Home About Network of subjects Linked subjects heatmap Book indices included Search by subject Search by reference Browse subjects Browse texts

Tiresias: The Ancient Mediterranean Religions Source Database

Cicero, Tusculan Disputations, 3.24-3.25

Intertexts (texts cited often on the same page as the searched text):

18 results
1. Cicero, On The Ends of Good And Evil, 3.35, 3.62 (2nd cent. BCE - 1st cent. BCE)

3.35. Nec vero perturbationes animorum, quae vitam insipientium miseram acerbamque reddunt, quas Graeci pa/- qh appellant—poteram ego verbum ipsum interpretans morbos appellare, sed non conveniret conveniret A. Man. conveniet ABERN conveniat V ad omnia; quis enim misericordiam aut ipsam iracundiam morbum solet dicere? at illi dicunt pa/qos . sit igitur perturbatio, quae nomine ipso vitiosa declarari videtur nec eae perturbationes vi aliqua naturali moventur . secl. Mdv. omnesque eae eae ee RV he (h in ras. ) N hec BE; om. ( spatio parvo relicto ) A sunt genere quattuor, partibus plures, aegritudo, formido, libido, quamque Stoici communi nomine corporis et animi h(donh/n appellant, ego malo laetitiam appellare, quasi gestientis animi elationem voluptariam. perturbationes autem nulla naturae vi commoventur, omniaque ea sunt opiniones ac iudicia levitatis. itaque his sapiens semper vacabit. 3.62. Pertinere autem ad rem arbitrantur intellegi natura fieri ut liberi a parentibus amentur. a quo initio profectam communem humani generis societatem persequimur. quod primum intellegi debet figura membrisque corporum, quae ipsa declarant procreandi a natura habitam esse rationem. neque vero haec inter se congruere possent, possent N 2 possint ut natura et procreari vellet et diligi procreatos non curaret. atque etiam in bestiis vis naturae perspici potest; quarum in fetu et in educatione laborem cum cernimus, naturae ipsius vocem videmur audire. quare ut perspicuum est natura nos a dolore add. P. Man. abhorrere, sic apparet a natura ipsa, ut eos, quos genuerimus, amemus, inpelli. 3.35.  "Moreover the emotions of the mind, which harass and embitter the life of the foolish (the Greek term for these is pathos, and I might have rendered this literally and styled them 'diseases,' but the word 'disease' would not suit all instances; for example, no one speaks of pity, nor yet anger, as a disease, though the Greeks term these pathos. Let us then accept the term 'emotion,' the very sound of which seems to denote something vicious, and these emotions are not excited by any natural influence. The list of the emotions is divided into four classes, with numerous subdivisions, namely sorrow, fear, lust, and that mental emotion which the Stoics call by a name that also denotes a bodily feeling, hēdonē 'pleasure,' but which I prefer to style 'delight,' meaning the sensuous elation of the mind when in a state of exaltation), these emotions, I say, are not excited by any influence of nature; they are all of them mere fancies and frivolous opinions. Therefore the Wise Man will always be free from them. 3.62.  "Again, it is held by the Stoics to be important to understand that nature creates in parents an affection for their children; and parental affection is the source to which we trace the origin of the association of the human race in communities. This cannot but be clear in the first place from the conformation of the body and its members, which by themselves are enough to show that nature's scheme included the procreation of offspring. Yet it could not be consistent that nature should at once intend offspring to be born and make no provision for that offspring when born to be loved and cherished. Even in the lower animals nature's operation can be clearly discerned; when we observe the labour that they spend on bearing and rearing their young, we seem to be listening to the actual voice of nature. Hence as it is manifest that it is natural for us to shrink from pain, so it is clear that we derive from nature herself the impulse to love those to whom we have given birth.
2. Cicero, On The Nature of The Gods, 2.58 (2nd cent. BCE - 1st cent. BCE)

2.58. the nature of the world itself, which encloses and contains all things in its embrace, is styled by Zeno not merely 'craftsmanlike' but actually 'a craftsman,' whose foresight plans out the work to serve its use and purpose in every detail. And as the other natural substances are generated, reared and sustained each by its own seeds, so the world-nature experiences all those motions of the will, those impulses of conation and desire, that the Greeks call hormae, and follows these up with the appropriate actions in the same way as do we ourselves, who experience emotions and sensations. Such being the nature of the world-mind, it can therefore correctly be designated as prudence or providence (for in Greek it is termed pronoia); and this providence is chiefly directed and concentrated upon three objects, namely to secure for the world, first, the structure best fitted for survival; next, absolute completeness; but chiefly, consummate beauty and embellishment of every kind.
3. Cicero, On Duties, 1.136, 3.35 (2nd cent. BCE - 1st cent. BCE)

1.136. Sed quo modo in omni vita rectissime praecipitur, ut perturbationes fugiamus, id est motus animi nimios rationi non optemperantes, sic eius modi motibus sermo debet vacare, ne aut ira exsistat aut cupiditas aliqua aut pigritia aut ignavia aut tale aliquid appareat, maximeque curandum est, ut eos, quibuscum sermonem conferemus, et vereri et diligere videamur. Obiurgationes etiam non numquam incidunt necessariae, in quibus utendum est fortasse et vocis contentione maiore et verborum gravitate acriore, id agendum etiam, ut ea facere videamur irati. Sed, ut ad urendum et secandum, sic ad hoc genus castigandi raro invitique veniemus nec umquam nisi necessario, si nulla reperietur alia medicina; sed tamen ira procul absit,cum qua nihil recte fieri, nihil considerate potest. 3.35. Cum igitur aliqua species utilitatis obiecta est, commoveri necesse est; sed si, cum animum attenderis, turpitudinem videas adiunctam ei rei, quae speciem utilitatis attulerit, tum non utilitas relinquenda est, sed intellegendum, ubi turpitude sit, ibi utilitatem esse non posse. Quodsi nihil est tam contra naturam quam turpitudo (recta enim et convenientia et constantia natura desiderat aspernaturque contraria) nihilque tam secundum naturam quam utilitas, certe in eadem re utilitas et turpitudo esse non potest. Itemque, si ad honestatem nati sumus eaque aut sola expetenda est, ut Zenoni visum est, aut certe omni pondere gravior habenda quam reliqua omnia, quod Aristoteli placet, necesse est, quod honestum sit, id esse aut solum aut summum bonum; quod autem bonum, id certe utile; ita, quicquid honestum, id utile. 1.136.  But as we have a most excellent rule for every phase of life, to avoid exhibitions of passion, that is, mental excitement that is excessive and uncontrolled by reason; so our conversation ought to be free from such emotions: let there be no exhibition of anger or inordinate desire, of indolence or indifference, or anything of the kind. We must also take the greatest care to show courtesy and consideration toward those with whom we converse. It may sometimes happen that there is need of administering reproof. On such occasions we should, perhaps, use a more emphatic tone of voice and more forcible and severe terms and even assume an appearance of being angry. But we shall have recourse to this sort of reproof, as we do to cautery and amputation, rarely and reluctantly — never at all, unless it is unavoidable and no other remedy can be discovered. We may seem angry, but anger should be far from us; for in anger nothing right or judicious can be done. 3.35.  Now when we meet with expediency in some specious form or other, we cannot help being influenced by it. But if upon closer inspection one sees that there is some immorality connected with what presents the appearance of expediency, then one is not necessarily to sacrifice expediency but to recognize that there can be no expediency where there is immorality. But if there is nothing so repugt to Nature as immorality (for Nature demands right and harmony and consistency and abhors their opposites), and if nothing is so thoroughly in accord with Nature as expediency, then surely expediency and immorality cannot coexist in one and the same object. Again: if we are born for moral rectitude and if that is either the only thing worth seeking, as Zeno thought, or at least to be esteemed as infinitely outweighing everything else, as Aristotle holds, then it necessarily follows that the morally right is either the sole good or the supreme good. Now, that which is good is certainly expedient; consequently, that which is morally right is also expedient.
4. Cicero, Tusculan Disputations, 1.103, 2.9, 2.14, 2.26, 3.21-3.23, 3.25, 3.28-3.52, 3.54-3.56, 3.58-3.59, 3.61, 3.64-3.71, 3.74-3.77, 3.80, 3.82-3.83, 4.11-4.16, 4.21, 4.38-4.62, 4.64-4.65, 4.76, 4.79, 4.83-4.84 (2nd cent. BCE - 1st cent. BCE)

