Home About Network of subjects Linked subjects heatmap Book indices included Search by subject Search by reference Browse subjects Browse texts

Tiresias: The Ancient Mediterranean Religions Source Database



2303
Cicero, De Oratore, 3.152


Sed quid ipse aedificet orator et in quo adiungat artem, id esse nobis quaerendum atque explicandum videtur. Tria sunt igitur in verbo simplici, quae orator adferat ad inlustrandam atque exornandam orationem: aut inusitatum verbum aut novatum aut translatum.But the superstructure which the orator himself is to raise upon this, and in which he is to display his art, appears to be a matter for us to examine and illustrate. [XXXVIII.] “There are three qualities, then, in a simple word, which the orator may employ to illustrate and adorn his language; he may choose either an unusual word, or one that is new or metaphorical.


Intertexts (texts cited often on the same page as the searched text):

2 results
1. Cicero, De Oratore, 1.62, 2.63, 3.154, 3.162-3.167 (2nd cent. BCE - 1st cent. BCE)

1.62. Neque enim si Philonem illum architectum, qui Atheniensibus armamentarium fecit, constat perdiserte populo rationem operis sui reddidisse, existimandum est architecti potius artificio disertum quam oratoris fuisse; nec, si huic M. Antonio pro Hermodoro fuisset de navalium opere dicendum, non, cum ab illo causam didicisset, ipse ornate de alieno artificio copioseque dixisset; neque vero Asclepiades, is quo nos medico amicoque usi sumus tum eloquentia vincebat ceteros medicos, in eo ipso, quod ornate dicebat, medicinae facultate utebatur, non eloquentiae. 2.63. Haec scilicet fundamenta nota sunt omnibus, ipsa autem exaedificatio posita est in rebus et verbis: rerum ratio ordinem temporum desiderat, regionum descriptionem; vult etiam, quoniam in rebus magnis memoriaque dignis consilia primum, deinde acta, postea eventus exspectentur, et de consiliis significari quid scriptor probet et in rebus gestis declarari non solum quid actum aut dictum sit, sed etiam quo modo, et cum de eventu dicatur, ut causae explicentur omnes vel casus vel sapientiae vel temeritatis hominumque ipsorum non solum res gestae, sed etiam, qui fama ac nomine excellant, de cuiusque vita atque natura; 3.154. Novantur autem verba, quae ab eo, qui dicit, ipso gignuntur ac fiunt, vel coniungendis verbis, ut haec: tum pavor sapientiam omnem mi exanimato expectorat. num non vis huius me versutiloquas malitias videtis enim et "versutiloquas" et "expectorat" ex coniunctione facta esse verba, non nata; sed saepe vel sine coniunctione verba novantur ut "ille senius desertus," ut "di genitales," ut "bacarum ubertate incurvescere. 3.162. Quo in genere primum est fugienda dissimilitudo: "caeli ingentes fornices"; quamvis sphaeram in scaenam, ut dicitur, attulerit Ennius, tamen in sphaera fornicis similitudo inesse non potest. Vive, Ulixes; dum licet: oculis postremum lumen radiatum rape! non dixit "pete" non "cape,"—haberet enim moram sperantis diutius esse victurum—sed "rape": est hoc verbum ad id 3.163. aptatum, quod ante dixerat, "dum licet." Deinde videndum est ne longe simile sit ductum: "Syrtim" patrimoni, "scopulum" libentius dixerim; "Charybdim" bonorum, "voraginem" potius; facilius enim ad ea, quae visa, quam ad illa, quae audita sunt, mentis oculi feruntur; et quoniam haec vel summa laus est in verbis transferendis, ut sensum feriat id, quod translatum sit, fugienda est omnis turpitudo earum rerum, ad quas eorum animos, qui audient, trahet similitudo. 3.164. Nolo dici morte Africani "castratam" esse rem publicam, nolo "stercus curiae" dici Glauciam; quamvis sit simile, tamen est in utroque deformis cogitatio similitudinis; nolo esse aut maius, quam res postulet: "tempestas comissationis"; aut minus: "comissatio tempestatis"; nolo esse verbum angustius id, quod translatum sit, quam fuisset illud proprium ac suum: quidnam est, obsecro? Quid te adirier abnutas? melius esset vetas, prohibes, absterres; quoniam ille dixerat: ilico istic, ne contagio mea bonis umbrave obsit 3.165. Atque etiam, si vereare, ne paulo durior translatio esse videatur, mollienda est praeposito saepe verbo; ut si olim, M. Catone mortuo, "pupillum" senatum quis relictum diceret, paulo durius; sin, "ut ita dicam, pupillum," aliquanto mitius: etenim verecunda debet esse translatio, ut deducta esse in alienum locum, non inrupisse, atque ut precario, non vi, venisse videatur. 3.166. Modus autem nullus est florentior in singulis verbis neque qui plus luminis adferat orationi; nam illud, quod ex hoc genere profluit, non est in uno verbo translato, sed ex pluribus continuatis conectitur, ut aliud dicatur, aliud intellegendum sit: neque me patiar iterum ad unum scopulum ut olim classem Achivom offendere. atque illud, erras, erras; nam exsultantem te et praefidentem tibi repriment validae legum habenae atque imperi insistent iugo. 3.167. Sumpta re simili verba illius rei propria deinceps in rem aliam, ut dixi, transferuntur. Est hoc magnum ornamentum orationis, in quo obscuritas fugienda est; etenim hoc fere genere fiunt ea, quae dicuntur aenigmata; non est autem in verbo modus hic, sed in oratione, id est, in continuatione verborum. Ne illa quidem traductio atque immutatio in verbo quandam fabricationem habet sed in oratione : Africa terribili tremit horrida terra tumultu; pro Afris est sumpta Africa, neque factum est verbum, ut "mare saxifragis undis"; neque translatum, ut "mollitur mare"; sed ordi causa proprium proprio commutatum: desine, Roma, tuos hostis et testes sunt campi magni Gravis est modus in ornatu orationis et saepe sumendus; ex quo genere haec sunt, Martem belli esse communem, Cererem pro frugibus, Liberum appellare pro vino, Neptunum pro mari, curiam pro senatu, campum pro comitiis, togam pro pace, arma ac tela pro bello;
2. Vitruvius Pollio, On Architecture, 1.1.5, 1.1.11, 1.1.18 (1st cent. BCE - 1st cent. BCE)



