relinqui, quid tandem potest esse naturale, quod idem nimium esse possit? sunt enim omnia ista ex errorum orta radicibus, quae evellenda et extrahenda et extrahenda om. V penitus, non circumcidenda nec amputanda sunt. 4.58. Sed quoniam suspicor te non tam de sapiente quam de te ipso quaerere—illum enim putas omni perturbatione esse liberum, te vis—, videamus, quanta sint sint V 3 s sit X quae a a B 2 M 2 s om. X philosophia remedia morbis animorum adhibeantur. est enim quaedam medicina certe, nec tam fuit hominum generi infensa atque inimica natura, ut corporibus tot res salutaris, animis nullam nulla GKR nullas V sed s fort. postea additum nullam s invenerit; de quibus hoc etiam est est om. R 1 merita melius, quod corporum adiumenta adhibentur extrinsecus, animorum salus inclusa in is ipsis est. sed quo maior est in eis praestantia et divinior, eo maiore indigent indigent s indiget X diligentia. itaque bene adhibita ratio cernit, quid quod K 1 optumum sit, neglecta neclecta hic X multis implicatur implicabitur K ( def. Ro b b. p. 100 ft. recte ) erroribus. 4.59. ad te at V 1 igitur mihi iam convertenda omnis oratio est; simulas enim quaerere te de sapiente, quaeris autem fortasse de te. Earum eorum s earum X igitur perturbationum, quas exposui, variae sunt curationes. nam neque omnis aegritudo una ratione sedatur sadatur V (alia est enim lugenti, alia miseranti aut invidenti adhibenda adhibenda add. G 2 medicina); est etiam in omnibus quattuor perturbationibus illa distinctio, utrum ad universam perturbationem, quae est aspernatio rationis aut aut V adpetitus vehementior, an ad singulas, ut ad metum lubidinem libid. K 1 V reliquas reliquas V 1 (que add. 3 ) reliquias GKR melius adhibeatur oratio, et utrum illudne non videatur aegre ferundum, ex quo suscepta sit aegritudo, an omnium rerum tollenda tollenda s toleranda X omnino omni V 1 aegritudo, ut, si quis aegre ferat se pauperem esse, idne disputes, paupertatem malum non esse, an hominem aegre ferre nihil oportere. nimirum hoc melius, ne, si si add. K c forte de paupertate non persuaseris, sit aegritudini concedendum; aegritudine autem sublata propriis rationibus, quibus heri usi sumus, quodam modo etiam paupertatis malum tollitur. 4.60. sed omnis eius modi perturbatio animi animi enim V 1 placatione abluatur illa quidem, cum doceas nec nec s V 3 et X bonum illud esse, ex quo laetitia aut aut V et G 1 libido oriatur, nec malum, ex quo aut metus aut aegritudo; verum tamen haec est certa et propria sanatio, si doceas ipsas perturbationes per se esse vitiosas nec habere quicquam aut naturale aut necessarium, ut ut aut R 1 V ipsam ipsa GRV 1 aegritudinem leniri videmus, cum obicimus obicibus GKR maerentibus imbecillitatem inbecil itatem G animi ecfeminati, cumque eorum gravitatem constantiamque gravitate constantiaque GRV 1 laudamus, qui non turbulente humana patiantur. quod quidem solet eis etiam accidere, qui illa mala esse censent, ferenda ferendum K tamen aequo animo arbitrantur. arbitratur GRV 1 putat puta GRV 1 aliquis aliquid K idem fuit fort. in R (aliqui esse) esse voluptatem bonum, alius autem pecuniam; tamen et ille ab intemperantia et hic ab avaritia hic abaritia V 1 avocari potest. illa autem altera ratio et oratio, et oratio om. V quae simul et opinionem falsam falsa GRV 1 tollit et et om. K 1 aegritudinem aegritudine GRV 1 detrahit, est ea quidem utilior, sed raro proficit neque est ad volgus adhibenda. 