1.103. cum enim de inmortalitate imm. R animorum disputavisset et iam moriendi tempus urgeret, rogatus a Critone, quem ad modum sepeliri se sepeliri V Plato Phaed. 115 c—e (libere) vellet, multam multa V 1 vero inquit operam, amici, frustra consumpsi; Critoni enim nostro non persuasi me hinc hic K 1 avolaturum neque mei mei Bentl. ( s ?) me quicquam relicturum. verum tamen, Crito, si me adsequi potueris aut sicubi ctus nactus KR 1 e corr. V rec n atus G 1 eris, ut tibi videbitur, videtur X videbitur s o(/pws a)/n soi fi/lon h)=| (cf. We.) sepelito. sed, mihi crede, nemo nemo vestrŭ G 1 (tum iterum scripsit nemo vestrŭ, sed ipse delevit) me vestrum, cum hinc excessero, consequetur. praeclare is is Hei. id (Socrates opponitur Diogeni) quidem, qui et amico permiserit et se ostenderit de hoc toto genere nihil laborare. 2.9. Itaque mihi semper Peripateticorum Academiaeque consuetudo de omnibus rebus in contrarias partis partes K 1 R 1?ecorr. disserendi non ob eam causam solum placuit, quod aliter non posset, quid in quaque re re add. in mg. K 2 veri simile esset, inveniri, invenire GK 1 (~i 2 aut c ) RV 1 (i V rec ) sed etiam quod esset ea maxuma dicendi exercitatio. qua qua G princeps usus est Aristoteles, deinde eum qui secuti sunt. nostra autem memoria Philo, quem nos frequenter audivimus, instituit alio tempore rhetorum praecepta tradere, alio philosophorum: ad quam nos consuetudinem a familiaribus nostris adducti in Tusculano, quod datum est temporis nobis, in eo consumpsimus. itaque cum ante meridiem dictioni operam dedissemus, sicut pridie feceramus, post meridiem meridie X (-di V me- ridi ach. G) meridiẽ K 2 R c? cf. de orat.2, 367 et Usener, Jahrb f. Phil. 117 p. 79 in Academiam descendimus. in qua disputationem habitam non quasi narrantes exponimus, exponemus V 2 sed eisdem ex eisdem K (exp. 2 aut 1) fere verbis, ut actum disputatumque est. Est igitur ambulantibus ad hunc modum mundum V 1 sermo ille nobis institutus et a tali et ali V 1 et tali V c quodam ductus ductus Crat. inductus cf. Brut. 21 exordio: 2.14. Dolorem existimo maxumum malorum omnium. Etiamne maius quam dedecus? decus X corr. K 2 R c V c Non audeo id dicere equidem, equidem Ha. quidem (id quidem dicere We. ) et me pudet tam cito de sententia esse deiectum. Magis esset esse X corr. K 2 R c? V c ) pudendum, si in sententia permaneres. quid enim minus est dignum minus est indignum K 1 minus te dignum V (te in r. V c ) quam tibi peius quicquam videri dedecore flagitio turpitudine? quae ut effugias, quis est non modo recusandus, sed non ultro adpetendus app. KV 2? subeundus excipiendus dolor? Ita prorsus existimo. non ultro ... 287,1 existimo Char. GL. I 211,24 (sed sub. et exc. d. est) non om. V 1 add. 2 quare ne sit sane sane om. K summum malum dolor, malum certe est. Videsne igitur, quantum breviter admonitus de doloris terrore deieceris? deiceris V 1 deieceris K sed alt. e del. 2 2.26. interea, unde isti versus? non enim adgnosco. adgnosco KR 1 (d exp. 2 ) V 1 (d eras. ) a n. G 1 Dicam hercle; etenim recte requiris. videsne abundare me otio? Quid tum? Fuisti saepe, credo, cum Athenis esses, in scholis philosophorum. Vero, ante vero V rec ac libenter quidem. Animadvertebas igitur, etsi tum nemo erat admodum copiosus, verum tamen versus ab is admisceri orationi. Ac ac hac G dyonisio X multos quidem a Dionysio Stoico. Probe dicis. sed is quasi dictata, nullo dilectu, nulla elegantia: delectu K nulla elegantia a e in r. V c eligantia KR c Philo et †proprium nrt sic G et proprium nr t V ( exp. 1 ) et proprium noster R etpũ nr K ( add. 1 au 2, propriŭ ss. 2 ) et proprio numero Sey. et pro nuntiabat numero ( cf. div. 2, 117 ) Po. et lecta poëmata et loco adiungebat. itaque postquam adamavi hanc quasi senilem declamationem, studiose equidem utor nostris poëtis; sed sicubi illi defecerunt—verti enim enim exp. V vet etlam Ha. multa de Graecis, ne quo ornamento in hoc genere disputationis careret Latina oratio. Sed videsne, poëtae quid mali adferant? 3.21. poëta ius suum tenuit et dixit audacius)—cadit igitur in eundem et misereri et invidere. non cadit ... 19 invidere nam qui dolet rebus alicuius adversis, idem alicuius etiam secundis dolet, olet V add. 1 aut 2 solet GK 1 ( corr. 2 ) R 1 ( dolet m. ant. ) ut Theophrastus interitum deplorans Callisthenis sodalis sui, rebus Alexandri prosperis angitur, itaque dicit Callisthenem incidisse in hominem summa potentia summaque fortuna, sed ignarum quem ad modum rebus secundis uti conveniret. atqui, quem ad modum misericordia aegritudo est ex alterius rebus adversis, sic invidentia aegritudo est ex alterius rebus secundis. in quem igitur cadit misereri, in eundem etiam invidere; atqui . . 328, 3 invidere non non nunc K 1 cadit autem invidere in sapientem: ergo ne misereri quidem. quodsi aegre ferre aegre ferre s V rec haec referre X sapiens soleret, misereri etiam soleret. abest ergo a a add. V c sapiente aegritudo. 3.22. Haec sic sic R c? V c si X dicuntur a Stoicis concludunturque contortius. sed latius aliquando aliquando cf. 323,22 aliquanto s male, cf. de orat. 1, 133 opt. gen. 23 dicenda sunt et diffusius; sententiis tamen utendum eorum potissimum, qui qui ex quā ut v. G 2 maxime forti et, ut ita dicam, virili utuntur ratione atque sententia. nam Peripatetici, familiares nostri, quibus nihil est uberius, nihil eruditius, nihil gravius, mediocritates vel perturbationum vel morborum animi mihi non sane probant. omne enim malum, etiam mediocre, mediocre iocre in r. G 2 malum malum Bouh. magnum alt. id om. H est; nos autem id agimus, ut id in sapiente nullum sit omnino. nam ut corpus, etiamsi mediocriter aegrum est, sanum non est, sic in animo ista mediocritas caret sanitate. itaque praeclare nostri, ut alia multa, molestiam sollicitudinem angorem propter similitudinem corporum aegrorum aegritudinem aegritudinem cf. Aug. civ. 14,17 ext. nominaverunt. 3.23. hoc propemodum verbo Graeci omnem animi perturbationem appellant; vocant enim pa/qos, Pa OOC G 1 patos H id est morbum, quicumque est motus in animo turbidus. nos melius: aegris enim corporibus simillima animi est aegritudo, at at ex aut G 2 aegrotationes X non similis aegrotationis est libido, non inmoderata laetitia, quae est voluptas animi elata et gestiens. genstiens hic et 331, 21 G 1 ipse etiam metus non est morbi admodum similis, quamquam aegritudini aegritudine X corr. V 1? B 1 est finitimus, sed proprie, ut aegrotatio in corpore, sic aegritudo in animo nomen habet sed... 329,1 nomen habet (nominavet L 1 ) Non, 443,23 non seiunctum a dolore. doloris huius igitur origo nobis explicanda est, id est causa efficiens aegritudinem in animo tamquam aegrotationem in corpore. nam ut medici causa morbi morbi verborum Non. inventa om. Non. del. R c inventa curationem esse inventam putant, nam ... 5 putant Non. 493,20 sic nos causa aegritudinis reperta medendi repertãedendi G 1 corr. 2 repertā medendi R ( - postea add. ) reperiemur V facultatem reperiemus. 3.25. —ergo haec duo genera, voluptas gestiens et libido, bonorum opinione turbantur, ut ut in at corr. V 2 duo reliqua, metus et et om. H s aegritudo, malorum. nam et metus est post metus add. V c s non male. opinio magni mali inpendentis inpendentes G 1 R 1 V 1 ( corr. G 2 R 1 V 1 ) et aegritudo est opinio magni mali praesentis, et quidem recens opinio talis mali, ut in eo rectum recte H videatur esse angi, id autem est, ut ut om. G 1 dolore V is qui doleat oportere opinetur se dolere. his autem perturbationibus, quas in quas in quasi in GKH quas in R vitam vitam Lb. vita ( cf. off. 3,34 ) homini H hominum stultitia quasi quasdam Furias inmittit atque incitat,, 3 omne ... 330, 4 incitat H omnibus viribus atque opibus repugdum est, si volumus hoc, quod datum est vitae, tranquille placideque traducere. Sed cetera alias; nunc aegritudinem, si possumus, depellamus. id enim sit sit (si V 1 )] est Bouh. sed cf. fin. 4,25 propositum, quandoquidem eam tu videri tibi in sapientem cadere dixisti, quod ego nullo modo existimo; taetra enim res est, misera, detestabilis, omni omne GRV ( corr. R 1 V 1 ) contentione, velis, ut ita dicam, remisque fugienda. 3.28. Atque hoc quidem perspicuum est, tum tum add. G 2 aegritudinem existere, cum quid ita visum sit, ut magnum quoddam malum adesse et urgere videatur. Epicuro autem placet opinionem mali aegritudinem esse ea ante esse add. V 2 natura, esse, ea natura Usen. Ep. fr. 444 ( sed cf. 334,14 necesse esse eqs.) ex opinione pro opinionem Sey. efficere pro esse Bai. cf. quae dixi Herm. XLI 323 ut, quicumque intueatur in aliquod maius malum, si id sibi accidisse opinetur, sit continuo in aegritudine. aegritudinem X Cyrenaici non omni malo malo modo R 1 aegritudinem aegritudine GK 1 effici censent, sed insperato et necopinato malo. est id quidem non mediocre ad aegritudinem augendam: videntur enim omnia repentina graviora. ex hoc et illa iure laudantur: E/go cum genui, tu/m morituros moriturum et huic rei Sen. ad Pol. 11, 2 sci/vi et ei rei Enn. Telam. sc. 312. cf. Hier. epist. 60, 5 su/stuli. Prae/terea praeterea ae in r. V c ad Troia/m cum misi ob de/fendendam Grae/ciam, Sci/bam scibam Fronto p. 217 sciebam me in morti/ferum bellum, no/n in epulas mi/ttere. 3.29. haec igitur praemeditatio futurorum malorum lenit eorum adventum, quae venientia longe ante videris. itaque apud Euripiden a Theseo dicta laudantur; licet Eurip. fr. 964 euripidĕ K thesseo GKR 1 enim, ut saepe facimus, in Latinum illa convertere: Nam qui hae/c audita a do/cto meminisse/m viro, Futu/ras mecum co/mmentabar mi/serias: Aut mo/rtem acerbam aut alt. aut add. G 2 exilii X e/xili maesta/m fugam Aut se/mper aliquam mo/lem meditaba/r mali, Ut, si/ qua invecta di/ritas casu/ foret, Ne me i/nparatum cu/ra lacerare/t repens. lacerare trepens G 1 R 1 3.30. quod autem Theseus a docto se audisse dicit, id de se ipso de ipso K 1 ( ex dese ipse) V 1 (se add. 1 ) Anax. A 33 loquitur Euripides. fuerat enim auditor Anaxagorae, quem ferunt nuntiata morte filii dixisse: sciebam me genuisse mortalem. quae vox declarat is esse haec acerba, quibus non fuerint cogitata. ergo id quidem non dubium, quin omnia, quae mala putentur, sint inprovisa graviora. itaque quamquam non haec una res efficit maximam aegritudinem, tamen, quoniam multum potest provisio animi et praeparatio ad minuendum dolorem, sint semper omnia homini humana meditata. et et ex e V c nimirum haec est illa praestans et divina sapientia, et perceptas penitus et pertractatas res humanas habere, nihil admirari, ammirari GR 1 V cum acciderit, nihil, ante quam evenerit, non evenire posse arbitrari. Quam ob rem o/mnis, cum secu/ndae res sunt ma/xume, tum ma/xume tum maxume add. K c maxime alt. loco GRV bis H Medita/ri secum opo/rtet, quo pacto a/dversam adversum KRH aerumna/m ferant. fuerant H ferat K 1 Peri/cla, pericula X damna pe/regre rediens se/mper secum co/gitet, pericla damna exilia peregre rediens semper cogitet Ter. codd. Aut fi/li filii p. X peccatum au/t uxoris mo/rtem aut morbum fi/liae, Commu/nia esse haec, ne/ quid horum umquam a/ccidat animo/ novum; c. e. haec, fieri posse, ut ne quid animo sit novom Ter. Quicqui/d praeter praeter propter K spem eve/niat, omne id de/putare esse i/n lucro. ergo .. 22 lucro H ... 22 Ter. Phormio 241–6 ergo hoc hoc ex haec G 2 Terentius a philosophia sumptum cum tam commode dixerit, nos, e quorum fontibus id haustum est, non et dicemus hoc melius et constantius sentiemus? 3.31. hic est enim ille voltus semper idem, quem dicitur Xanthippe praedicare solita in et in G ( exp. 2 ) viro suo fuisse Socrate: socrate V 2 B e corr. M socratem KRV 1 socratam G ( ss. 2 ) del. Ba. def. Va. opp. 2 p. 130 eodem semper se vidisse exeuntem et ante exeuntem add. V c illum domo et revertentem. Nec vero ea frons erat, quae M. Crassi quem crassi V 1 que crassi G 1 illius veteris, quem semel ait in omni vita risisse riesisse R 1 risisse, sed prius i in r. GV Luc. fr. 1300 Lucilius, sed tranquilla et serena; sic enim accepimus. iure autem erat semper idem voltus, cum mentis, a qua is fingitur, nulla fieret fieret R ( R c? ) fieret V (t a m. 2 ) fieri G 1 K mutatio. quare accipio equidem quidem G 1 a Cyrenaicis haec arma contra casus et eventus, quibus eorum advenientes impetus diuturna praemeditatione frangantur, frangatur R 1 simulque iudico malum illud opinionis esse, non naturae; si enim in re esset, esset s We. essent cur fierent provisa leviora? 3.32. Sed est, isdem de rebus quod dici possit subtilius, si prius Epicuri sententiam viderimus. qui censet Epic. fr. 444 necesse esse omnis in aegritudine esse, qui se in malis esse arbitrentur, sive illa ante provisa et expectata sint sive inveteraverint. nam neque vetustate minui mala nec fieri praemeditata leviora, stultamque etiam esse meditationem futuri mali aut fortasse ne futuri quidem: satis esse odiosum malum omne, cum venisset; cum venisset ex conv. K 2 qui autem semper cogitavisset accidere posse aliquid adversi, ei fieri illud sempiternum malum; si vero ne futurum quidem sit, sit ex si V c frustra suscipi miseriam voluntariam; voluntariam add. GR 1 in fine pag. ita semper angi aut accipiendo aut cogitando malo. 3.33. Levationem autem aegritudinis in duabus rebus ponit, avocatione a cogitanda molestia et revocatione revocationem GKV 1 ad contemplandas voluptates. parere pareri GR 1 ( corr. 1 ) V 1 ( corr. 2 ) enim censet animum rationi posse et, quo illa ducat, sequi. vetat igitur ratio intueri molestias, abstrahit ab acerbis cogitationibus, hebetem habetem V 1 aciem ad miserias contemplandas facit; facit add. V c ( ante aciem We. ft. rectius cf. docere 220,13 sed cf. off. 1, 12 extr. al. ) om. cett. a quibus cum cecinit cecidit X corr. 2 receptui, inpellit receptuimpellit VHK c (receptaimp. K 1 )G 2 (receptum pellit 1 ) receptū impellit R rursum et incitat ad conspiciendas totaque mente contrectandas contractandas K ( ex -tes 1 ) H varias voluptates, vetat... 335, 4 voluptates H quibus ille et praeteritarum memoria et spe consequentium sapientis vitam refertam putat. refert amputat G 1 R 1 V 1 Haec nostro more nos diximus, Epicurii epicurei R c K 2 dicunt suo; sed quae quae ex qui V 2 dicant, videamus, quo modo, neglegamus. 3.34. Principio male reprehendunt praemeditationem rerum futurarum. nihil est enim quod tam optundat optundat V (at in r. ) R c optundet GR 1 obtundet HK 1 (-at 2 ) elevetque aegritudinem quam perpetua in omni vita cogitatio nihil esse quod non accidere possit, quam meditatio condicionis conditionis X humanae, quam vitae lex commentatioque parendi, quae non hoc adfert, ut semper maereamus, sed ut numquam. neque enim, qui rerum naturam, qui vitae varietatem, qui inbecillitatem imb. KR c H generis humani cogitat, maeret, cum haec cogitat, sed tum vel vel om. H maxime sapientiae fungitur munere: utrumque enim consequitur, ut et considerandis rebus humanis proprio ad proprio in mg. adscr. non V rec philosophiae fruatur fruatur fungatur Man. ( sed phil. off. est 'id quod homini praestare potest ac debet philo- sophia' ) officio et adversis casibus triplici consolatione sanetur, sanentur X corr. K 2 R 2 V 2 primum quod nihil ei accidit nisi quod posse accidere diu cogitaverit, suppl. Po. cogitavit pro -erit Dav. quae cogitatio una maxime molestias omnis extenuat et diluit, deinde quod humana humane humana humane humane KV 1 (hu- mana add. 2 ) H humana G human e R ( del. c ) cf. Ps. Plut. cons. ad Ap. 118 c fe/rein ta\ a)nqrw/pina a)nqrwpi/nws ferenda intellegit, postremo quod videt malum nullum esse nisi culpam, culpam autem nullam esse, cum id, quod ab homine non potuerit praestari, praestari vel praecaveri R vet sed cf. ( etiam ad ea quae hic antecedunt ) epist. 