Subjects of this text:

subject book bibliographic info
architect Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
architecture, ars multiplex Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
architecture, embodied by ideal practitioner Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
architecture, in quarrel between rhetoric and philosophy Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
bodily imagery, conventionality of Walters, Imagery of the Body Politic in Ciceronian Rome (2020) 3
body Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
cicero, marcus tullius Rohland, Carpe Diem: The Poetics of Presence in Greek and Latin Literature (2022) 118
crassus lucius licinius crassus, interlocutor in de oratore Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
gellius, aulus Rohland, Carpe Diem: The Poetics of Presence in Greek and Latin Literature (2022) 118
hermodorus Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
hippocrates Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
linguistic theory, in antiquity Rohland, Carpe Diem: The Poetics of Presence in Greek and Latin Literature (2022) 118
linguistic theory, of horace Rohland, Carpe Diem: The Poetics of Presence in Greek and Latin Literature (2022) 118
medicine, in quarrel between rhetoric and philosophy Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
nan, aristotle Rohland, Carpe Diem: The Poetics of Presence in Greek and Latin Literature (2022) 118
omniscience and omnicompetence Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
oratory, c, subject analogous to architecture Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
oratory, c Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
plato Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
public and private Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
pytheos, quarrel of rhetoric and philosophy Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
rationem redde rerender account Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
res publica, salus of Walters, Imagery of the Body Politic in Ciceronian Rome (2020) 3
rhetoric Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
scaliger, julius caesar Rohland, Carpe Diem: The Poetics of Presence in Greek and Latin Literature (2022) 118
socrates Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
technicity Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
varro, marcus terentius Rohland, Carpe Diem: The Poetics of Presence in Greek and Latin Literature (2022) 118
vitruvius, knowledge and education Oksanish, Vitruvian Man: Rome Under Construction (2019) 139
word choice, and cyclical time' Rohland, Carpe Diem: The Poetics of Presence in Greek and Latin Literature (2022) 118