4.61. quaedam autem sunt aegritudines, quas levare illa ulla V rec medicina nullo modo possit, ut, si quis aegre ferat nihil in se esse virtutis, nihil animi, nihil officii, nihil honestatis, propter mala is is ex si G 2 agatur G 1 quidem angatur, sed alia quaedam sit ad eum admovenda curatio, et talis quidem, quae possit esse omnium etiam de ceteris rebus discrepantium philosophorum. inter omnis enim convenire oportet commotiones animorum a recta ratione aversas esse vitiosas, vitiosas om. V 3 ut, etiamsi vel mala sint illa, quae quae ex quem V 3 metum aegritudinemve, vel vel ...17 vel Bentl. nec ... nec bona, quae cupiditatem laetitiamve moveant, tamen sit vitiosa ipsa commotio. constantem enim quendam volumus, sedatum, gravem, humana omnia spernentem spernentem Anon. ap. Lb. illum esse, quem prementem (praem. GKH)X ( vix Cice- ronianum, licet Sen. de ira 3, 6, 1 dicat : animus quietus semper, omnia infra se premens cf. Tusc. p. 405, 20 omnia subter se habet) praemeditantem Se. magimum et fortem virum virum add. G 3 dicimus. talis autem nec maerens nec timens nec cupiens nec gestiens esse quisquam potest. eorum enim haec sunt, qui eventus quae ventus G 1 ( corr. 1 ) V 1 ( corr. 3 ) humanos superiores quam suos animos esse ducunt. ducunt s di- cunt X 4.62. Quare omnium philosophorum, ut aut V ( exp. 3 ) ante dixi, una St. fr. 3, 488 cf. 474 ratio est medendi, ut nihil, quale sit illud quod perturbet animum, sed de ipsa sit sit add. G 2 perturbatione dicendum. itaque primum in ipsa cupiditate, cum id solum agitur ut ea tollatur, non est quaerendum, bonum illud necne sit quod lubidinem lib. H ( bis ) K 1 priore loco moveat, sed lubido ipsa tollenda est, ut, sive, sive ex sine V 3 quod honestum est, id sit summum bonum sive voluptas sive horum utrumque coniunctum sive tria illa genera bonorum, tamen, etiamsi etiamsi si H virtus KRH virtutis ipsius vehementior adpetitus sit, eadem sit sit add. G 1 omnibus ad deterrendum adhibenda oratio. continet autem omnem sedationem animi humana in conspectu posita natura; quae quo facilius expressa cernatur, explicanda est oratione communis condicio lexque vitae. constantem ... 393, 15 vitae H 4.64. Sed aegritudini, de qua satis est disputatum, finitimus est metus, de quo pauca dicenda sunt. est enim metus, ut ut V 1 aegritudo praesentis, sic ille illi X corr. V 3 s futuri mali. itaque non nulli aegritudinis partem quandam metum esse dicebant, alii autem metum praemolestiam praemolestia X corr. V rec s appellabant, quod esset esset Bentl. est quasi dux consequentis molestiae. quibus igitur rationibus instantia feruntur, eisdem contemnuntur sequentia. nam videndum est in utrisque, ne quid humile summissum molle ecfeminatum fractum abiectumque faciamus. sed... 13 faciamus H sed quamquam de ipsius metus inconstantia inbecillitate levitate dicendum est, tamen multum prodest ea, quae metuuntur, ipsa contemnere. itaque sive casu casu causa V accidit sive consilio, percommode factum est, quod eis de rebus quae maxime metuuntur, de morte et de dolore, primo et proxumo die disputatum disputandum K est. quae si probata sunt, disputata sunt G (-a sunt e corr. ) metu magna ex parte liberati sumus. Ac de malorum opinione hactenus; 4.83. itaque non fortuito factum videtur, sed a te ratione propositum, ut separatim de aegritudine et de ceteris perturbationibus disputaremus; in ea est enim fons miseriarum et caput. sed et alt. et om. V aegritudinis et reliquorum animi morborum una sanatio est, omnis opinabilis esse et voluntarios ea reque requae GKR (quae ... videatur in r. K 1 ) suscipi, quod ita rectum esse videatur. hunc errorem quasi radicem malorum omnium stirpitus stirpitus Statil. Max. ap. Char. GL. 2, 219, 25 philosophia se extracturam pollicetur. 4.84. demus igitur nos huic excolendos patiamurque nos sanari. his enim malis insidentibus non modo beati, sed ne sani quidem esse possumus. aut igitur negemus quicquam ratione confici, cum contra nihil sine ratione ratione V 2 s rationi X recte fieri possit, aut, cum philosophia ex rationum conlatione collatione KR consolatione V constet, ab ea, si et boni et beati volumus esse, omnia adiumenta et auxilia petamus bene beateque vivendi.
7. Lucretius Carus, On The Nature of Things, 1.44-1.49, 2.646-2.651, 3.59-3.67, 3.830-3.1094, 5.1218-5.1240, 6.379-6.422 (1st cent. BCE - 1st cent. BCE)