6,1, 4 ( et 9,16,5 ) evenerit. nihil ... 336,2 evenerit H 3.35. Nam revocatio avocatio V 2 illa, quam adfert, adfret G 1 K 1 cum a contuendis nos malis avocat, nulla est. non est enim in nostra potestate fodicantibus is his W eis Non. opinemur] -mur in r. G 2 -ur in r. V 1? rebus, quas malas esse opinemur, dissimulatio vel oblivio: on... 6 oblivio Non. 66, 15 lacerant, vexant, stimulos admovent, ignis adhibent, respirare non sinunt, et tu oblivisci iubes, quod contra naturam est, qui, quod a natura add. Tr. quia natura X datum est, auxilium extorqueas inveterati doloris? est enim tarda illa quidem quidam V 1 medicina, sed tamen magna, quam adfert longinquitas et dies. Iubes me bona cogitare, oblivisci malorum. diceres aliquid, et magno quidem philosopho dignum, si ea bona esse sentires, quae essent homine dignissima. Pythagoras mihi si diceret aut Socrates aut Plato: 3.36. quid iaces aut quid maeres aut cur succumbis cedisque fortunae? quae quae om. G 1 pervellere te forsitan potuerit et pungere, non potuit certe vires frangere. magna vis est in virtutibus; eas excita, si forte dormiunt. iam tibi aderit princeps fortitudo, quae te animo tanto esse coget, ut omnia, quae possint homini evenire, contemnas et pro nihilo putes. aderit temperantia, quae est eadem moderatio, a me quidem paulo ante appellata frugalitas, quae te turpiter et nequiter facere nihil patietur. patiatur X ( cf. coget 21 dicet 28) quid est autem nequius aut turpius ecfeminato eff. G 1 e corr. R 2 V rec viro? ne iustitia quidem sinet te ista facere, cui minimum esse videtur in hac causa loci; loqui X corr. V c? quae tamen ita dicet dupliciter esse te iniustum, cum et alienum adpetas, appetas V 2 qui mortalis natus condicionem conditionem GKV postules inmortalium et graviter feras te, quod utendum acceperis, reddidisse. 3.37. prudentiae vero quid quod R 1 respondebis docenti virtutem sese esse contentam, quo modo ad bene vivendum, sic etiam ad beate? quae si extrinsecus religata pendeat et non et oriatur et ante oriatur om. KR a se et rursus ad se revertatur et omnia sua complexa nihil quaerat aliunde, non intellego, cur aut verbis tam vehementer orda aut re tantopere expetenda videatur —ad haec bona me me V ( eras. si) si revocas, Epicure, pareo, sequor, utor te ipso duce, obliviscor etiam malorum, ut iubes, eoque facilius, quod ea ne in malis quidem ponenda censeo. sed traducis cogitationes meas ad voluptates. quas? corporis, credo, aut quae propter corpus vel recordatione vel spe cogitentur. num quid est aliud? rectene interpretor interprecor K 1 V sententiam tuam? solent enim isti negare nos intellegere, quid dicat Epicurus. 3.38. hoc dicit, et hoc ille acriculus agriculus X corr. V c me audiente Athenis senex Zeno, istorum acutissimus, contendere et magna voce dicere solebat: eum esse Epic. fr. 446 beatum, qui praesentibus voluptatibus frueretur confideretque se fruiturum aut in omni aut in magna parte vitae dolore non interveniente, aut si interveniret, si summus foret, futurum brevem, sin productior, plus habiturum iucundi quam mali; haec cogitantem fore beatum, praesertim cum cum add. V c si s R 2 ( ft. rectius, sed cf. fin. 1, 41 ad ea cum accedit) om. X et ante perceptis bonis contentus esset et nec mortem nec deos extimesceret. add. Hei. habes formam Epicuri vitae beatae verbis Zenonis expressam, nihil ut possit negari. Quid ergo? 3.39. huiusne vitae propositio et cogitatio aut Thyestem levare poterit aut Aeetam, aetam X ( ex aetem K 1 ) oetam K 2 R c? cf. p. 331,3 de quo paulo ante dixi, aut Telamonem pulsum patria exulantem atque egentem? in quo haec admiratio fiebat: Hi/cine hicine BR 2 haecine X est ille Te/lamon, Telamo Turn. sed cf. Str. p. 64 modo quem glo/ria ad caelum e/xtulit, Quem a/spectabant, cui/us ob os Grai Graii s Graj La. Lucr. 3, 374. cf. epist. 9, 26 o/ra obverteba/nt sua? Trag. inc. 93 3.40. quodsi cui, ut ait idem, simul animus cum re concidit animus rem condidit X corr. V c s , a gravibus illis antiquis philosophis petenda medicina est, non est non V est si non X ab his voluptariis. quam enim isti bonorum copiam dicunt? fac sane esse summum bonum non dolere—quamquam id non vocatur voluptas, sed non necesse est nunc omnia—: idne est, quo traducti luctum levemus? sit sane summum malum dolere: dolore in dolere corr. G 2 K 2 V 2 in eo igitur qui non est, si malo careat, continuone fruitur summo bono? 3.41. Quid tergiversamur, Epicure, nec fatemur eam nos dicere voluptatem, quam tu idem, cum os perfricuisti, soles dicere? sunt haec tua verba necne? in eo quidem libro, qui continet Epic. p. te/lous fr. 67 p. 119, 16 omnem disciplinam tuam,—fungar enim iam interpretis munere, ne quis me putet fingere—dicis haec: nec equidem habeo, quod intellegam bonum illud, detrahens eas voluptates quae sapore percipiuntur, detrahens eas quae rebus percipiuntur veneriis, detrahens eas quae rebus percipiuntur venereis detrahens add. in mg. V c om. rell. cf. praef. et locos ab Usenero ad fr. 67 congestos eas quae auditu e e Sor. et ( cf. 23 ex formis) cantibus, detrahens eas etiam quae ex formis percipiuntur oculis detrahens eas supra oculis add. K 2 suavis motiones, sive quae aliae voluptates in toto homine gignuntur quolibet quelibet V 1 quodlibet K 1 sensu. nec vero ita dici potest, mentis laetitiam solam esse in bonis. laetantem enim mentem ita novi: spe eorum omnium, quae supra dixi, fore forte G 1 K 1 ut natura is natura is naturalis X natura iis s potiens dolore careat. 3.42. atque haec quidem his verbis, quivis ut intellegat, quam voluptatem norit Epicurus. deinde paulo infra: saepe quaesivi inquit Epic. ib. fr. 69 ex is qui appellabantur sapientes, quid haberent quod in bonis quid in boni GV (quod V 2 ) R 1 (in exp. 1 ) quidboni K 1 quid in bonis K 2 B quod in bono Gr. relinquerent, si illa detraxissent, nisi si vellent voces iis fundere: nihil ab is potui cognoscere. qui si virtutes ebullire volent et sapientias, sapientiam V 2 nihil aliud dicent nisi eam viam, vi am K viam V ( exp. 2 ) vim quae fiant ureae vol. Non. quae G qua efficiantur eae eae haec K voluptates quas supra dixi. qui si ... 7 dixi Non. 26, 19 quae secuntur, sequuntur GR in eadem sententia sunt, totusque liber, qui est alt. est om. X add. V 2 de summo bono, refertus est et verbis et sententiis talibus. 3.43. ad hancine igitur vitam Telamonem illum revocabis, ut leves aegritudinem, et si quem tuorum adflictum maerore videris, videbis R 1 huic ut huic V tu huic Str. p. 58 ( non male, sed v. 10 ut pro et Non. C A D A ) acipenserem accipenserem X ( cf. fat. fr. 5 ) accipienserem Non. V 2 ( pen) (acup. fin. 2,91 cf. 24. 5 ) potius quam aliquem Socraticum libellum dabis? et si... 12 dabis Non. 550, 18 hydrauli h gD PA l l fere X hydraulis V 2 hortabere ut audiat voces potius quam Platonis? expones, exponens X corr. V 2 quae spectet, spectat K florida et varia? fasciculum ad naris admovebis? incendes odores et sertis redimiri iubebis et rosa? si vero aliquid etiam—, tum plane luctum omnem absterseris. 3.44. haec Epicuro confitenda sunt aut ea, quae modo expressa ad verbum dixi, tollenda de libro vel totus liber potius abiciundus; est enim confertus voluptatibus. Quaerendum igitur, quem ad modum aegritudine privemus privemur X corr. K 2 R 2 V 3 eum qui ita dicat: Pol mi/hi fortuna ma/gis nunc defit qua/m quam quod G 1 genus. Enn. Thyest. sc. 354 Na/mque namque neque K regnum su/ppetebat mi, mihi X corr. Grotius u/t scias, quanto e/ loco, Qua/ntis opibus, qui/bus de rebus la/psa fortuna a/ccidat. occidat Ribb. sed cf. Th. l. l. I p. 290 quid? huic calix mulsi impingendus est, ut plorare desinat, quid? plorare se desinat Non. 545, 20 aut aliquid eius modi? ecce tibi ex altera parte ab eodem poëta; ex opibus summis opis egens, Hector, haector X tuae —huic subvenire debemus; quaerit enim auxilium: Qui/d petam prae/sidi praesidii X aut e/xequar quo/ve nunc Ennius Andr. sc. 85. 6 Au/xilio e/xili exilii X (exillii K 1 ) de hiatu cf. Plaut. Aul. 142 al. ( Jacobsohn, Quaest. Plaut. Gött. 1904 p. 21 ) au/t fugae fugae s Bentl. fuga fre/ta sim? A/rce et urbe o/rba sum. quo a/ccidam? accedam X (accedam' K) corr. s quo a/pplicem? Cui/ nec arae pa/triae domi stant, fra/ctae et disiectae/ iacent, Fa/na flamma de/flagrata, to/sti alti alii X corr. M 2 s stant pa/rietes De/formati atque a/biete crispa— scitis quae sequantur, et illa in primis: ilium primis X corr. Tr. illud in primis V c s cf. p. 260, 26 O pa/ter, o patria, o Pri/ami domus, Saeptum a/ltisono cardi/ne templum! Vidi e/go te adstante dstantem X ( def. Va. ) sed m eras. in V astante p. 260, 22 ope ba/rbarica Tecti/s caelatis la/queatis, Auro e/bore instructam re/gifice. regificem X sed m exp. K 1 B 3.45. o poëtam egregium! quamquam ab his cantoribus Euphorionis Euphorioneis V ei in r. 1autc contemnitur. sentit omnia repentina et necopinata esse graviora; exaggeratis igitur regiis regis X corr. s opibus, quae videbantur sempiternae fore, quid adiungit? Haec o/mnia vidi infla/mmari, Enn. ib. 92.97 cf. p.260, 22 sqq. Priamo/ vi vitam evi/tari, Iovis a/ram sanguine sanguine KR c Non. sanguinem GR 1 V tu/rpari. Iovis... turpari Non. 181, 1 3.46. praeclarum carmen! est enim et rebus et verbis et modis lugubre. Eripiamus huic aegritudinem. quo modo? conlocemus in culcita plumea, psaltriam adducamus, eripiamus ... 341, 1 adducamus Non. 542, 17 aducamus G 1 R 1 V 1 ( corr. G 2 R c V 2 ) demus damus X supra a scr. V c aut 1 hedycrum, hedrycrum G 1 R 1 V 1 aut c hedrycum R 1 V 1 aedricrum G od. add. Po. psaltriam adducamus, hedychri incendamus scut. Mdv., sed he- dychrum unguentum est non suffimentum, Diosc, 1.58 al. nihil add. Se neque G. Dittmann qui litteris ad me datis scutellam idem esse statuit atque scutram Plaut. Persa 89 Cato agr. 157, 11; sed cf. p. 339, 15; 431, 27 odorum incendamus scutellam, dulciculae potionis aliquid videamus dulciculae videamus Prisc. GL. II p. 105, 21 Anon. Class. auct. ed. Mai 8, 165 et cibi? haec tandem bona sunt, quibus aegritudines gravissumae detrahantur? tu enim paulo ante ne intellegere interrogandi signa pos. Po. cf. § 43. 4 quidem te te quidem, W corr. Lb. We. cl. v. 24, ac. 2, 140. fin. 2, 7. 20. 30. nat. deor. 1, 111 alia ulla ulla V 2 W multa X dicebas. revocari igitur oportere a oportere a s oportet ea X (o. eum a V 3 ) maerore ad cogitationem bonorum conveniret mihi cum Epicuro, si, quid esset bonum, conveniret. Dicet aliquis: quid ergo? tu Epicurum existimas Epic. fr. 440 existimas s existimabas ista voluisse, aut libidinosas eius fuisse sententias? ego vero minime; video enim ab eo dici multa severe, multa praeclare. itaque, ut saepe dixi, de acumine agitur eius, non de moribus; quamvis spernat spert X (sperant G 1 ) corr. V c aut 1 voluptates eas quas modo laudavit, ego tamen meminero quod quid G videatur ei summum bonum. non enim verbo solum posuit voluptatem, sed explanavit quid diceret: saporem inquit et corporum complexum et ludos Epic. fr. 67 atque cantus et formas eas quibus oculi iucunde moveantur. num fingo, num mentior? cupio refelli. quid enim laboro nisi ut veritas in omni quaestione explicetur? 3.47. 'at at ad V idem ait non crescere voluptatem dolore fr. 419 detracto, detractos G 1 V 1 esse V c s om. X summamque esse voluptatem nihil dolere. dolore V 1 ' paucis verbis tria magna peccata: unum, quod secum ipse pugnat. modo enim ne suspicari quidem se quicquam bonum, nisi sensus quasi titillarentur titilarentur R 1 VG 2 ( ex titul.) voluptate; nunc autem summam voluptatem esse dolore carere: potestne magis secum ipse pugnare? alterum peccatum, quod, cum in natura tria sint, sunt G 1 unum gaudere, alterum dolere, tertium nec gaudere prius gaudere om. K 1 nec dolere, hic primum et tertium putat idem esse nec distinguit a non dolendo voluptatem. tertium peccatum commune cum quibusdam, quod, cum virtus maxime expetatur maxime expetatur in r. V c eiusque adipiscendae causa philosophia quaesita sit, ille a a om. G 1 virtute summum bonum separavit. 3.48. 'at at ac R 1 laudat Epic. fr. 507 saepe virtutem'. et quidem C. Gracchus, sqq. grachus G 1 (gracchi 23) K cum largitiones maximas fecisset et effudisset effundisset X corr. K 1 V 1 aerarium, verbis tamen defendebat aerarium. quid verba audiam, cum facta videam? L. L. add. V c om. X ( ut p. 223, 13 M. ante Crassum) cf. Verr. 4, 195 Piso ille Frugi semper contra legem frumentariam dixerat. is lege lata consularis ad frumentum accipiundum accipiendum G 1 K venerat. animum animam X corr. R 1? K 2 advertit Gracchus in contione Pisonem stantem; quaerit audiente p. R., qui sibi constet, cum ea lege frumentum petat, quam dissuaserit. dissuas serat G 1 nolim inquit mea bona, Gracche, tibi viritim dividere libeat, sed, si facias, facies K partem petam. parumne parumne satis ss. V 2 declaravit vir gravis et sapiens lege Sempronia patrimonium publicum dissupari? lege orationes Gracchi, patronum aerarii esse dices. 3.49. negat Epicurus sqq. Epic. fr. 506. 584. 459 iucunde posse vivi, nisi cum virtute vivatur, negat ullam in sapientem vim esse fortunae, tenuem victum antefert copioso, negat ullum esse tempus, quo sapiens non beatus sit. omnia philosopho digna, sed cum voluptate pugtia. non istam dicit voluptatem . dicat quamlibet; nempe eam dicit, in qua virtutis nulla pars insit. age, si voluptatem non intellegimus, ne dolorem quidem? nego igitur eius eius om. R 1 esse, qui quid X d del. in RV dolore dolorem X corr. s autem illi summum malum metiatur, mentionem facere virtutis. 3.50. Et queruntur quidam Epicurei, viri optimi—nam nullum genus est minus malitiosum—, me studiose dicere contra Epicurum. ita credo, de honore aut de dignitate contendimus. mihi summum in animo bonum videtur, illi autem in corpore, videtur in corp. K 1 mihi in virtute, illi in voluptate. et illi pugt, et quidem vicinorum fidem implorant—multi autem sunt, qui statim convolent —; ego sum is qui dicam me non laborare, actum habiturum, quod egerint. 3.51. quid enim? de bello Punico agitur? de quo ipso cum aliud M. Catoni, aliud L. Lentulo videretur, nulla inter eos concertatio concertatio er in r. V concertio K umquam fuit. hi nimis iracunde agunt, praesertim cum ab is non sane animosa defendatur sententia, pro qua non in senatu, non in contione, contentione R 1 non apud exercitum neque ad ad apud V 2 censores dicere audeant. sed cum istis alias, et eo quidem animo, nullum ut certamen instituam, verum dicentibus facile cedam; tantum admonebo, si maxime verum sit ad corpus omnia referre sapientem sive, ut honestius dicam, nihil facere nisi quod expediat, sive omnia referre ad utilitatem suam, quoniam haec plausibilia non sunt, ut in sinu in sinu insignum vel in signum RG 1 K 1 in sinum K 1 e corr. G 2 V gaudeant, gloriose loqui desit. Otto, Sprichw. 1656 Cyrenaicorum restat sententia; 3.52. qui tum aegritudinem censent existere, si necopinato quid evenerit. est id quidem magnum, ut supra supra p. 332, 6 dixi; etiam Chrysippo Chrys. fr. eth. 417 crysippo X ita videri scio, quod provisum ante non sit, id ferire ferire fieri X corr. V c aut 1 vehementius; sed non sunt in hoc hic in hoc G ( exp. 2 ) omnia. quamquam hostium et ante hostium add. V 2 non male repens adventus advetus G 1 R 1 V 1 magis aliquanto aliquando X corr. V c aut 1 conturbat quam expectatus, et maris subita tempestas quam ante provisa terret provisitaret K 1 navigantes vehementius, et eius modi sunt pleraque. sed cum diligenter necopinatorum naturam consideres, nihil aliud reperias repperias G R 1 V nisi omnia videri subita maiora, et quidem ob duas causas, primum quod, quanta sint quae accidunt, post accidunt V c in mg. add. : et qualia, cum repente accidunt ( non inepte cf. p. 345, 21 ) considerandi spatium non datur, deinde, cum cum tum G videtur praecaveri potuisse, si provisum esset, quasi culpa contractum malum aegritudinem acriorem facit. 3.54. legimus librum Clitomachi, quem ille eversa Karthagine misit consolandi causa ad captivos, cives suos; in eo est disputatio scripta Carneadis, quam se ait in commentarium rettulisse. retulisse G 1 K ( ex retullisse 1 ) V cum ita positum esset, videri vidi G 1 fore in aegritudine sapientem patria capta, quae Carneades contra dixerit, scripta sunt. tanta igitur calamitatis praesentis adhibetur a philosopho medicina, quanta inveteratae inveterata X corr. s (in inveterata al. ) desideraretur V 2 ne desideratur quidem, nec, si aliquot aliquod G annis post idem ille liber captivis missus esset, volneribus mederetur, sed cicatricibus. sensim enim et pedetemptim progrediens extenuatur dolor, non quo ipsa res immutari soleat aut possit, sed id, quod ratio debuerat, usus docet, minora esse ea quae sint visa maiora. Quid ergo opus est, dicet aliquis, omnino ratione aut consolatione illa, ratione aut omnino consolatione ulla X illa s ( idem men- dum p. 353, 29 al. ) omnino ratione aut Po. qua solemus uti, cum levare dolorem maerentium volumus? 3.55. hoc enim fere tum habemus in promptu, promtu GR nihil oportere inopinatum videri. aut aut R, sed u del. R c qui sic VBM s videantur y non quia G 1 R 1, in mg. eodem signo addito quia recentia sunt, maiora videntur G 2 quia recentia sunt R vet (c ?) quia recentia sunt in textu habet K 1 maiora videntur add. K 2 ( item P) tolerabilius feret incommodum, qui cognoverit cognoverint X corr. R 2 V c necesse esse homini tale aliquid accidere? haec enim oratio de ipsa summa mali nihil detrahit, tantum modo adfert, nihil evenisse quod non opidum fuisset. neque tamen genus id orationis in consolando non valet, sed id haud sciam an plurimum. * ergo ista necopinata non habent tantam vim, ut aegritudo ex is omnis oriatur; feriunt enim fortasse gravius, non id efficiunt, ut ea, quae accidant maiora videantur: sic VBM s videantur y non quia G 1 R 1, in mg. eodem signo addito quia recentia sunt, maiora videntur G 2 quia recentia sunt R vet (c ?) quia recentia sunt in textu habet K 1 maiora videntur add. K 2 ( item P) quia recentia sunt, maiora videntur, non quia repentina. Ergo... 18 repentina verba ipsa sana sunt ( cf. Herm. XLI p. 324 ), sed non suo loco posita. a Cicerone ipso, ut argumentationem §§ 52–54 concluderent, in chiro- grapho postea adscripta, ab Attici librariis autem falso loco inserta esse videntur. (nam id efficiunt ... videantur, sed maiora videntur, quia recentia sunt, non quia repentina We. ut ea quae accidant, mala videantur ... non quia repentina, mala Se, Jb. d. ph. V. 24 p. 244 ) 3.56. * Duplex est igitur ratio veri reperiendi non in is non his (G 1 is) solum X in add, K 2 R c V c aut 1 solum, quae mala, sed in is etiam, quae bona videntur. nam aut aut ut X corr. B 1 ipsius rei natura qualis et quanta sit, quaerimus, ut de paupertate non numquam, cuius onus disputando levamus docentes, quam parva et quam pauca sint quae natura desideret, aut a disputandi subtilitate orationem ad exempla traducimus. hic Socrates commemoratur, hic Diogenes, hic Caecilianum hic Socrates ... 4 Caecilianum om. H cecil. X fr. inc. 266 illud: saepe est etiam sub palliolo sordido sapientia. cum enim paupertatis una eademque sit vis, quidnam dici potest, quam ob rem C. Fabricio tolerabilis ea fuerit, alii negent se ferre posse? 3.58. similiter commemorandis exemplis orbitates quoque liberum liberorum V c praedicantur, eorumque, eorum quoque K 1 qui gravius ferunt, luctus aliorum exemplis leniuntur. sic perpessio ceterorum facit, ut ea quae acciderint multo minora maiora ex minora V c quam quanta sint existimata, videantur. ita fit, sensim cogitantibus ut, quantum sit ementita opinio, appareat. atque hoc idem et Telamo ille declarat: ego cum genui et Theseus: futuras mecum commentabar miserias tum morituros scivi et ei rei sustuli add. R 2, moriturum scivi V 3 et Anaxagoras: sciebam me genuisse mortalem. cf. p. 332, 9 sqq. hi enim omnes diu cogitantes de rebus humanis intellegebant eas nequaquam pro opinione volgi esse extimescendas. extimescendas KR 1 existimescendas R c G existimiscendas G 1 e corr. V et mihi quidem videtur idem fere accidere is qui ante meditantur, quod is quibus medetur dies, nisi quod ratio ratio V ratione GKR ( unde in hoc quae- dam 2? ) quaedam sanat illos, hos ipsa natura intellecto eo quod rem continet, illud illud continet X trp. B malum, quod opinatum sit esse maxumum, nequaquam esse tantum, ut vitam beatam possit evertere. 3.59. hoc igitur efficitur, ut ex illo necopinato plaga maior sit, non, ut illi putant, ut, cum duobus pares casus evenerint, is modo aegritudine adficiatur, aff. KR cui ille necopinato casus evenerit. Itaque dicuntur non nulli in maerore, cum de hac communi hominum condicione audivissent, ea lege esse nos natos, ut nemo in perpetuum esse posset expers mali, gravius etiam tulisse. quocirca Carneades, ut video nostrum scribere Antiochum, anthiochum KR reprendere reprehendere KV c Chrysippum crysippum X Chr. fr. eth. 487 solebat laudantem Euripideum carmen illud: Eurip. Hypsip. fr. 757 ( S. Eur. ed. Arn. p. 62 ) Morta/lis nemo est que/m non non om. X add. K 2 V c attinga/t attingit W (attigit K) vix recte, cf. Mue. in Seyfferti Laelio p. 143 dolor Morbu/sque; multis multis Lb. multi su/nt humandi li/beri, Rursu/m creandi, mo/rsque mors quae GK (morsquę) R 1 V (s in r. c ) est finita o/mnibus. Quae ge/neri genere X corr. V 3 humano ango/rem nequicquam a/dferunt: adferant V 2 Redde/nda terrae est te/rra, tum tum tam Sey. nam Küh. vita o/mnibus Mete/nda ut fruges. si/c iubet Nece/ssitas. 3.61. Omnibus enim modis fulciendi sunt, qui ruunt nec cohaerere possunt propter magnitudinem aegritudinis. ex quo ipsam aegritudinem lu/phn a\gP HN fere X ( L ex A V) Chrysippus quasi Chrys. fr. eth. 485 solutionem totius hominis appellatam omnibus modis... 12 appellat putat. appellat amputat KR 1 V ( cf. H et praef. ) Quae tota poterit evelli explicata, ut ut aut V 1 principio dixi, dixi cf. p. 329, 2sqq. causa aegritudinis; est enim nulla alia nisi opinio et iudicium magni praesentis atque urgentis mali. est... 15 mali itaque et dolor corporis, cuius est morsus acerrumus, perferetur perferetur X ( cf. Po. comm. ad 1, 29 ) perfertur V c spe proposita boni, et acta aetas honeste ac splendide tantam adfert consolationem, ut eos qui ita vixerint aut non attingat aegritudo aegritudo del. Dav. aut perleviter pungat animi dolor. Sed ad hanc opinionem magni mali cum illa etiam opinio accessit oportere, rectum esse, rectū esse esse scr. V c ad officium pertinere ferre perferre V ( sed per in r. rec ) illud aegre quod acciderit, tum denique efficitur illa gravis aegritudinis perturbatio. tum ... 23 perturbatio om. H 3.64. haec omnia recta vera debita putantes faciunt in dolore, maximeque declaratur declaratur hoc sana cf. Mue. ( off. 1, 61 ) hoc quasi officii iudicio fieri, quod, si qui forte, cum se in luctu esse vellent, aliquid fecerunt humanius aut si hilarius locuti sunt, revocant se rursus ad maestitiam peccatique se insimulant, quod dolere dolore K 1 V 1 intermiserint. pueros vero matres et magistri castigare etiam solent, nec verbis solum, sed etiam verberibus, si quid in domestico luctu hilarius ab is factum est aut dictum, plorare cogunt. Quid? ipsa remissio luctus cum est consecuta intellectumque intellectaque X corr. V c est est om. K 1 nihil profici maerendo, nonne res declarat fuisse totum illud voluntarium? 3.65. Quid ille Terentianus terentianus K 2 mg. V rec terrentianus X ipse se poeniens, poenitens (pen. K)X e a\g TON T e lM w PO g M e NOC fere X id est e(auto timwrou/menos ? Decre/vi tantispe/r decrevi tant. V ( prius t V c ) me minus iniu/riae, Chreme/s, me ... 7 Chreme s V c in r. (s scr. V 1 ) meo gnato fa/cere, dum fia/m miser. hic decernit, ut miser sit. num quis igitur quicquam decernit invitus? malo quidem me quovis dignum deputem— malo se dignum deputat, nisi miser sit. vides Ter. 147. 8. 135 ergo opinionis esse, non naturae malum. Quid, quos res quid quod res H ipsa lugere prohibet? ut apud Homerum cotidianae neces interitusque multorum sedationem maerendi adferunt, apud quem ita dicitur: Namque nimis multos atque omni luce cadentis T 226 cadentis ( i/ptousin ) Man. carentis Cernimus, ut nemo possit maerore vacare. Quo magis est aequum tumulis mandare peremptos Firmo animo et luctum lacrimis finire diurnis. 3.66. Ergo in potestate est abicere dolorem, cum velis, tempori servientem. an est ullum tempus, quoniam quidem res in nostra potestate est, cui cui cum V non ponendae curae et aegritudinis add. Dav. ex s . aut aegritudinis aut curae del. alii ( iam in V curaer sec. Str. ut vid. ) causa serviamus? vides ... 22 serviamus constabat eos, qui concidentem volneribus Cn. Pompeium vidissent, GN. X cum in illo ipso acerbissimo miserrimoque spectaculo sibi timerent, quod se classe hostium circumfusos viderent, nihil aliud tum egisse, nisi ut remiges hortarentur et ut salutem adipiscerentur fuga; posteaquam Tyrum venissent, tum adflictari lamentarique coepisse. timor igitur ab his aegritudinem potuit repellere, ratio ab sapienti viro ab sapienti viro Bentl. ac sapientia vera ( def. Linde Era- nos XII p. 175 ) non poterit? Quid est autem quod plus valeat ad ponendum dolorem, quam cum est intellectum nil nihil KH profici et frustra esse susceptum? si igitur deponi potest, etiam non suscipi potest; voluntate igitur et iudicio suscipi aegritudinem confitendum est. si timor aliquoties ab aegritudine potest repellere ... 351, 6 est H 3.67. Idque idque itaque K 1 indicatur eorum patientia, qui cum multa sint saepe perpessi, facilius ferunt ferant X cf. praef. quicquid accidit, obduruisseque obduruisseque iam Tr. obduruisse quam X (e ex am corr. V 2 ) iam sese sese V contra fortunam arbitrantur, ut ille apud Euripidem: Eur. Phrix. fr. 821 ( Chrys. fr. eth. 482 ) Si mi/hi nunc tristis pri/mum inluxisse/t dies Nec tam ae/rumnoso na/vigavisse/m navigassem X salo, Esse/t dolendi cau/sa, ut iniecto e/culei Freno/ repente ta/ctu exagitantu/r novo; Sed ia/m subactus subiactus GV 1 (i del. 2 ) sub- iectus KRP mi/seriis opto/rpui. obt. KR c defetigatio igitur miseriarum aegritudines cum faciat leniores, intellegi necesse est non rem ipsam causam atque ipsam atque causam W trp. Er. fontem fontem fon in r. V c esse maeroris. 3.68. Philosophi summi nequedum neque nondum X corr. V 3 tamen sapientiam consecuti nonne intellegunt in summo se malo esse? sunt enim insipientes, neque insipientia ullum maius malum est. neque tamen lugent. quid ita? quia huic generi malorum non adfingitur non affingitur V (non af in r. V c n ante g del. idem ) nodfingitur R 1 illa opinio, rectum esse et aequum et ad officium pertinere aegre ferre, quod sapiens non sis, quod idem adfingimus huic aegritudini, in qua luctus inest, quae omnium maxuma est. 3.69. itaque Aristoteles veteres philosophos Arist. fr. 53 accusans, qui existumavissent philosophiam suis ingeniis esse perfectam, ait eos aut stultissimos aut gloriosissimos fuisse; sed sed si V se videre, quod paucis annis magna accessio facta esset, brevi tempore philosophiam plane absolutam fore. Aristoteles . .. 352, 3 fore libere redd. Lact. inst. 3, 28, 20 Theophrastus autem moriens accusasse naturam dicitur, quod cervis et cornicibus vitam diuturnam, quorum id nihil interesset, hominibus, quorum maxime interfuisset, tam tamen KR 1 exiguam vitam dedisset; quorum si aetas potuisset esse longinquior, futurum fuisse ut omnibus perfectis artibus omni doctrina hominum vita erudiretur. querebatur quaerebatur VK 2 quaerebat GK 1 (quer-) R igitur se tum, cum illa videre coepisset, extingui. quid? ex ceteris philosophis nonne optumus et gravissumus quisque confitetur multa se ignorare et multa multa V 2 s multi sibi etiam atque etiam esse discenda? 3.70. neque tamen, cum se in media stultitia, qua nihil quia n. G 1 est peius, haerere intellegant, aegritudine premuntur; nulla enim admiscetur opinio officiosi doloris. Quid, qui non putant lugendum lungendum GV 1 ( prius n eras. ) iungen- dum KR viris? sqq. cf. Hier. epist. 60, 5 qualis fuit Q. Maxumus fuitque maxumus G 2 (quae G 1 ) KV ( ss. m. 3 ) ac fortasse R 1 (Q post fuit in r. m. al. ) efferens efferrens GR 1 V filium consularem, qualis L. Paulus paullus RG 1 e corr. V 1 (l eras. ) cf.p. 263, 17; 274, 19; 457, 7 duobus paucis lucius et marcus X diebus amissis amisis G 1 R 1 V 1 filiis, qualis M. Cato praetore designato mortuo filio, quales reliqui, quos in Consolatione consolationem G -ne V conlegimus. 3.71. quid hos aliud placavit nisi quod luctum et maerorem esse non putabant viri? ergo id, quod alii rectum opites aegritudini se solent dedere, id hi turpe putantes aegritudinem reppulerunt. ex quo intellegitur non in natura, sed in opinione esse aegritudinem. Contra dicuntur haec: quis tam demens, ut sua voluntate maereat? natura adfert dolorem, cui quidem Crantor, inquiunt, vester cedendum putat; premit enim atque instat, nec resisti potest. itaque Oileus oileus V ille apud Sophoclem, qui Telamonem antea de Aiacis morte morte V consolatus esset, is cum audivisset audisset K de suo, fractus est. de cuius commutata mente sic dicitur: Nec ve/ro tanta prae/ditus sapie/ntia Soph.fr. 666 Quisqua/m est, quisquamst edd. qui aliorum aeru/mnam dictis a/dlevans Non i/dem, cum fortu/na mutata i/mpetum Conve/rtat, convertit Sey. clade ut subita X corr. s clade su/bita frangatu/r sua, Ut i/lla ad alios di/cta et praecepta e/xcidant. ex p. G 2 haec cum disputant, hoc student efficere, naturae obsisti nullo modo posse; idem iidem Ern. (idem tamen Phil. 2, 91 al. ) hi (= i cf. praef. ) W et Sey. tamen fatentur graviores aegritudines suscipi, quam natura cogat. quae est igitur amentia—? ut nos quoque idem ab illis illis Urs. ex s allis requiramus. 3.74. Sed nimirum hoc maxume maxumum X me ss. B est exprimendum, exprimendum X ( con- fessio adversariis exprimenda est cf. Verr. 4, 112 Liv. 21, 18, 5 Lucan. 