8. Ovid, Fasti, 3.628-3.632, 3.655 (1st cent. BCE - 1st cent. CE)

3.628. ‘Lavinia, my wife, I have a pious reason for entrusting 3.629. This lady to you: shipwrecked, I lived at her expense. 3.630. She’s of Tyrian birth: her kingdom’s on the Libyan shore: 3.631. I beg you to love her, as your dear sister.’ 3.632. Lavinia promised all, but hid a fancied wrong 3.655. And celebrated their deeds and the day, with copious wine.
9. Epictetus, Discourses, 1.4.3, 1.4.28-1.4.29, 2.8.23, 2.17.31, 3.2.4, 3.13.11, 3.24.24, 3.24.84-3.24.88, 4.1.111, 4.3.7, 4.8.27, 4.10.13, 4.10.22, 4.10.26 (1st cent. CE - 2nd cent. CE)

10. Epictetus, Enchiridion, 12.2 (1st cent. CE - 2nd cent. CE)

11. Plutarch, On Tranquility of Mind, None (1st cent. CE - 2nd cent. CE)

12. Seneca The Younger, De Consolatione Ad Marciam, 2.4, 3.3, 5.6, 9.1-9.5 (1st cent. CE - 1st cent. CE)

13. Seneca The Younger, On Anger, 1.9.2, 2.36.1 (1st cent. CE - 1st cent. CE)

14. Seneca The Younger, Letters, 101.10 (1st cent. CE - 1st cent. CE)

15. Galen, On The Doctrines of Hippocrates And Plato, 4.2.1, 4.7.7 (2nd cent. CE - 3rd cent. CE)

16. Sextus, Against The Mathematicians, 7.433 (2nd cent. CE - 3rd cent. CE)

17. Diogenes Laertius, Lives of The Philosophers, 7.117 (3rd cent. CE - 3rd cent. CE)

7.117. Now they say that the wise man is passionless, because he is not prone to fall into such infirmity. But they add that in another sense the term apathy is applied to the bad man, when, that is, it means that he is callous and relentless. Further, the wise man is said to be free from vanity; for he is indifferent to good or evil report. However, he is not alone in this, there being another who is also free from vanity, he who is ranged among the rash, and that is the bad man. Again, they tell us that all good men are austere or harsh, because they neither have dealings with pleasure themselves nor tolerate those who have. The term harsh is applied, however, to others as well, and in much the same sense as a wine is said to be harsh when it is employed medicinally and not for drinking at all.
18. Epicurus, Kuriai Doxai, 2, 1



Subjects of this text:

subject book bibliographic info
acca larentia Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
aeneas Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
aeschylus Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
aetiology Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
alcinous Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
ambition, lucretius, ambition is due to fear of death Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
anger / irascibility, empty Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
anger / irascibility, natural (ὀργή) Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
anger / irascibility, rage (θύμος) Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
animals (general) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
anna Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
anti-epicurean polemics Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
anticipation of misfortune, cyrenaics on unexpected Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
anticipation of misfortune, posidonius Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
anticipation of misfortune Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
apatheia, freedom from, eradication of, emotion (; mercy substituted for pity Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
apatheia (passionlessness) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
arcadia Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
aristippus, cyrenaic Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
aristippus of cyrene, and hedonism Wolfsdorf, Early Greek Ethics (2020) 388
aristippus of cyrene, life and character Wolfsdorf, Early Greek Ethics (2020) 388
aristippus of cyrene, post-classical reception Wolfsdorf, Early Greek Ethics (2020) 388
aristippus of cyrene Wolfsdorf, Early Greek Ethics (2020) 388
arrogance Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
art (τέχνη) Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99
attention, emotion can fade through lack of attention, as well as through change of judgement Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 111
avarice, lucretius, due to fear of death Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
body / bodies (corporeal, material, matter, physical) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
bovillae, perenna Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
bovillae Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
bren, tad Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 111
cicero Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219; Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207; Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99, 223
ciceros poetic translations, homers iliad Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
ciceros poetic translations, sophocles trachiniae Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
ciceros poetic translations Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
citation, repeated Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
cognitive / cognition Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
consolation Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
consolation / consolatio Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
consolation writings, is it bad or merely unexpected? Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162, 236
cyrenaic school Wolfsdorf, Early Greek Ethics (2020) 388
cyrenaics, anticipate misfortune Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
demeter Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
dido Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
diogenes laertius Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
disease / aegritudo Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33, 34
distress, aegritudo Clarke, King, Baltussen, Pain Narratives in Greco-Roman Writings: Studies in the Representation of Physical and Mental Suffering (2023) 239
dramatis personae, telamo Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
dramatis personae, theseus Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
elegy, erotic Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
eloquence / eloquentia Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33
emotion Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
emotions, plato, posidonius, galen, without irrational forces in the soul Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 111
emotions / passions (pathē, pathēmata) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
ennius, telamo Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
epictetus, stoic Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
epicureans, against fear of death Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
epistemology Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
ethics / ethical theory Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
etymology Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
euripides Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
eusebius, as source for aristippus Wolfsdorf, Early Greek Ethics (2020) 388
evil Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33, 34
exanclare Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
fragments, incerta Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
frankness Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99
freedom (eleutheria) / free (eleutheros) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
freshness of judgement and fading of emotion Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 111
friends/friendship Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99
future Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
galen, platonizing ecletic doctor, praises plato and posidonius Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 111
galen of pergamum Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
goal (telos) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
gratitude Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99
greek poets, quoted in latin Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
habit / habituate / habitude (ethos, ethizesthai, hexis) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
happiness / εὐδαιμονία Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
hedonism Wolfsdorf, Early Greek Ethics (2020) 388
hegesias, cyrenaic, death an escape Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
homer, iliad Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
io Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
irascibility Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
irrational (alogos) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
irwin, terry Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
jocelyn, henry Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
jupiter Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
kindness Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99
lares Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
lavinia Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
lena Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
lucretius, epicurean, against fear of death Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
mars Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
martyrs , ignatius of antioch Clarke, King, Baltussen, Pain Narratives in Greco-Roman Writings: Studies in the Representation of Physical and Mental Suffering (2023) 239
metriopatheia, moderate, moderation of, emotion; utility of emotion Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
moderation (metriopatheia) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
nicasicrates (epicurean) Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
non-cognitive Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
orthodoxy Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
pain, predilection for Clarke, King, Baltussen, Pain Narratives in Greco-Roman Writings: Studies in the Representation of Physical and Mental Suffering (2023) 239
pain, premeditation Clarke, King, Baltussen, Pain Narratives in Greco-Roman Writings: Studies in the Representation of Physical and Mental Suffering (2023) 239
pain, stoic techniques Clarke, King, Baltussen, Pain Narratives in Greco-Roman Writings: Studies in the Representation of Physical and Mental Suffering (2023) 239
pain Wolfsdorf, Early Greek Ethics (2020) 388
periboea, teucer Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
peripateticism / peripatetic Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
petale Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
philosophy, has a role in calming emotion Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
pity, distinguished mercy, which accepted Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
plato Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
platonism (middle / imperial) vi–viii Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
pleasure Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99
pleasure (ἡδονή\u200e), in aristippus Wolfsdorf, Early Greek Ethics (2020) 388
plutarch Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71; Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
plutarch of chaeroneia, middle platonist Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
posidonius, stoic, and anticipation (proendēmein) of misfortune Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
posidonius, stoic, zeno's and chrysippus' call for freshness of judgement does not explain fading of emotion" Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 111
poverty Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99
praemeditatio Clarke, King, Baltussen, Pain Narratives in Greco-Roman Writings: Studies in the Representation of Physical and Mental Suffering (2023) 239
preconception (πρόληψις) Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
probable / probability / probabilitas / πιθανόν Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33, 34
proficiens (προκόπτων) Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
rabbow, paul Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 111
rational calculus Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99
rationality Clarke, King, Baltussen, Pain Narratives in Greco-Roman Writings: Studies in the Representation of Physical and Mental Suffering (2023) 239
reason (human) / rational faculty (logos, logistikon) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
sage (wise person) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
sagehood, and fallibility Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99
self-mastery (enkrateia) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
self Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
seneca, the younger, stoic, apatheia, mercy substituted for pity Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
seneca Clarke, King, Baltussen, Pain Narratives in Greco-Roman Writings: Studies in the Representation of Physical and Mental Suffering (2023) 239; Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
shipwreck Keith and Myers, Vergil and Elegy (2023) 219
society / societas Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
socrates Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33
soul / mind (psuchē, animus) vii Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
species impressa (φαντασία) Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
stoicism Clarke, King, Baltussen, Pain Narratives in Greco-Roman Writings: Studies in the Representation of Physical and Mental Suffering (2023) 239
stoicism / stoic / stoa Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
stoics Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
students Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99
suicide, encouraged, hegesias Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
teachers/teaching Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99, 223
telos, for aristippus Wolfsdorf, Early Greek Ethics (2020) 388
therapy, relation of philosophy to techniques Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
therapy, techniques see esp. Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
therapy Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
time-lapse, effects of, because irrational forces tire Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 111
time-lapse, effects of, because judgements change Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 111
time-lapse, effects of, emotions fade with time, because of reassessment Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
time-lapse, effects of, familiarity in advance has same effect as fading Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
training (askēsis) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 207
translation Culík-Baird, Cicero and the Early Latin Poets (2022) 71
truth Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
tusculum Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33
unconscious, cyrenaics Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 236
utility of emotion Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
verisimilaritude / veri simile / εἰκός Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33
vice Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99, 223
will / voluntas / βούλησις Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
williams, bernard Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 162
wisdom / sapientia Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33
zeno of citium, stoic, hence different conception of freedom from emotion(apatheia) Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 111, 162, 236
zeno of citium, stoic, judgement insufficient for distress and pleasure when not fresh' Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation (2000) 111
zeno of citium Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 223
zeno of sidon Nijs, The Epicurean Sage in the Ethics of Philodemus (2023) 99, 223