6, 599 manibus exprime verum ) experimentum ( et antea maxumum) edd. ( sed hoc uerbum Tullianum non est, illudque hanc—diuturna ratione conclusum, non ex experientia sumptum ) cum constet aegritudinem aegritudinem V -ne GKR vetustate tolli, tollit X sed ult. t eras. V hanc vim non esse in die diē V positam, sed in cogitatione diuturna. diurna X corr. B 1 s nam si et eadem res est et idem est homo, qui potest quicquam de dolore mutari, si neque de eo, propter quod dolet, quicquam est mutatum neque de eo, qui qui quod G 1 dolet? cogitatio igitur diuturna diurna X corr. B 1 s nihil esse in re mali dolori medetur, non ipsa diuturnitas. Hic mihi adferunt mediocritates. mediocritas X -tates V c Non. quae si naturales sunt, quid opus est consolatione? at hae mihi afferentur med.... 24 consolatione Non. 29, 27 natura enim ipsa terminabit modum; sin opinabiles, opinio tota tollatur. Satis dictum esse arbitror aegritudinem esse opinionem mali praesentis, satis arbitror dictum esse ... 355, 1 praesentis H in qua opinione illud insit, ut aegritudinem suscipere oporteat. 3.75. additur ad hanc definitionem a Zenone recte, ut illa opinio praesentis mali sit recens. hoc autem verbum sic interpretantur, ut non tantum illud recens esse velint, quod paulo ante acciderit, sed quam diu in illo opinato malo vis quaedam insit, ut ut s et X vigeat et habeat quandam viriditatem, tam diu appelletur appellatur K recens. ut Artemisia illa, Mausoli Cariae regis uxor, quae nobile illud Halicarnasi alicarnasi X fecit sepulcrum, quam diu vixit, vixit in luctu eodemque etiam confecta contabuit. huic erat illa opinio cotidie recens; quae tum denique non appellatur appellabatur X corr. V 2 recens, cum vetustate exaruit. Haec igitur officia sunt consolantium, tollere aegritudinem funditus aut sedare aut detrahere aut detr. V ( ss. 2 ) quam plurumum aut supprimere nec pati manare longius aut ad alia traducere. 3.76. sunt qui unum officium consolantis cons olantis R 1 consulantis GK 1 V 1 putent putent docere Lb. Cleanthes fr. 576 malum illud omnino non esse, ut Cleanthi placet; sunt qui non magnum malum, ut Peripatetici; sunt qui abducant a malis ad bona, ut Epicurus; sunt qui satis satis om. G 1 putent ostendere nihil inopinati inopiti GRV 1 (n exp. c ) opiti K accidisse, ut Cyrenaici lac. stat. Po. ut Cyrenaici pro nihil mali (nihil a mali V 1 ) Dav. cogitari potest: ut Cyr. atque hi quoque, si verum quaeris, efficere student ut non multum adesse videatur aut nihil mall. Chr. cf. § 52–59. 61 extr. Chrys. fr. eth. 486 nihil mali. Chrysippus autem caput esse censet in consolando detrahere detra in r. V c illam opinionem maerentis, qua se maerentis se X (mer. KR) qd add. V 2 maerentis si vel maerentl si s ( sed sec. Chr. omnes qui maerent in illa opinione sunt; non recte p. 275, 19 confert Va. Op. 1, 70 ) qua Po. officio fungi putet iusto atque debito. sunt etiam qui haec omnia genera consolandi colligant abducunt... 21 putant... 356, 2 colligunt X 356, 2 colligant V 2 abducant et putent Ern. ( obloq. Küh. Sey. cf. tamen nat. deor. 2, 82 al. ). inconcinnitatem modorum def. Gaffiot cf. ad p. 226, 23 —alius enim alio modo movetur—, ut fere nos in Consolatione omnia omnia bis scripsit, prius erasit G omnia exp. et in mg. scr. fecimus. omne genus consolandi V c in consolationem unam coniecimus; erat enim in tumore animus, et omnis in eo temptabatur curatio. sed sumendum tempus est non minus in animorum morbis quam in corporum; ut Prometheus ille Aeschyli, cui cum dictum esset: Atqui/, Prometheu, te ho/c tenere exi/stimo, Mede/ri posse ra/tionem ratione ratione G 1 RV 1 ( alterum exp. G 2 V 1 ratione rationem K 1 (ratione del. K 2 ) orationem Stephanus ( ft. recte cf. lo/goi ) iracu/ndiae, v. 377 respondit: Siquide/m qui qui et ss. V c tempesti/vam medicinam a/dmovens Non a/dgravescens adgr. ss. V c vo/lnus inlida/t manu. manus X s exp. V 3.77. Erit igitur in consolationibus prima medicina docere aut nullum malum esse aut admodum parvum, altera et prius et om. G 1 de communi condicione vitae et proprie, propriae G 1 KVH ( sim. 358, 6 ) si quid sit de ipsius qui maereat disputandum, tertia tertiam H summam esse stultitiam frustra confici maerore, cum intellegas nihil nil G posse profici. nam Cleanthes cleantes X (24 GK 1 ) Cl. fr. 577 quidem sapientem consolatur, qui consolatione non eget. nihil enim enim om. G 1 esse malum, quod turpe non sit, si lugenti persuaseris, non tu illi luctum, sed stultitiam detraxeris; erit... 21 detraxeris ( sine 18 nam... 19 eget) H alienum autem tempus docendi. et tamen non satis mihi videtur vidisse hoc Cleanthes, suscipi aliquando aegritudinem posse ex eo ipso, quod esse summum malum Cleanthes suscipi... 24 Cleanthes om. K Cleanthes del. Ba. sed cf. Va. Op. 2, 130. 409 ipse fateatur. quid enim dicemus, cum Socrates Aisch. Socr. fr. 10 D. Aug. civ. 14, 8 Alcibiadi persuasisset, ut accepimus, eum nihil hominis esse nec quicquam inter Alcibiadem summo loco natum et quemvis baiolum interesse, cum se Alcibiades adflictaret lacrimansque Socrati supplex esset, ut sibi virtutem traderet turpitudinemque depelleret, illam ante dep. add. V 2 —quid dicemus, Cleanthe? acleanthe V (356, 23 cl. in r. V 2 ) o cleanthe Str. p. 58 tum tum ( cf. 356, 23 aliquando)] num edd. aegritudinem X corr. K 1 R c V 1 in illa re, quae aegritudine Alcibiadem adficiebat, mali nihil fuisse? 3.80. Sed nescio quo pacto ab eo, quod erat a te a te ante K propositum, aberravit oratio. tu enim de sapiente quaesieras, cui aut malum videri nullum potest, quod vacet turpitudine, aut ita parvum malum, ut id obruatur sapientia vixque appareat, qui qui add. V 2 nihil opinione adfingat adsumatque ad aegritudinem nec id putet esse rectum, tum post rectum add. V c se quam maxume excruciari luctuque confici, quo pravius nihil esse possit. edocuit tamen ratio, ut mihi quidem videtur, cum hoc ipsum proprie non quaereretur hoc tempore, num num V x nunc X num quid We. sed cf. Mue. quod esset malum nisi quod idem dici turpe posset, tamen ut videremus, viderimus V 1 quicquid esset in aegritudine mali, id non naturale esse, sed voluntario iudicio et opinionis errore contractum. 3.82. et tamen, ut medici uti medici K ( er. n) toto corpore curando minimae etiam parti, si condoluit, medentur, sic philosophia cum universam aegritudinem sustulit, sustulit aegritudinem sustulit tamen si X (sustullit G 1 V 1 condoluit tamen si K 1 medenturaegr. sustulit add. c ) corr. Keil, Quaest. Tull. p. XVIII etiam, si quis error alicunde alicunde Ern. aliunde extitit, si paupertas momordit, si ignominia pupugit, pupigit G 1 R 1 V 1 si quid tenebrarum obfudit exilium, exsilium GV 1 aut eorum quae quaeque (quaeque G) modo X corr. s modo dixi si quid si quid sicut K extitit. etsi singularum rerum sunt propriae consolationes, de quibus audies tu quidem, cum voles. sed ad eundem fontem revertendum est, aegritudinem omnem procul abesse a sapiente, quod iis sit, quod frustra suscipiatur, quod non natura exoriatur, sed iudicio, sed opinione, sed quadam invitatione ad dolendum, cum id decreverimus ita fieri oportere. 3.83. Hoc detracto, quod totum est voluntarium, aegritudo erit sublata illa ilia ita G 1 maerens, morsus tamen tamen tantum Bentl. sed cf. p. 323, 11 quo Cic. hic respicit et contractiuncula quaedam contractiuncuculae quaedam (quadam G quandam V 1 ) relinquentur W Non. (relincuntur) corr. Bentl. cf. 9 hanc et Sen. ad Marc. 7, 1 animi relinquetur. hoc... 9 relinquentur Non. 92, 24 hanc dicant sane naturalem, dum aegritudinis nomen absit grave taetrum funestum, quod cum sapientia esse atque, ut ita dicam, habitare nullo modo possit. At quae at quae Bentl. atque stirpes sunt aegritudinis, quam multae, quam amarae! quae ipso ipso om. V trunco everso omnes eligendae elidendae R 2 sunt et, si necesse erit, singulis disputationibus. superest enim nobis hoc, cuicuimodi cuicuimodi cuiusmodi V 3 est, otium. sed ratio una omnium est aegritudinum, plura sed plura H nomina. nam et invidere aegritudinis est et aemulari et obtrectare et misereri et angi, lugere, maerere, aerumna adfici, lamentari, sollicitari, sollicitari add. G 2 dolere, dolore V in molestia esse, adflictari, desperare. 4.11. sit igitur hic hic K 1 fons; utamur tamen in his perturbationibus describendis discrib. Mue. sed cf. Th. l. l. 5, 663 Stoicorum definitionibus et partitionibus, parti cipationibus R 1 particionibus GVH qui mihi videntur in hac quaestione versari acutissime. Est igitur Zenonis haec definitio, ut perturbatio Zeno fr. 205 sit, quod pa/qos pat OC K patos R ( p ex ) PL T w C H ille dicit, aversa a a om. V 1 ( add. c ) recta ratione contra naturam animi commotio. quidam brevius perturbationem esse adpetitum vehementiorem, sed vehementiorem eum volunt esse, qui longius discesserit a naturae constantia. partes autem perturbationum volunt ex duobus opinatis bonis nasci et ex duobus opinatis malis; ita esse quattuor, ex bonis libidinem et laetitiam, ut sit laetitia praesentium bonorum, libido futurorum, ex malis metum et aegritudinem nasci censent, metum futuris, aegritudinem praesentibus; quae enim venientia metuuntur, eadem adficiunt aegritudine aegritudinem K ( corr. 2 ) RH instantia. 4.12. laetitia autem et libido in bonorum opinione versantur, cum libido ad id, quod videtur bonum, inlecta inlecta s iniecta X et sqq. cf. Barlaami eth. sec. Stoicos 2, 11 qui hinc haud pauca adsumpsit. inflammata rapiatur, laetitia ut adepta iam aliquid concupitum ecferatur et gestiat. natura natura s V rec naturae X (-re K) enim omnes ea, Stoic. fr. 3, 438 quae bona videntur, secuntur fugiuntque contraria; quam ob rem simul obiecta species est speciei est H speci est KR ( add. c ) speciest GV cuiuspiam, quod bonum videatur, ad id adipiscendum impellit ipsa natura. id cum constanter prudenterque fit, eius modi adpetitionem Stoici bou/lhsin BO gL AHClN KR bo gL HC in G bo ga HCin V appellant, nos appellemus appellemus We. appellamus X (apell G) cf. v. 26, fin. 3, 20 voluntatem, eam eam iam V illi putant in solo esse sapiente; quam sic definiunt: voluntas est, quae quid cum ratione desiderat. quae autem ratione adversante adversante Po. ( cf. p.368, 6; 326, 3; St. fr. 3, 462 a)peiqw=s tw=| lo/gw| w)qou/menon e)pi\ plei=on adversa X (d del. H 1 ) a ratione aversa Or. incitata est vehementius, ea libido est vel cupiditas effrenata, quae in omnibus stultis invenitur. 4.13. itemque cum ita ita om. H movemur, ut in bono simus aliquo, dupliciter id contingit. nam cum ratione curatione K 1 (ũ 2 ) animus movetur placide atque constanter, tum illud gaudium dicitur; cum autem iiter et effuse animus exultat, tum illa laetitia gestiens vel nimia dici potest, quam ita definiunt: sine ratione animi elationem. quoniamque, quoniam quae X praeter K 1 (quae del. V rec ) ut bona natura adpetimus, app. KR 2? (H 367, 24) sic a malis natura declinamus, quae declinatio si cum del. Bentl. ratione fiet, cautio appelletur, appellatur K 1 V rec s eaque intellegatur in solo esse sapiente; quae autem sine ratione et cum exanimatione humili atque fracta, nominetur metus; est igitur metus a a Gr.(?) s om. X ratione aversa cautio. cautio Cic. dicere debebat: declinatio 4.14. praesentis autem mali sapientis adfectio nulla est, stultorum stultorum Dav. stulta autem aegritudo est, eaque eaque Ba. ea qua X (ea qu e M 1 ) adficiuntur in malis opinatis animosque demittunt et contrahunt rationi non obtemperantes. itaque haec prima definitio difin. V est, ut aegritudo sit animi adversante ratione contractio. itaque ... 6 contractio Non. 93, 1 sic quattuor perturbationes sunt, tres constantiae, quoniam cf. Aug. civ. 14, 8 aegritudini nulla constantia opponitur. Sed omnes perturbationes iudicio censent fieri et St. fr. 3, 380 et 393 opinione. itaque eas definiunt pressius, ut intellegatur, non modo quam vitiosae, vitiose GKR sed etiam quam in nostra sint potestate. est ergo ergo igitur H s aegritudo aegritudo om. G 1 add. 1 et 2 opinio recens mali praesentis, in quo demitti contrahique animo rectum esse videatur, laetitia opinio recens boni praesentis, in quo ecferri ecferri haec ferri VK c (eff. K 2 ) rectum esse videatur, laetitia...15 videatur om. G 1, add. G 2 in mg. inf. ( lemmata laetitia metus adscr. 1 cf. praef. ) metus opinio impendentis mali, quod intolerabile intollerabile V esse videatur, libido lubido K, in lib. corr. G 1 (libido etiam in mg. ) R 1 opinio venturi boni, quod sit ex usu iam praesens esse atque adesse. 4.15. sed quae iudicia quasque opiniones perturbationum esse dixi, non in eis perturbationes solum positas esse dicunt, verum illa etiam etiam ilia H quae efficiuntur perturbationibus, ut aegritudo quasi morsum aliquem doloris efficiat, metus recessum quendam animi et fugam, laetitia profusam hilaritatem, libido lubido K x li bido R effrenatam effrenata X corr. K 2 R c adpetentiam. opinationem autem, quam in omnis definitiones superiores inclusimus, volunt esse inbecillam adsensionem. 4.16. Sed singulis in singulis G ( exp. 2 ) perturbationibus partes eiusdem generis plures subiciuntur, ut aegritudini invidentia— utendum est enim docendi dicendi V 1 causa verbo minus usitato, quoniam invidia non in eo qui invidet solum dicitur, sed etiam in eo cui invidetur ut... 369, 3 invidetur Non. 443, 19 —, aemulatio, obtrectatio, misericordia, angor, luctus, maeror, aerumna, dolor, lamentatio, sollicitudo, molestia, adflictatio, adflectatio K 1 R 1 desperatio, et si quae sunt de genere eodem. sub metum autem subiecta sunt pigritia, pudor, terror, timor, pavor, exanimatio, examinatio GK 1 conturbatio, formido, voluptati voluptatis X -ti s vol uptatis V ( ss. rec ) malivolentia... 9 similia Non. 16, 24 s. l. lactare ( sed in textu laetans) malev. hic 370, 21 et 395, 6 X maliv. hic Non. ( 370, 21 R 2 ) malivolentia laetans laetari H malo alieno, laet. m. al. addit C., ut appareat cur mal. voluptati subiciatur delectatio, iactatio et similia, lubidini libidinis V rec inimicitiae Non. ira, excandescentia, odium, inimicitia, discordia, ludisne ira... inimicitiae discordia Non. 103, 12 indigentia, desiderium et cetera eius modi. Haec St. fr. 3, 415. 410. 403. 398 cf. om- nino fr. 391–416, quae graecas harum definitionum formas exhibent. autem definiunt hoc modo: invidentiam esse dicunt aegritudinem susceptam propter alterius res secundas, quae nihil noceant invidenti. 4.21. Quae autem libidini subiecta sunt, ea sic definiuntur, ut ira sit libido poeniendi poen. ex pen. V 2 pun. HV rec eius qui videatur laesisse iniuria, excandescentia autem sit ira nascens et modo modo W ( o)rgh\ e)narxome/nh ) sine modo Non. existens, excandescentia... 9 existens Non. 103, 14 desistens V 3 quae qu/mwsis Graece dicitur, odium Qg M w ClC fere X ira inveterata, inimicitia ira ulciscendi tempus observans, discordia ira acerbior intimo animo animo Lb. ( cf. Th. 1. 1. 4, 940 ) odio et corde concepta, indigentia Idigentia K 1 libido inexplebilis, desiderium libido eius, qui nondum adsit, videndi. distinguunt distingunt X illud etiam, ut libido sit earum rerum, quae dicuntur de quodam aut quibusdam, quae kathgorh/mata K a TH G opphm a T L fere X dialectici appellant, ut habere divitias, capere honores, indigentia diligentia X indigentia s V 3 quod verum videtur, etsi Cic. non bene expressit spa/nin duplici sensu adhiberi ( de re cf. St. fr. 3, 91 rerum ipsarum sit, sit Man. est ( def. Küh. ) ut honorum, ut St. fr. 3, 379 pecuniae. ut pec. et pec. H 4.38. atque idem eidem GRV 1 ita acrem in omnis partis aciem intendit, ut semper videat sedem sibi ac locum sine molestia atque angore vivendi, ut, quemcumque casum fortuna invexerit, hunc apte et quiete ferat. quod qui faciet, non aegritudine solum vacabit, sed etiam perturbationibus reliquis omnibus. his autem vacuus animus perfecte atque absolute obsolute K 1 R beatos adhibeant V (-ant in r. c ) efficit, idemque concitatus et abstractus ab integra certaque ratione non constantiam solum amittit, verum etiam sanitatem. Quocirca mollis et enervata putanda est Peripateticorum ratio et oratio, qui perturbari animos necesse dicunt esse, sed adhibent modum quendam, quem ultra progredi non oporteat. 4.39. modum tu adhibes vitio? an vitium nullum est non parere rationi? an ratio parum praecipit nec bonum illud esse, quod aut cupias ardenter aut aut B s V 3 ut X adeptus ecferas te insolenter, nec porro malum, quo aut oppressus iaceas aut, iaceas aut aut in r. V 1 ne opprimare, mente vix constes? eaque omnia aut nimis tristia tristitia V 1 aut nimis laeta errore fieri, qui si si del. Mue. ad Seyfferti Lael. p. 253. an si = sc. error secl.? error stultis extenuetur die, ut, cum res eadem maneat, aliter ferant maneat ... ferant s maneant... ferat X (eaedem maneant M s ) cf. p. 345, 2 inveterata aliter recentia, sapientis ne attingat quidem omnino? 4.40. Etenim quis erit tandem modus iste? quaeramus enim modum aegritudinis, in qua quo VB opere X operae plurimum ponitur. aegre tulisse P. Rupilium P. Rupilium Man. ex Fastis Cap. cf. Lael. 73 fratris repulsam prutilium X (p exp. in RV, primum u in r. in V) consulatus scriptum apud Fannium est. sed fr. 6 ( p. 88 P. ) tamen transisse videtur modum, quippe qui ob eam causam a vita recesserit; moderatius moderatus G 1 V 1 igitur ferre debuit. quid, si, cum id ferret modice, mors liberorum accessisset? nata esset aegritudo nova, sed ea modica. dist. Se. magna tamen facta esset accessio. quid, si deinde dolores graves corporis, si bonorum amissio, si caecitas, si exilium? si pro singulis malis aegritudines accederent, summa ea fieret, quae non sustineretur. sustineretur eretur in r. V c 4.41. Qui modum igitur vitio quaerit, similiter facit, ut si posse putet eum qui se e Leucata praecipitaverit sustinere se, cum velit. ut enim id non potest, sic animus perturbatus et incitatus nec cohibere neccoloco K se potest nec, quo loco n eqoloco G 1 necquiloco R 1 ( corr. 2 ) vult, insistere. omninoque, quae crescentia omnino quaeque cr. X (quaequae K) pernitiosa GRV perniciosa sunt, eadem sunt vitiosa nascentia; 4.42. aegritudo autem ceteraeque perturbationes amplificatae certe pestiferae sunt: igitur pestiferunt ig. K 1 etiam susceptae continuo in magna pestis parte versantur. etenim ipsae ipse GV se impellunt, ubi semel a ratione discessum est, ipsaque sibi imbecillitas inb. G indulget in altumque provehitur imprudens nec reperit repperit X locum consistendi. quam ob rem nihil interest, utrum moderatas perturbationes adprobent an moderatam iniustitiam, moderatam ignaviam, moderatam intemperantiam; qui enim vitiis modum apponit, is partem suscipit vitiorum; quod cum ipsum per se odiosum est, tum eo molestius, quia sunt in lubrico incitataque semel proclivi labuntur sustinerique sustineri quae X (qu e V) nullo modo possunt. Quid, quod idem Peripatetici perturbationes istas, quas nos nos V c s non X extirpandas putamus, non modo naturalis esse dicunt, sed etiam utiliter a natura datas? 4.43. quorum est talis oratio: primum multis verbis iracundiam laudant, cotem fortitudinis esse dicunt, multoque et imit. Lact. inst. 6, 14 in hostem et in inprobum et in probum V (im ss. 2 ) et inprobum GK (imp.) R (imp.) civem vehementioris vehementiores V (e ex i 2 ) iratorum impetus esse, levis autem ratiunculas eorum, qui ita cogitarent: proelium rectum est hoc fieri, convenit dimicare demicare K 1 pro legibus, pro libertate, pro patria; haec nullam habent habent Peripateticorum argumentatio- nem recta oratione C. referre pergit ut mox v. 13 vim, nisi ira excanduit fortitudo. noctu eqs. ( cf. p. 447, 26 fin. 3, 62. 64 al. ) nec vero de bellatoribus solum disputant: imperia severiora nulla esse putant sine aliqua acerbitate iracundiae; oratorem denique non modo accusantem, sed ne defendentem quidem probant sine aculeis iracundiae, quae etiamsi non adsit, tamen verbis atque motu simulandam arbitrantur, ut auditoris iram oratoris incendat actio. virum denique videri negant qui irasci nesciet, nesciet W (nesciat edd. plur. ) o(/stis ou)de/pote o0rgisqh/setai, tou=ton ou)d ' a)/ndra dokei=n ei/(nai/ fasin Cf. o( sofo\s o)rgisqh/setai, amaturum esse p. 398, 5 vincetur 427, 28 al. Hor. ars 35 eamque, quam lenitatem nos dicimus, vitioso lentitudinis vitiosolitudinis K nomine nomine in mg. G 1 appellant. eamque ... 13 appellant Non. 134, 4 4.44. Nec vero nevero G 1 solum hanc libidinem laudant—est enim ira, ut modo modo cf. p. 371, 7 321, 18 Lact. ira 17, 20 definivi, ulciscendi libido—, sed ipsum illud genus vel alt. vel om. KR libidinis vel cupiditatis ad summam utilitatem esse dicunt a natura datum; nihil enim quemquam nisi quod lubeat praeclare facere posse. noctu sqq. Val. Max. 8, 14 ext. 1 ambulabat in publico Themistocles, quod somnum capere non posset, posset: indicatur non externa ambulandi causa, sed ratio qua adductus adulescens inquietus consilium ambulandi ceperit (cum pro quod Sey. ) quaerentibusque respondebat Miltiadis militiadis ( alt. i del. V 3 ) trophaeis GR( corr. R 1 )V militia adstropheis K (tropea miliciadis Val. Max. ) tropaeis se e somno suscitari. suscitare X corr. V rec s cui non sunt auditae Demosthenis demostenis X dolore GR 1 V 1 vigiliae? qui dolere se aiebat, agebat K si quando opificum antelucana victus esset industria. philosophiae denique ipsius principes numquam in suis studiis tantos progressus sine flagranti cupiditate facere potuissent. ultimas terras lustrasse Pythagoran Democritum Platonem accepimus. ubi enim quicquid quiquid G 1 esset esse G 1 K quod disci dici GR 1 V 1 ( corr. R 1 V 1 ) posset, eo veniendum iudicaverunt. num num nam R 1 putamus haec fieri sine summo cupiditatis ardore potuisse? 4.45. Ipsam aegritudinem, quam nos ut taetram et inmanem beluam fugiendam fugienda X (-ā V c ) diximus, diximus p. 330, 10 non sine magna utilitate a natura dicunt constitutam, ut homines homines s omnes X castigationes V 1 castigationibus reprehensionibus ignominiis adfici se adfici se adficisse X ( corr. V 3 ) in delicto dolerent. impunitas enim peccatorum data videtur eis qui ignominiam et infamiam ferunt sine dolore; morderi est melius conscientia. ex quo est illud e vita ductum evicta d. V Afr. fr.409 ab Afranio: nam cum dissolutus filius: heu me miserum! eume K tum severus pater: dum modo doleat aliquid, doleat quidlubet. 4.46. Reliquas quoque partis aegritudinis utilis esse dicunt, misericordiam ad opem ferendam et calamitates calamitates post indignorum rep. X del. V 3 hominum indignorum sublevandas; ipsum illud aemulari obtrectare non esse inutile, cum aut se non idem videat consecutum, quod alium, aut alium idem, quod se; metum vero si qui quis GV rec sustulisset, omnem vitae diligentiam sublatam fore, quae summa esset in eis esse K qui leges, qui magistratus, qui leges qui magistratus in r. V c qui paupertatem, qui ignominiam, qui mortem, qui dolorem timerent. tenerent K Haec tamen ita disputant, ut resecanda esse fateantur, evelli penitus dicant nec posse nec opus esse et in omnibus fere rebus mediocritatem esse optumam existiment. existimant s quae cum exponunt, nihilne tibi videntur an aliquid dicere? Mihi vero dicere aliquid, itaque expecto, quid ad ista. ista ( eras. m) K Reperiam fortasse, sed illud ante: 4.47. videsne, quanta fuerit apud Academicos verecundia? plane enim dicunt, quod ad rem pertineat: Peripateticis Peripateticis haec igitur continent quae Academici ( qui verecunde nihil ipsi adfirmant ) dicunt Ciceroque ipse ut Aca- demicus amplectitur ( cf. p. 364, 4 ) respondetur a Stoicis; digladientur illi per me licet, cui nihil est necesse nisi, ubi sit illud, quod veri simillimum videatur, anquirere. quid est igitur quod occurrat in hac quaestione, e quo e quo B 2 s aequa X (e qua V rec ) possit attingi aliquid veri simile, quo longius mens humana progredi non potest? definitio perturbationis, qua quae KV 1 Zeno fr. 205 recte Zenonem usum puto. ita enim definit, ut perturbatio sit aversa a a GrB s om. X ratione contra naturam animi commotio, vel brevius, ut perturbatio sit adpetitus vehementior, vehementior vehementior semel in X autem intellegatur is qui procul absit a naturae constantia. 4.48. quid ad has definitiones possim possint ' Bern. 1 ' Bentl. sed ( ut p. 387, 20 sqq. ) C. ipse definitiones excutit; cf. v. 2–4 et p. 389, 25; 410, 3 dicere? atque atque Tregder atqui haec pleraque sunt prudenter acuteque disserentium, illa quidem ex rhetorum pompa: ardores animorum cotesque virtutum. an vero vir fortis, nisi stomachari coepit, non potest fortis esse? gladiatorium id quidem. id quidem ex idem K 1 quamquam in eis ipsis videmus saepe constantiam: conlocuntur, versus ign. conloquuntur G(?) congrediuntur, quaerunt quaerunt Schlen- ger, Phil. 12, 288 quaeruntur GVR 1 (a del. 1 ) queruntur K aliquid, postulant, ut magis placati quam irati esse videantur, sed in illo genere sit sane Pacideianus pacidianus X (plac. V) aliquis hoc animo, ut narrat Lucil. 153 Lucilius: Occidam illum equidem et vincam, si id quaeritis inquit, Verum illud credo fore: in os prius accipiam ipse Quam gladium in stomacho furi furi Ti. suria GRV sura K ( def. Ro b b. p. 100 ) furia Marx spurci Sey. ac pulmonibus sisto. pulmonibus isto VG 1 Odi hominem, iratus pugno, nec longius quicquam Nobis, nobis s vobis X ( ubis R 1? ) quam dextrae gladium dum accommodet accomodet V ( prius o in r. c ) alter; Usque adeo studio atque odio illius ecferor hęc feror K c ira; at at s V rec ac sine hac hac ac G gladiatoria iracundia videmus progredientem apud Homerum Aiacem multa cum hilaritate, H 211 7. cum depugnaturus esset cum Hectore; 4.49. cuius, ut arma sumpsit, ingressio laetitiam attulit attollit K sociis, terrorem autem autem add. G 2 hostibus, ut ipsum Hectorem, haect. KV (6 G) quem ad modum est apud Homerum, toto pectore trementem provocasse ad pugnam paeniteret. atque atque V hi conlocuti inter se, prius quam manum consererent, leniter et quiete nihil ne in ipsa quidem pugna iracunde rabioseve fecerunt. ego ne Torquatum quidem illum, qui hoc cognomen cognomen e corr. V rec B s cognovit nomen X invenit, iratum existimo Gallo torquem detraxisse, nec Marcellum apud Clastidium ideo fortem fuisse, quia fuerit iratus. 4.50. de Africano quidem, quia notior est nobis propter recentem memoriam, vel iurare possum non illum iracundia tum inflammatum fuisse, cum in acie M. Alliennium aciem alliennium KRG ( ex ali- 1 ) acie malliennium V Paelignum pelignum KV e corr. scuto protexerit gladiumque hosti in pectus infixerit. de L. Bruto fortasse dubitarim, an propter infinitum odium tyranni ecfrenatius effren. K 1 (hecfren. c ) e fren. V 1 in Arruntem arrunte X invaserit; video enim utrumque comminus comminus eqs. Ennii verba latere susp. Mue. adhuc G 1 ictu cecidisse contrario. quid igitur huc adhibetis iram? an fortitudo, nisi insanire coepit, impetus suos non habet? quid? Herculem, quem in caelum ista ipsa, quam vos iracundiam esse vultis, sustulit fortitudo, iratumne ratumne X corr. V 3 s censes conflixisse cum Erymanthio erymathio X (erim. V) corr. R 2 apro aut aut ut R 1 ( corr. c? ) K leone Nemeaeo? nemaeo X an etiam Theseus Marathonii tauri marathonii auri GV 1 ( corr. c ) marathonii auri R 1 marathoniit auri K cornua conprehendit comp. KR iratus? vide ne fortitudo minime sit rabiosa sitque iracundia tota levitatis. 4.51. Neque enim est ulla fortitudo, quae rationis est expers. contemnendae res humanae sunt, sunt B sint X neglegenda mors est, patibiles et dolores et labores putandi — haec 'contemnendae... 7 putandi' — haec dist. Po. ( cf. p. 307, 23 ) cum constituta sunt iudicio atque sententia, tum est robusta illa et stabilis fortitudo, nisi forte, quae vehementer acriter animose fiunt, iracunde fieri suspicamur. mihi ne mihi ne B mi nime X (minime V) Scipio quidem ille pontufex maxumus, qui hoc Stoicorum stoicicorum GV verum esse declaravit, numquam privatum esse sapientem, iratus videtur fuisse Ti. Ti ex tam K c Graccho gracho X tum, cum consulem languentem reliquit atque ipse privatus, ut si consul consul ĕet K (ĕ c ) esset, qui rem publicam salvam salvam s salva X esse vellent, vellent We. vellet hęc quid VK c se sequi iussit. 4.52. nescio, ecquid ipsi nos fortiter in re p. fecerimus: si quid fecimus, certe irati non fecimus. an est quicquam similius insaniae insaniae s insania X quam ira? quam bene Ennius initium dixit Enn. fr. inc. 18 insaniae. color, vox, oculi, spiritus, inpotentia dictorum ac factorum quam partem habent sanitatis? quid Achille Homerico foedius, quid Agamemnone in iurgio? nam Aiacem quidem ira ad furorem mortemque perduxit. non igitur desiderat fortitudo advocatam iracundiam; satis est instructa parata armata per sese. nam isto quidem modo isto modo quidem s corr. We. licet dicere utilem vinulentiam ad fortitudinem, utilem vinul.... 27 utilem om. V etiam dementiam, quod et insani et ebrii multa faciunt saepe vehementius. semper Aiax fortis, fortissimus tamen in furore; nam Trag. inc. 64 nam poetae tribuunt alii Fa/cinus fecit ma/ximum, cum Da/nais inclina/ntibus Summa/m rem perfeci/t perfecit s perficit X manu. manu Bentl. manus s manu sua restituit proelium Insaniens G. Hermann op. 7, 382 sed cf. Plasberg, Festschr. f. Vahlen 224, qui recte proel. r. ins. Ciceroni, non poetae tribuisse vid. proelium restituit insaniens: 4.53. dicamus igitur utilem insaniam? insaniem KR Tracta definitiones fortitudinis: intelleges eam stomacho non egere. fortitudo est igitur adfectio Sphaerus St. fr. 1, 628 cf. Chrys. 3, 285 animi legi summae legissumme K (summe V) optemp. G in perpetiendis rebus obtemperans vel conservatio stabilis iudicii in eis in eis ex meis V c rebus quae formidolosae videntur subeundis et repellendis vel scientia rerum formidolosarum contrariarumque contrariarumque alt. a ex u eff. rumque in r. scr. V c aut aut et Hei. perferendarum aut s ( sed omnino neglegenda est ou)de/tera vel a)dia/fora cf. fin. 4, 71 ) omnino neglegendarum conservans conservens V 1 earum rerum stabile iudicium vel brevius, ut Chrysippus chris. V (nam superiores definitiones erant Sphaeri, spheri X hominis in primis bene definientis, ut putant Stoici; sunt enim omnino omnes fere similes, sed declarant communis notiones alia magis alia)—quo modo igitur Chrysippus? chris. V fortitudo est inquit scientia rerum perferendarum vel adfectio animi in patiendo ac perferendo summae legi parens sine timore. quamvis licet insectemur istos, ut Carneades solebat, metuo ne soli soli add. K c philosophi sint. quae quae ex qui K 1 enim istarum definitionum non aperit notionem nostram, quam habemus omnes de fortitudine tectam atque involutam? qua aperta quis est qui aut bellatori aut imperatori aut oratori quaerat aliquid neque eos existumet sine rabie quicquam fortiter facere posse? 4.54. Quid? Stoici, qui omnes insipientes insanos esse dicunt, nonne ista conligunt? colligunt G 1 ( corr. 1 ) KcV rec ( ex colig.) remove perturbationes maxumeque maxumequae G 1 RV 1 videbantur K iracundiam: iam videbuntur monstra mostra R 1 nostra G dicere. nunc autem ita ita add. K c disserunt, sic se dicere omnes stultos insanire, ut male olere omne caenum. St. fr. 3, 665 cf. Aug. soliloq. 1, 11, 19 at non semper. commove: senties. sic iracundus non semper iratus est; lacesse: iam videbis furentem. Quid? ista bellatrix iracundia, cum domum rediit, qualis est cum uxore, cum liberis, cum familia? an tum quoque est utilis? est igitur aliquid quod quod add. V 1 perturbata mens melius possit facere quam constans? an quisquam potest sine perturbatione mentis irasci? bene igitur nostri, cum omnia essent in moribus moribus V c s morbus GR 1 V 1 morbis KR e corr. vitia, quod nullum erat iracundia foedius, iracundos solos solus V 1 morosos nominaverunt. 4.55. Oratorem vero irasci minime decet, simulare non dedecet. simulare n. dedecet om. V decet X an tibi irasci tum videmur, cum quid in causis acrius et vehementius dicimus? quid? cum iam rebus transactis et praeteritis orationes scribimus, num irati scribimus? ecquis ecquis s etquis X hoc animadvertit? Accius Atr. 233 animadvortet de orat. 3, 217 M (animum advertit L), quod hic quoque fort. restituendum vincite! —num aut egisse umquam iratum Aesopum aut scripsisse existimas existimamus KR iratum Accium? aguntur ista praeclare, et ab oratore quidem melius, si modo est orator, est orator melius G 1 quam ab ullo histrione, istrione X ( str. G 1 ) sed aguntur leniter et mente tranquilla. Libidinem vero laudare cuius est libidinis? lubid. GRK c Themistoclem mihi et Demosthenen demostenen X proferri G 1 profertis, additis Pythagoran Democritum Platonem. quid? vos studia libidinem libidine GK vocatis? quae vel optimarum rerum, ut ea sunt quae profertis, sedata tamen et et add. G 2 tranquilla esse debent. Iam aegritudinem laudare, unam rem maxime detestabilem, quorum est tandem philosophorum? at ad KR commode dixit Afranius: dum modo doleat aliquid, fr. 409 cf. p. 383, 13 doleat doleat lateat G 1 quidlibet. quidlibet hic X dixit enim de adulescente perdito ac dissoluto, nos autem de constanti viro ac sapienti sapienti ex -e V 1 quaerimus. et quidem ipsam illam iram centurio habeat aut signifer vel ceteri, de quibus dici non necesse est, ne rhetorum aperiamus mysteria. utile est enim uti motu utinmotu K 1 animi, qui uti ratione non potest. nos autem, ut testificor saepe, de sapiente quaerimus. quoque ( item post Afranii versum ) 4.56. At etiam etiam enim Sey. sed cf. p. 383, 14 aemulari utile est, obtrectare, obtrectari X misereri. cur misereare potius quam feras opem, si id facere possis? an sine misericordia liberales esse non possumus? non enim suscipere ipsi aegritudines propter alios debemus, sed alios, si possumus, levare aegritudine. obtrectare vero alteri aut illa vitiosa aemulatione, quae rivalitati similis est, aemulari quid habet utilitatis, cum sit aemulantis angi alieno bono quod ipse non habeat, obtrectantis opt. G autem angi alieno bono, quod id etiam alius habeat? qui qui s quis GKCRV quid K 1 (quis id M) app. V c id adprobari possit, aegritudinem suscipere pro experientia, si quid habere velis? nam nam B s non X solum habere velle summa dementia est. Mediocritates autem malorum quis laudare recte possit? 4.57. quis enim potest, in quo libido cupiditasve sit, non libidinosus et cupidus esse? in quo ira, non iracundus? in quo angor, non anxius? in quo timor, non timidus? libidinosum igitur et iracundum et anxium et timidum censemus esse sapientem? de cuius excellentia excelentia R 1 V 1 multa quidem dici quamvis fuse fuse om. V possunt B 1 e corr. s possit X lateque possunt, sed brevissime illo modo, sapientiam sapientia GV 1 sapientem K 1 esse dici ... 390, 1 esse in ras. eius- dem spatii K 1 ( ante ras. ult. verbum fuit cognitionemque cf. p. 390, 2 ) rerum divinarum et humanarum scientiam cognitionemque, quae cuiusque rei causa sit; ex quo efficitur, ut divina imitetur, humana omnia inferiora virtute ducat. in hanc tu igitur tamquam in mare, quod est ventis subiectum, perturbationem cadere cadere om. R 1 ( add. 2? ) tibi dixisti videri? quid est quod tantam gravitatem constantiamque perturbet? an inprovisum aliquid aut repentinum? quid potest accidere tale ei, ei ut v. K et GRV cui nihil, quod homini evenire possit, non praemeditatum sit ? nam quod aiunt nimia add. Bouhier ( cf. 3, 34 Phil. 11, 7 ) resecari oportere, naturalia relinqui, quid tandem potest esse naturale, quod idem nimium esse possit? sunt enim omnia ista ex errorum orta radicibus, quae evellenda et extrahenda et extrahenda om. V penitus, non circumcidenda nec amputanda sunt. 4.58. Sed quoniam suspicor te non tam de sapiente quam de te ipso quaerere—illum enim putas omni perturbatione esse liberum, te vis—, videamus, quanta sint sint V 3 s sit X quae a a B 2 M 2 s om. X philosophia remedia morbis animorum adhibeantur. est enim quaedam medicina certe, nec tam fuit hominum generi infensa atque inimica natura, ut corporibus tot res salutaris, animis nullam nulla GKR nullas V sed s fort. postea additum nullam s invenerit; de quibus hoc etiam est est om. R 1 merita melius, quod corporum adiumenta adhibentur extrinsecus, animorum salus inclusa in is ipsis est. sed quo maior est in eis praestantia et divinior, eo maiore indigent indigent s indiget X diligentia. itaque bene adhibita ratio cernit, quid quod K 1 optumum sit, neglecta neclecta hic X multis implicatur implicabitur K ( def. Ro b b. p. 100 ft. recte ) erroribus. 4.59. ad te at V 1 igitur mihi iam convertenda omnis oratio est; simulas enim quaerere te de sapiente, quaeris autem fortasse de te. Earum eorum s earum X igitur perturbationum, quas exposui, variae sunt curationes. nam neque omnis aegritudo una ratione sedatur sadatur V (alia est enim lugenti, alia miseranti aut invidenti adhibenda adhibenda add. G 2 medicina); est etiam in omnibus quattuor perturbationibus illa distinctio, utrum ad universam perturbationem, quae est aspernatio rationis aut aut V adpetitus vehementior, an ad singulas, ut ad metum lubidinem libid. K 1 V reliquas reliquas V 1 (que add. 3 ) reliquias GKR melius adhibeatur oratio, et utrum illudne non videatur aegre ferundum, ex quo suscepta sit aegritudo, an omnium rerum tollenda tollenda s toleranda X omnino omni V 1 aegritudo, ut, si quis aegre ferat se pauperem esse, idne disputes, paupertatem malum non esse, an hominem aegre ferre nihil oportere. nimirum hoc melius, ne, si si add. K c forte de paupertate non persuaseris, sit aegritudini concedendum; aegritudine autem sublata propriis rationibus, quibus heri usi sumus, quodam modo etiam paupertatis malum tollitur. 4.60. sed omnis eius modi perturbatio animi animi enim V 1 placatione abluatur illa quidem, cum doceas nec nec s V 3 et X bonum illud esse, ex quo laetitia aut aut V et G 1 libido oriatur, nec malum, ex quo aut metus aut aegritudo; verum tamen haec est certa et propria sanatio, si doceas ipsas perturbationes per se esse vitiosas nec habere quicquam aut naturale aut necessarium, ut ut aut R 1 V ipsam ipsa GRV 1 aegritudinem leniri videmus, cum obicimus obicibus GKR maerentibus imbecillitatem inbecil itatem G animi ecfeminati, cumque eorum gravitatem constantiamque gravitate constantiaque GRV 1 laudamus, qui non turbulente humana patiantur. quod quidem solet eis etiam accidere, qui illa mala esse censent, ferenda ferendum K tamen aequo animo arbitrantur. arbitratur GRV 1 putat puta GRV 1 aliquis aliquid K idem fuit fort. in R (aliqui esse) esse voluptatem bonum, alius autem pecuniam; tamen et ille ab intemperantia et hic ab avaritia hic abaritia V 1 avocari potest. illa autem altera ratio et oratio, et oratio om. V quae simul et opinionem falsam falsa GRV 1 tollit et et om. K 1 aegritudinem aegritudine GRV 1 detrahit, est ea quidem utilior, sed raro proficit neque est ad volgus adhibenda. 4.61. quaedam autem sunt aegritudines, quas levare illa ulla V rec medicina nullo modo possit, ut, si quis aegre ferat nihil in se esse virtutis, nihil animi, nihil officii, nihil honestatis, propter mala is is ex si G 2 agatur G 1 quidem angatur, sed alia quaedam sit ad eum admovenda curatio, et talis quidem, quae possit esse omnium etiam de ceteris rebus discrepantium philosophorum. inter omnis enim convenire oportet commotiones animorum a recta ratione aversas esse vitiosas, vitiosas om. V 3 ut, etiamsi vel mala sint illa, quae quae ex quem V 3 metum aegritudinemve, vel vel ...17 vel Bentl. nec ... nec bona, quae cupiditatem laetitiamve moveant, tamen sit vitiosa ipsa commotio. constantem enim quendam volumus, sedatum, gravem, humana omnia spernentem spernentem Anon. ap. Lb. illum esse, quem prementem (praem. GKH)X ( vix Cice- ronianum, licet Sen. de ira 3, 6, 1 dicat : animus quietus semper, omnia infra se premens cf. Tusc. p. 405, 20 omnia subter se habet) praemeditantem Se. magimum et fortem virum virum add. G 3 dicimus. talis autem nec maerens nec timens nec cupiens nec gestiens esse quisquam potest. eorum enim haec sunt, qui eventus quae ventus G 1 ( corr. 1 ) V 1 ( corr. 3 ) humanos superiores quam suos animos esse ducunt. ducunt s di- cunt X 4.62. Quare omnium philosophorum, ut aut V ( exp. 3 ) ante dixi, una St. fr. 3, 488 cf. 474 ratio est medendi, ut nihil, quale sit illud quod perturbet animum, sed de ipsa sit sit add. G 2 perturbatione dicendum. itaque primum in ipsa cupiditate, cum id solum agitur ut ea tollatur, non est quaerendum, bonum illud necne sit quod lubidinem lib. H ( bis ) K 1 priore loco moveat, sed lubido ipsa tollenda est, ut, sive, sive ex sine V 3 quod honestum est, id sit summum bonum sive voluptas sive horum utrumque coniunctum sive tria illa genera bonorum, tamen, etiamsi etiamsi si H virtus KRH virtutis ipsius vehementior adpetitus sit, eadem sit sit add. G 1 omnibus ad deterrendum adhibenda oratio. continet autem omnem sedationem animi humana in conspectu posita natura; quae quo facilius expressa cernatur, explicanda est oratione communis condicio lexque vitae. constantem ... 393, 15 vitae H 4.64. Sed aegritudini, de qua satis est disputatum, finitimus est metus, de quo pauca dicenda sunt. est enim metus, ut ut V 1 aegritudo praesentis, sic ille illi X corr. V 3 s futuri mali. itaque non nulli aegritudinis partem quandam metum esse dicebant, alii autem metum praemolestiam praemolestia X corr. V rec s appellabant, quod esset esset Bentl. est quasi dux consequentis molestiae. quibus igitur rationibus instantia feruntur, eisdem contemnuntur sequentia. nam videndum est in utrisque, ne quid humile summissum molle ecfeminatum fractum abiectumque faciamus. sed... 13 faciamus H sed quamquam de ipsius metus inconstantia inbecillitate levitate dicendum est, tamen multum prodest ea, quae metuuntur, ipsa contemnere. itaque sive casu casu causa V accidit sive consilio, percommode factum est, quod eis de rebus quae maxime metuuntur, de morte et de dolore, primo et proxumo die disputatum disputandum K est. quae si probata sunt, disputata sunt G (-a sunt e corr. ) metu magna ex parte liberati sumus. Ac de malorum opinione hactenus; 4.65. videamus nunc de bonorum, id est de laetitia et de cupiditate. mihi quidem in tota ratione ea, quae eaque KR pertinet pertinet s pertinent X ad animi perturbationem, una res videtur causam continere, omnis eas esse in nostra potestate, omnis iudicio susceptas, omnis voluntarias. hic igitur error est eripiendus, haec detrahenda opinio haec detrahenda opinio ne consererent Gr atque ut in malis opinatis tolerabilia, tollerabilia X ( corr. R c? ) sic in bonis sedatiora sunt efficienda ea quae magna et laetabilia ducuntur. dicuntur W corr. Wo. atque hoc quidem commune malorum et bonorum, bonorum et malorum G 1 ut, si iam difficile sit persuadere nihil earum rerum, quae perturbent perturbant K 1 animum, aut in bonis aut in malis esse habendum, tamen alia ad alium motum curatio sit adhibenda aliaque ratione malevolus, alia amator, alia rursus anxius, alia timidus corrigendus. 4.76. nam ut illa praeteream, quae sunt furoris, futuris K 1 furoris haec ipsa per sese sese V ( exp. 3 ) quam habent levitatem, quae videntur esse mediocria, Iniu/riae Ter. Eun. 59–63 Suspi/ciones i/nimicitiae induciae RV indu/tiae Bellu/m pax rursum! ince/rta haec si tu si tu s sit ut X ( prius t exp. V 3 ) po/stules Ratio/ne certa fa/cere, nihilo plu/s plus add. G 2 agas, Quam si/ des operam, ut cu/m ratione insa/nias. haec inconstantia mutabilitasque mentis quem non ipsa pravitate deterreat? est etiam etiam Man. enim illud, quod in omni perturbatione dicitur, demonstrandum, nullam esse nisi opinabilem, nisi iudicio susceptam, nisi voluntariam. etenim si naturalis amor esset, amor esset ex amorem et K c et amarent omnes et semper amarent et idem amarent, et idem amarent om. H neque alium pudor, alium cogitatio, alium satietas deterreret. etenim ... 26 deterreret H deterret G 1 Ira vero, quae quae -ae in r. V 2 quam diu perturbat animum, dubitationem insaniae non habet, cuius inpulsu imp. KR existit etiam inter fratres tale iurgium: 4.79. Ubi sunt ergo isti, qui iracundiam utilem dicunt —potest utilis esse insania?—aut naturalem? an an s hanc X quicquam est secundum est sec. s es sec. R esse sec. GKV naturam, quod fit repugte ratione? quo modo autem, si naturalis esset ira, ira add. G 2 aut alius alio magis iracundus esset, aut finem haberet prius quam esset aut finem ... 4 esset add. V 3 ulta, ulta Man. ulla ulciscendi lubido, aut quemquam paeniteret, quod fecisset fecisse V 1 per iram? ut Alexandrum regem videmus, qui cum interemisset Clitum clitum iditum K familiarem suum, vix a se manus abstinuit; tanta vis fuit paenitendi. quibus cognitis quis est qui dubitet dubitat K quin hic quoque motus animi sit totus opinabilis ac voluntarius? Quis enim dubitarit quin aegrotationes animi, qualis est avaritia, gloriae cupiditas, ex eo, quod magni magna V aestumetur ea res ex qua animus aegrotat, oriantur? oriantur s oriatur unde intellegi debet perturbationem quoque omnem esse in opinione. 4.83. itaque non fortuito factum videtur, sed a te ratione propositum, ut separatim de aegritudine et de ceteris perturbationibus disputaremus; in ea est enim fons miseriarum et caput. sed et alt. et om. V aegritudinis et reliquorum animi morborum una sanatio est, omnis opinabilis esse et voluntarios ea reque requae GKR (quae ... videatur in r. K 1 ) suscipi, quod ita rectum esse videatur. hunc errorem quasi radicem malorum omnium stirpitus stirpitus Statil. Max. ap. Char. GL. 2, 219, 25 philosophia se extracturam pollicetur. 4.84. demus igitur nos huic excolendos patiamurque nos sanari. his enim malis insidentibus non modo beati, sed ne sani quidem esse possumus. aut igitur negemus quicquam ratione confici, cum contra nihil sine ratione ratione V 2 s rationi X recte fieri possit, aut, cum philosophia ex rationum conlatione collatione KR consolatione V constet, ab ea, si et boni et beati volumus esse, omnia adiumenta et auxilia petamus bene beateque vivendi.
5. Andronicus of Rhodes, On Emotions, 3-4, 2 (1st cent. BCE - 1st cent. BCE)

6. Cicero, Academica Posteriora, 1.38 (1st cent. BCE - 1st cent. BCE)

7. Ovid, Tristia, 2.181 (1st cent. BCE - 1st cent. CE)

8. Epictetus, Discourses, 1.15, 2.18.5, 2.18.7-2.18.26, 2.18.28-2.18.29 (1st cent. CE - 2nd cent. CE)

9. Plutarch, On Moral Virtue, None (1st cent. CE - 2nd cent. CE)

441c. and a faculty engendered by reason, or rather to be itself reason which is in accord with virtue and is firm and unshaken. They also think that the passionate and irrational part of the soul is not distinguished from the rational by any difference or by its nature, but is the same part, which, indeed, they term intelligence and the governing part; it is, they say, wholly transformed and changes both during its emotional states and in the alterations brought about in accordance with an acquired disposition or condition and thus becomes both vice and virtue; it contains nothing irrational within itself, but is called irrational whenever, by the overmastering power of our impulses, which have become strong and prevail, it is hurried on to something outrageous which contravenes the convictions of reason.
10. Seneca The Younger, On Anger, 2.2.2, 2.3.4-2.3.5, 2.4.1-2.4.2 (1st cent. CE - 1st cent. CE)

11. Seneca The Younger, Letters, 113.18 (1st cent. CE - 1st cent. CE)

12. Galen, On The Doctrines of Hippocrates And Plato, 2.4.40, 2.5.9-2.5.13, 2.5.15-2.5.16, 4.2.1, 4.2.4-4.2.5, 4.2.8-4.2.18, 4.4.24, 4.6.24-4.6.27, 4.6.35-4.6.37, 4.6.40-4.6.41, 4.7.1-4.7.5, 4.7.12-4.7.17, 5.1.4, 5.2.23, 5.2.27 (2nd cent. CE - 3rd cent. CE)

13. Gellius, Attic Nights, 7.2.6-7.2.7 (2nd cent. CE - 2nd cent. CE)

14. Diogenes Laertius, Lives of The Philosophers, 7.110-7.114 (3rd cent. CE - 3rd cent. CE)

7.110. And in things intermediate also there are duties; as that boys should obey the attendants who have charge of them.According to the Stoics there is an eight-fold division of the soul: the five senses, the faculty of speech, the intellectual faculty, which is the mind itself, and the generative faculty, being all parts of the soul. Now from falsehood there results perversion, which extends to the mind; and from this perversion arise many passions or emotions, which are causes of instability. Passion, or emotion, is defined by Zeno as an irrational and unnatural movement in the soul, or again as impulse in excess.The main, or most universal, emotions, according to Hecato in his treatise On the Passions, book ii., and Zeno in his treatise with the same title, constitute four great classes, grief, fear, desire or craving, pleasure. 7.111. They hold the emotions to be judgements, as is stated by Chrysippus in his treatise On the Passions: avarice being a supposition that money is a good, while the case is similar with drunkenness and profligacy and all the other emotions.And grief or pain they hold to be an irrational mental contraction. Its species are pity, envy, jealousy, rivalry, heaviness, annoyance, distress, anguish, distraction. Pity is grief felt at undeserved suffering; envy, grief at others' prosperity; jealousy, grief at the possession by another of that which one desires for oneself; rivalry, pain at the possession by another of what one has oneself. 7.112. Heaviness or vexation is grief which weighs us down, annoyance that which coops us up and straitens us for want of room, distress a pain brought on by anxious thought that lasts and increases, anguish painful grief, distraction irrational grief, rasping and hindering us from viewing the situation as a whole.Fear is an expectation of evil. Under fear are ranged the following emotions: terror, nervous shrinking, shame, consternation, panic, mental agony. Terror is a fear which produces fright; shame is fear of disgrace; nervous shrinking is a fear that one will have to act; consternation is fear due to a presentation of some unusual occurrence; 7.113. panic is fear with pressure exercised by sound; mental agony is fear felt when some issue is still in suspense.Desire or craving is irrational appetency, and under it are ranged the following states: want, hatred, contentiousness, anger, love, wrath, resentment. Want, then, is a craving when it is baulked and, as it were, cut off from its object, but kept at full stretch and attracted towards it in vain. Hatred is a growing and lasting desire or craving that it should go ill with somebody. Contentiousness is a craving or desire connected with partisanship; anger a craving or desire to punish one who is thought to have done you an undeserved injury. The passion of love is a craving from which good men are free; for it is an effort to win affection due to the visible presence of beauty. 7.114. Wrath is anger which has long rankled and has become malicious, waiting for its opportunity, as is illustrated by the lines:Even though for the one day he swallow his anger, yet doth he still keep his displeasure thereafter in his heart, till he accomplish it.Resentment is anger in an early stage.Pleasure is an irrational elation at the accruing of what seems to be choiceworthy; and under it are ranged ravishment, malevolent joy, delight, transport. Ravishment is pleasure which charms the ear. Malevolent joy is pleasure at another's ills. Delight is the mind's propulsion to weakness, its name in Greek (τέρψις) being akin to τρέψις or turning. To be in transports of delight is the melting away of virtue.
15. Origen, Against Celsus, 4.45 (3rd cent. CE - 3rd cent. CE)

4.45. And whereas Celsus ought to have recognised the love of truth displayed by the writers of sacred Scripture, who have not concealed even what is to their discredit, and thus been led to accept the other and more marvellous accounts as true, he has done the reverse, and has characterized the story of Lot and his daughters (without examining either its literal or its figurative meaning) as worse than the crimes of Thyestes. The figurative signification of that passage of history it is not necessary at present to explain, nor what is meant by Sodom, and by the words of the angels to him who was escaping thence, when they said: Look not behind you, neither stay in all the surrounding district; escape to the mountain, lest you be consumed; nor what is intended by Lot and his wife, who became a pillar of salt because she turned back; nor by his daughters intoxicating their father, that they might become mothers by him. But let us in a few words soften down the repulsive features of the history. The nature of actions - good, bad, and indifferent - has been investigated by the Greeks; and the more successful of such investigators lay down the principle that intention alone gives to actions the character of good or bad, and that all things which are done without a purpose are, strictly speaking, indifferent; that when the intention is directed to a becoming end, it is praiseworthy; when the reverse, it is censurable. They have said, accordingly, in the section relating to things indifferent, that, strictly speaking, for a man to have sexual intercourse with his daughters is a thing indifferent, although such a thing ought not to take place in established communities. And for the sake of hypothesis, in order to show that such an act belongs to the class of things indifferent, they have assumed the case of a wise man being left with an only daughter, the entire human race besides having perished; and they put the question whether the father can fitly have intercourse with his daughter, in order, agreeably to the supposition, to prevent the extermination of mankind. Is this to be accounted sound reasoning among the Greeks, and to be commended by the influential sect of the Stoics; but when young maidens, who had heard of the burning of the world, though without comprehending (its full meaning), saw fire devastating their city and country, and supposing that the only means left of rekindling the flame of human life lay in their father and themselves, should, on such a supposition, conceive the desire that the world should continue, shall their conduct be deemed worse than that of the wise man who, according to the hypothesis of the Stoics, acts becomingly in having intercourse with his daughter in the case already supposed, of all men having been destroyed? I am not unaware, however, that some have taken offense at the desire of Lot's daughters, and have regarded their conduct as very wicked; and have said that two accursed nations - Moab and Ammon - have sprung from that unhallowed intercourse. And yet truly sacred Scripture is nowhere found distinctly approving of their conduct as good, nor yet passing sentence upon it as blameworthy. Nevertheless, whatever be the real state of the case, it admits not only of a figurative meaning, but also of being defended on its own merits.
16. Stobaeus, Anthology, 2.88.8-2.88.12 (5th cent. CE - 5th cent. CE)

17. Stobaeus, Eclogues, 2.7.10

18. Stoic School, Stoicor. Veter. Fragm., 3.391, 3.459

Subjects of this text:

subject book bibliographic info
(hēgemonikon) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
(lekta) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
action, and cult Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
anger (orgē) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
anticipation (of future events) Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
arius didymus Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
bad (evil) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
belief, nonreflective Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
beliefs, role in emotion Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
beliefs Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
brennan, tad Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228
chrysippus, conflates pathos with nosema Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228
chrysippus, on directive faculty Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
chrysippus, treatises of, on the law Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
chrysippus Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
cicero, on beliefs in emotion Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
cicero, on species-level classification Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231, 233
cicero, translates prohairesis Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
cicero Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185, 198; Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
cognitive / cognition Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
confidence Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
consolation Kazantzidis and Spatharas, Hope in Ancient Literature, History, and Art (2018) 189
consolation / consolatio Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
cooper, john Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231, 233
cult, action Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
cylinder analogy Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
cyrenaics Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
desire (epithumia) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
diogenes of babylon Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228
directive faculty, in emotions Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
directive faculty, located in chest Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228
disease / aegritudo Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33, 34
distress (lupē, grief, pain) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185, 198
eloquence / eloquentia Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33
embodied appraisal Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
emotion Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231; Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103; Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
emotions, classified by genus Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
emotions, classified by species Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
emotions, examples of Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231, 233
emotions, modern theories Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228
emotions Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
emotions / passions (pathē, pathēmata) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185, 198
epictetus Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
epicurus Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
eupatheiai, classified by genus Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
eupatheiai, classified by species Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
evil Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159; Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33, 34
excessiveness (pleonasmos) Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
fate Kazantzidis and Spatharas, Hope in Ancient Literature, History, and Art (2018) 189
fear (phobos) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
fluttering (ptoia) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
fourfold classification Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
fresh (prosphatos) / freshness (of a passion) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
fresh beliefs Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228, 231
future Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231; Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
galen of pergamum Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
genus-level classification Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231, 233
good Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
grief Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
happiness / εὐδαιμονία Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
heart, as location of psyche Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228
herculaneum papyri Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
hope, and fear Kazantzidis and Spatharas, Hope in Ancient Literature, History, and Art (2018) 189
hope, and religion Kazantzidis and Spatharas, Hope in Ancient Literature, History, and Art (2018) 189
impressions Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228, 231, 233
impulse (hormē) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
intentionality, content of Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
intuition Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
inwood, brad Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
irrational (alogos) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
judgment (krisis) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
kakodaimonia (unhappiness, misery) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
livy Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
love (amorous) / lust (philia, erōs) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
love of various things (philomatheia, philomousia, ktl.) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
memory Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
mental conflict Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
mind, relation to body Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228
misfortunes Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
musonius rufus Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
nature (phusis) / natural, human Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
nussbaum, martha Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231; Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
opinion (doxa) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
orientation, innate (oikeiosis), and prohairesis Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
orientation, innate (oikeiosis), knowledge of stoic thought Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
pater patriae Kazantzidis and Spatharas, Hope in Ancient Literature, History, and Art (2018) 189
pathos, conflated with nosema Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228
perception, and intentionality Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
platonism (middle / imperial) vi–viii Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
pleasure (hēdonē) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
plutarch, on mental conflict Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
plutarch Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
present objects Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
probable / probability / probabilitas / πιθανόν Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33, 34
prohairesis Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
prospective objects Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
psyche, part-based and monistic models Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
rancor Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
reaching (orexis) Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228, 231, 233
reason (human) / rational faculty (logos, logistikon) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
self, conceptions of Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
seneca Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
shame (aischune) Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
society / societas Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
socrates Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33
sorabji, richard Graver, Stoicism and Emotion (2007) 228
soul / mind (psuchē, animus) vii Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
species-level classification Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
stobaeus Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185, 198
stoicism, xi Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
stoicism / stoic / stoa Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
stoics Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
suffering Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
tetrachord (passions) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
therapy of the soul Atkins, The Cambridge Companion to Cicero's Philosophy (2021) 159
time Graver, Stoicism and Emotion (2007) 231
tusculan disputations (cicero) Mackey, Belief and Cult: Rethinking Roman Religion (2022) 103
tusculum Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33
unnatural / against nature (kata phusin) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 198
value (axia) / valuation' Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
verisimilaritude / veri simile / εἰκός Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33
volition, terminology of Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
von arnim, joachim Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233
will / voluntas / βούλησις Maso, CIcero's Philosophy (2022) 34
wisdom / sapientia Maso, CIcero's Philosophy (2022) 33
zeno (of citium) Lee, Moral Transformation in Greco-Roman Philosophy of Mind: Mapping the Moral Milieu of the Apostle Paul and His Diaspora Jewish Contemporaries (2020) 185
zeno of citium, on mental conflict Graver, Stoicism and Emotion (2007) 233